سپاه پاسداران چگونه به چنین اقتداری رسید؟

پارس‌تودی- چهل و هشتمین سالروز تاسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی  بیشتر از سالهای دیگر مورد توجه محافل سیاسی و رسانه ای قرار گرفته است.  در چهل روز نبرد حماسی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در کنار دیگر نیروهای مسلح ضربه ای بزرگ و غافلگیر کننده به رژیم صهیونیستی و آمریکا وارد کرد.

 سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در کنار ارتش ایران جزو نیروهای مسلح رسمی جمهوری اسلامی ایران هستند. در قانون اساسی به صراحت به آن اشاره شده است. سپاه پاسداران تاریخ و کارنامه ای دارد که آن را متفاوت از دیگر نیروهای مسلح جهان می کند. ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی در قلب یک توفان واقعی قرار داشت. هنوز یک ماه از پیروزی انقلاب نگذشته بود که گروه‌های مختلف سیاسی به سمت مصادره کردن انقلاب حرکت می‌کردند. گروهک‌های مسلح مارکسیست و چپ، فداییان خلق، منافقین ، گروه‌های مسلح جدایی‌طلب در کردستان، ترکمن‌صحرا، خوزستان و سیستان و بلوچستان، هرکدام به شکلی در پی اعمال نفوذ بر آینده ایران بودند. ارتش که سال‌ها در خدمت رژیم پهلوی بود از هم فرو نپاشید ولی امام خمینی بر حفظ آن تأکید داشتند، اما هنوز فاصله‌ای جدی تا تبدیل‌شدن به یک ارتش انقلابی داشت. دشمنان خارجی هم به دنبال فرصتی بودند تا با کودتا یا ایجاد هرج‌ومرج داخلی، انقلاب را از ریشه بخشکانند.

در چنین شرایطی بود که امام خمینی رهبر کبیر انقلاب اسلامی در دوم اردیبهشت 1358(22آوریل 1979) فرمان تشکیل سپاه پاسداران را صادر کردند. این فرمان از دل نگرانی‌ها جان گرفت، اما نه نگرانی از قدرت‌گیری مردم، بلکه نگرانی از ربوده‌شدن انقلاب به‌دست آنان که با باورهای مردم سازگار نبودند. امام خمینی، با آن نگاه عرفانی و الهی از همان ابتدا نسبت به دو چیز حساس بود: اول، حفظ ماهیت مردمی انقلاب و دوم، جلوگیری از تبدیل‌ انقلاب به ابزاری در دست گروه‌های فرصت‌طلب.

در واقع شکل‌گیری سپاه، پاسخی به این دو دغدغه بود .گزارش‌های شورای انقلاب ، نشان می‌دهد از اسفند ۱۳۵۷ (مارس 1979) الی اردیبهشت  ۱۳۵۸ (آوریل 1979) مجموعه‌ای از جلسات فشرده میان اعضای شورای انقلاب، یاران امام خمینی و فعالان انقلابی برگزار شد. در این جلسات، بحث «تشکیل یک نیروی منسجم و مردمی» مطرح شد؛ نیرویی که نه ارتش باشد، نه کپی گروه‌های چریکی، نه بازوی حزبی، بلکه یک نهاد کاملاً جدید که بر سه پایه استوار باشد: ایمان، مردمی‌بودن و مسئولیت‌پذیری در برابر انقلاب. این سه رکن در فرمان کوتاه امام خمینی و اساسنامه تاسیس سپاه پاسداران وجود دارد. 

در فرمان امام خمینی آمده است: «به‌منظور پاسداری از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تشکیل می‌شود.» این جمله ساده، حالا پس از 48 سال، تبدیل به یکی از بنیادی‌ترین ستون‌های امنیت ملی ایران شده است.اما چرا سپاه «پاسدار انقلاب» بود، نه صرفاً «مدافع کشور»؟ پاسخ در ایدئولوژی انقلاب نهفته است. انقلاب اسلامی یک انقلاب صرفاً سیاسی نبود؛ یک انقلاب اجتماعی، فرهنگی و ارزشی بود. دشمنان آن هم فقط تانک و توپ نبودند، جنگ عمده، جنگ هویت و جنگ ارزش‌ها بود. به همین دلیل، سپاه از همان ابتدا مأموریت یافت که نه فقط سلاح، که ایمان و فرهنگ انقلاب را نیز پاسداری کند.

در ماه‌های نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سپاه مأموریت‌های دشوار و سرنوشت‌سازی را برعهده گرفت: مقابله با گروهک‌های مسلح در کردستان، تأمین امنیت جنوب و شرق کشور، مقابله با ضدانقلاب مسلح در تهران و شهرهای بزرگ و خنثی‌سازی توطئه‌های کودتایی مانند کودتای نوژه. این ماموریتهای متنوع و پیچیده تنها با سلاح و  ارتشی کلاسیک قابل دفع نبودند.

بسیاری از این بحرانها با قدرت نرم و مردمی کردن مباره با تهدیدات متنوع انقلاب اسلامی دفع و مدیریت شد. چهره هایی مثل محمد بروجردی و احمد متوسلیان با رفتن به درون مردم می کوشیدند صف مردم و ضدانقلابیون را جدا کند. به طوریه محمد بروجردی به مسیح کردستان در میان مردم کرد کردستان معروف شد. 

در هشت سال جنگ تحمیلی رژیم بعث صدام، سپاه پاسداران مسئولیت سازماندهی نیروهای بسیجی و مردمی را در مبارزه با ارتش رژیم بعث صدام داشت. جنگ هشت ساله با رژیم بعث صدام پایان یافت و صدام مجبور به معتبر بودن قرارداد 1975 الجزایر شد . همان قرار دادی که در سپتامبر سال 1980 جلوی دوربینها پاره کرد و به امید فتح سه روزه تهران به ایران جنگی هشت ساله را تحمیل کرد.

از مهمترین ماموریت های سپاه در کنار دیگر ماموریتها در حفظ و پاسدارای از حاکمیت ارضی و ارزشهای  انقلاب اسلامی، ارتقای توان نظامی ایران بود. سپاه با توجه به تنها بودن ایران در عرصه جهانی و تحریم تسلیحاتی تمرکزش را روی به دست آوردن تکنولوژی موشکی و پهپادها متمرکز کرد. درست بودن این سرمایه گذاری در چهار عملیات وعده صادق و نبرد با  دو ارتش مدرن و دارای سلاح اتمی جهان یعنی آمریکا و رژیم صهیونیستی  آشکار شده است. عملیات وعده صادق چهار و نبردی چهل روزه و حماسی با رژیم صهیونیستی و آمریکا توان بازدارندگی ایران را به رخ جهانیان کشید. 
mm