سامانه ۱۵ خرداد ؛ گامی بزرگ در ارتقای توانمندی پدافند هوایی ایران

پارس‌تودی- افزایش و تنوع تهدیدات هوایی اعم از هواپیماها ، بالگردها ، پهپادها و انواع موشک های کروز و بالستیک لزوم ایجاد سیستم های پدافندی مدرن برای مقابله با این تهدیدات را دو چندان کرده است.

به گزارش پارس‌تودی، در این راستا تاکنون انواع مختلف این سامانه های موشکی با مقدورات و توانمندی های متفاوت در ایران توسعه یافته و عملیاتی شده اند.

رونمایی

یکی ازاین سامانه ها که دارای توانمندی قابل توجهی است، سامانه موشکی پدافندی ۱۵ خرداد است که در ۹ ژوئن ۲۰۱۹ ( ۱۹خرداد ۱۳۹۸) با حضور امیر سرتیپ حاتمی وزیر وقت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران و امیر سرتیپ صباحی فرد فرمانده وقت نیروی پدافند هوایی ارتش رونمایی و به شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور پیوست.

 این سامانه در چارچوب پروژه شهدای سوباشی طراحی و ساخته شده است. سامانه پدافندی ۱۵خرداد در مرحله نهایی رزمایش مشترک پدافند هوایی مدافعان آسمان ولایت ۹۸ ، برای نخستین بار در شرایط رزم واقعی بر علیه اهداف متخاصم در منطقه عمومی رزمایش اقدام عملیاتی انجام داد.

نگاهی کلی

سامانه پدافند هوایی ۱۵ خرداد توسط سازمان صنایع هوافضا وابسته به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ساخته شده است. این سامانه نسخه ارتقا یافته سامانه موشکی تلاش است .

 توسعه سامانه ۱۵ خرداد نشان می دهد که طراحان پدافند هوایی ایران عمده تهدیدات را در برد و ارتفاع متوسط قلمداد کرده اند که شامل تهدیدات ناشی از هواپیماهای جنگنده و ضربتی خصم می شود. امروزه عمده سیستم‌های پدافند هوایی زمین پایه روی این محدوده تمرکز کرده‌اند.

سامانه ۱۵خرداد توانایی درگيري موثر با اهداف هوايي با قابليت‌هاي آفندي بالا مانند هواپيماهاي شناسايي، بمب افكن‌ها و جنگنده‌هاي تاكتيكي حتی از نوع رادار گریزو انواع پهپاد‌ها و همچنین توانایی کشف و درگیری با موشکهای کروز است.

 در عین حال سامانه ۱۵ خرداد ، قدرت آتش پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با حملات پر حجم هوایی را افزایش داده است.این سامانه مجهز به رادار آرایه فازی با امکان درگیری همزمان با چند هدف و سکو‌های پرتاب مستقل است که در آن از موشک های صیاد ۲ و صیاد ۳ استفاده شده است.

یکی دیگر از ویژگی های مهم این سامانه تاکتیکی بودن و تحرک پذیری بالای آن است به طوری که تنها با یک رادار عمل کشف و رهگیری رو همزمان انجام می‌دهد و به نوعی سامانه ای با کمترین اجزا است.

یکی از مزیت های جالب توجه سامانه  ۱۵ خرداد امکان حمل و استفاده از دونوع موشک مختلف با بردهای مختلف در یک پرتابگر هست به طوری که همزمان توانایی حمل و پرتاب موشک صیاد ۲ با برد ۷۵ کیلومتر و صیاد ۳ با برد ۱۲۰ کیلومتر را دارد.استفاده از چند نوع موشک در یک سامانه باعث صرفه جویی در هزینه ها می شود.

بدین ترتیب ، سامانه ۱۵خرداد، بردی بیش از سامانه موشکی روسی "بوک ام ۳"با برد ۷۰ کیلومتر و سامانه موشکی آمریکایی پاتریوت مدل ۱ با برد ۷۰ کیلومتر دارد.

ویژگی ها

سامانه پدافند هوایی ۱۵خرداد قادر است تعداد ۶ هدف را بطور همزمان شناسایی و ردگیری کند و علیه ۶ هدف عملیات شلیک و انهدام را انجام دهد که نشان از چالاکی و سرعت عمل بالای آن دارد و پیش از این کم‌تر در سیستم‌های پدافندی بومی ایران دیده شده بود.

از دیگر ویژگی‌های بارز این سامانه سلاح قابلیت تحرک پذیری آن است، بگونه‌ای که زمان حاضر به جنگ و عملیاتی شدن آن کمتر از ۵ دقیقه است. سامانه پدافندی ۱۵ خرداد می تواند اهدافی نظیر جنگنده ها و پهپادهای مهاجم را در برد ۱۵۰کیلومتری شناسایی و با استفاده از موشک صیاد ۳ تا برد ۱۲۰ کیلومتری و حداکثر ارتفاع درگیری ۲۷ کیلومتری رهگیری نماید.

 برد موشک صیاد ۲  این سامانه برای مقابله با اهداف هوایی ۷۵ کیلومتر و ارتفاع درگیری آن ۲۷ کیلومتر اعلام شده است. قابلیت شلیک دو نوع موشک، این مزیت را فراهم می‌کند تا کاربر سامانه برای مقابله با انواع تهدیدات هوایی، گزینه‌های بیشتری برای مقابله داشته باشد.

یکی دیگر از مزیت‌های این سامانه، شناسایی اهداف پنهان کار است که این روزها طراحی و ساخت آن‌ها در قالب هواپیماهای جنگنده نسل پنجمی ونیز انواع پهپادهای پنهانکار رواج پیداکرده است. این سامانه می‌تواند اهداف پنهان‌کار را در فاصله ۸۵ کیلومتری شناسایی کرده و در فاصله ۴۵ کیلومتری منهدم کند.

موشک های صیاد ۳ این سامانه توانمندی قابل توجهی در زمینه هدف قرار دادن اهداف هوایی دارد و جدیدترین عضو خانواده صیاد است. پلتفرم مورد استفاده برای موشک صیاد ۳ ، موشک «استاندارد ۱» است. بدنه و ظاهر کلی این موشک شبیه به خانواده استاندارد و باله های انتهایی موشک نیز شبیه به خانواده موشک‌های پاتریوت هستند.این موشک از سیستم‌های هدایتی هدف یابی مادون قرمز، راداری نیمه فعال و فعال راداری استفاده می‌کنند.

یکی از ویژگیهای مهم سامانه پدافندی ۱۵ خرداد نسبت به دیگر سیستم‌های مشابه در ایران، افزایش تعداد پرتابگرهای موشکی روی خودروی حامل است. قبلاً به صورت معمول هر پرتابگر موشک صیاد حامل ۲ موشک بود که در سامانه ۱۵ خرداد این تعداد به ۴  موشک رسیده و حجم آتش هر واحد از این سامانه را به نسبت مدل‌های قبلی افزایش می دهد.

رادار سامانه ۱۵ خرداد، نمونه پیشرفته تر رادار نجم ۸۰۲ تحت عنوان نجم ۸۰۴ است که توسط صنایع الکترونیک ایران طراحی و ساخته شده و در سال ۲۰۱۹ (۱۳۹۸) رونمایی شد. استفاده از رادار آرایه فازی نجم ۸۰۴ درسامانه ۱۵خرداد باعث افزایش قابل توجه کارآیی ومقاومت آن دربرابر جنگ الکترونیک دشمن شده است.

آنتن صفحه‌تخت این رادار برای شرایط حرکت جاده‌ای، به‌صورت افقی پشت کامیون حامل و روی اتاقک خدمه جمع می‌شود. ضمن اینکه این رادار و بخش فرماندهی وکنترل روی یک خودروی حامل قرار دارند. با توجه به اینکه پرتابگرهای موشکی نیز روی خودروهای حامل مستقر هستند لذا سامانه پدافندی ۱۵ خرداد دارای تحرک زیادی است ./

srm