سهند؛ نماد تکامل ناوشکن های کلاس موج 

پارس‌تودی- اهمیت نیروی دریایی برای امنیت ملی و قدرت جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشوری که دارای سواحل طولانی در مرزهای شمالی و جنوبی خود است و از سوی دیگر در حوزه ژئو استراتژیک خلیج فارس قرار گرفته غیر قابل انکار است. 

به گزارش پارس‌تودی، با توجه به این امر و نیز این واقعیت که ایران چند دهه است در معرض تحریم های تسلیحاتی قرار دارد ، لذا توجه به توانمندی های داخلی برای تامین شناورها و تجهیزات دریایی به ویژه ناوشکن ها سرلوحه فعالیت های صنایع دریایی ایران قرار گرفته است. از زمانی که ناوشکن جماران با شماره ۷۶ در فوریه ۲۰۱۰ (بهمن ۱۳۸۸) به عنوان اولین شناور از کلاس موج به ایران و جهان معرفی شد، روند طراحی و تولید ناو‌ها در صنایع دفاعی ایران رشد سریعی داشته و در سال‌های بعد ناوهای جدیدی از این کلاس در مراحل مختلف ساخت و عملیاتی شدن قرار داشتند که ناوشکن سهند از جمله موارد اخیر آن بود. 

اما علاوه بر سرعت گرفتن ساخت این شناورها مساله مهم‌تر در این زمینه تغییرات بسیار مهم و اساسی  بود که در ناوشکن های جدید کلاس موج ایجاد شده و اصولا دیگر شباهت زیادی با جماران نداشتند و همین موضوع نشان می‌دهد در صنایع دفاعی ایران علاوه بر ساخت ناوها ، ارتقای همزمان آنها نیز مد نظر بوده است. ناو‌های سری موج در تناژ وزنی بین ۱۳۰۰ تا ۱۵۰۰ تن قرار داشته و طول آن‌ها نیز در حدود ۹۵ متر بود. در این شناور‌ها از موشک‌های ضد کشتی کروز مثل سری نور یا قدر استفاده شد و در بخش ضد هوایی نیز معمولا دو پرتابگر موشک‌های سری محراب یا صیاد ۲ روی شناور‌ها نصب شده بود. 

نگاهی کلی
پایه طراحی کلاس موج از جمله ناوشکن سهند  به شناور‌های کلاس الوند  بازمی گردد که قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و در اواخر دهه ۱۹۶۰ میلادی ۴ فروند برای نیروی دریایی ایران از بریتانیا خریداری شد. انتخاب این ناو برای پایه کلاس سری موج نشان می‌دهد که طراحان نیروی دریایی ارتش و سازمان صنایع دریایی وزارت دفاع در گام اول برای این طرح مهم، انتخابی محافظه کارانه و مرسوم داشتند. یکی از موارد مهم در طراحی ناو‌های کلاس موج، طراحی سازه بیرونی و ظاهر این ناو بوده است. هر چند در ناو‌های موج و دماوند ۱ شدیدا از طرح اولیه سری الوند الگو گرفته و جزو نسل‌های جدید موجود در دنیا محسوب نمی‌شدند، اما انتشار تصاویر از سری جدید ناو‌های کلاس موج نشان داد که تغییرات اساسی در زمینه طراحی بدنه انجام شد تا سطح مقطع راداری ناو‌های مورد نظر را کاهش دهد.

سهند پس از جماران و دماوند سومین ناو جنگی ساخته شده توسط ایران بود. از سازه این ناو در سپتامبر۲۰۱۲ ( شهریور۱۳۹۱) رونمایی شده و در دسامبر ۲۰۱۸ (آذر ۱۳۹۷) به آب انداخته شد. این ناوشکن با قابلیت تهاجمی و دفاعی دو برابری نسبت به ناوشکن جماران، به ناوگان نیروی دریایی راهبردی ارتش جمهوری اسلامی ایران پیوست.
ساخت سهند به لحاظ زمانی یک پنجم زمان ساخت ناوشکن جماران طول کشید. سهند را می‌توان آغازی برای جهش در ناوشکن‌های خانواده موج و حرکت به سمت کشتی‌هایی با ابعاد بزرگتر برشمرد. ناوشکن ایرانی سهند با شماره بدنه ۷۴ با توجه به اولین سفر دریایی خود در اقیانوس اطلس در تاریخ نیروی دریایی ایران به همراه ناوبندر مکران خبر ساز شد. 

ویژگی ها
بدنه اصلی سهند از ۲۰  بلوک مجزا که دارای چهار طبقه بود تشکیل شده و پس از ساخت در حوض خشک، در کنار هم قرار گرفته و به یکدیگر متصل شدند. بهبود کیفیت فلز به کار رفته در کاسه و بدنه ناوشکن، کاهش زمان ساخت کاسه از ۴ سال به۹ ماه از ویژگی‌های ناوشکن سهند بود. دیوار‌هایی به منظور جلوگیری از نفوذ آب یا سرایت آتش بین بلوک‌های مختلف وجود داشت که از طریق درب‌های تعبیه شده در آن به یکدیگر متصل می‌شدند.روسازه این ناوشکن در سه طبقه طراحی شده بود. از تفاوت‌های ظاهری عرشه‌های بالایی سهند با نسل قبلی می‌توان به تغییراتی در شکل پل فرماندهی، انتقال بخش نصب رادار به پشت این قسمت و قرارگیری دکل اصلی در پشت این دو قسمت اشاره کرد.
شیوه طراحی عرشه کشتی یکی از عواملی بود که رادارگریزی سهند را نسبت به نسل قبل خود بیشتر کرد. جنس به کار گرفته شده برای سازه ناوشکن سهند یک جنس بخصوص و ویژه با قابلیت رادارگریزی بود. یکدست بودن سطح بدنه از بدنه زیرین تا عرشه امکان بازتاب راداری کمتری برای پهلوی سهند ایجاد کرده و افزایش عرض سهند نسبت به نسل‌های قبلی، به کاهش بازتاب راداری پهلوی این کشتی جنگی منجر شده بود.

با بررسی ناوهای مختلف کلاس موج خصوصا عضو جدید این سری یعنی سهند مشخص بود که از جماران تا سهند تغییرات خاصی در ساخت سازه شناور ایجاد شده و طراحان ایرانی به سمت طرح‌های با افزایش سطح پنهانکاری رفتند. یکی دیگر از تفاوت‌های سهند نسبت به دو نمونه قبلی ناوشکن های کلاس موج یعنی جماران و دماوند، بزرگ‌تر شدن پد (سکوی) نشست و برخاست بالگرد است.

در ناوشکن‌های جماران و دماوند پد بالگرد قابلیت نشست و برخاست بالگردهای کوچک مانند بالگرد بل-۲۱۲ را داشت، اما در سهند با افزایش مساحت این پد قابلیت نشست و برخاست بالگرد ضدزیرسطحی اس اچ ۳ سی کینگ نیروی دریایی نیز فراهم شد.سهند اولین ناوشکن ایرانی بود که توان پذیرش این  بالگرد را داشت. قابلیت تهاجمی و تدافعی بالای ناوشکن سهند را باید در بروز رسانی پرتاب گر‌های اژدر و انواع توپ‌های ضد هوایی و ضد سطحی، سامانه‌های موشکی سطح به سطح و سطح به هوا، سامانه دفاع نقطه ای، سامانه ضد زیردریایی، قابلیت رادار گریزی، افزایش برد عملیاتی، قابلیت مانورپذیری بالا و همچنین سامانه‌های الکترونیکی آن دانست.

ناوشکن سهند با طول ۹۴ متر، عرض ۱۱.۵ متر، ارتفاع ۱۶ متر و وزن ۱۴۰۰ تن دارای اماکن زیستی بیشتری نسبت به ناوهای جماران و دماوند بود و در نتیجه قابلیت حمل تعداد بیشتری از پرسنل را داشت. سهند قدرت پیشرانه خود را از ۴ موتور دیزلی تامین می‌کردکه دو پروانه را در جلو و دو پروانه را در عقب کشتی به حرکت در می آورد و حداکثر سرعت آن ۳۴گره دریایی  بود.

به گفته مسئولین، جعبه دنده (گیربکس) این ناوشکن کاملا ایرانی بود و در عین حالی که مصرف سوخت موتورهای آن کاهش یافته بود  مخازن سوخت بزرگتری نسبت به جماران و دماوند داشت.ناوشکن سهند مجهز به انواع سامانه های مخابراتی و ماهواره ای و جنگ الکترونیک و رادارهای سطحی دریایی و رادارهای کشف هوایی و موشکهای کروز ضد کشتی ۲۲۰ کیلومتری قادر و ۳۰۰ کیلومتری قدیر بود. همچنین در عقب این شناور یک توپ گاتلینگ( چند لول) 30 میلیمتری کمند نصب شد که با توان شلیک ۴۰۰۰ گلوله بر دقیقه و پوشش ۲۷۰ درجه امکان مقابله با انواع تهدیدات تهاجمی را دارا بود. کمند هم دارای قابلیت هدایت اپتیکی و هم‌ با ارتباط با رادار ناوشکن به صورت شبکه را داشت.

در جلوی ناوشکن سهند یک توپ ضد سطح و ضد هوایی کالیبر ۷۶ میلیمتری بنام فجر ۲۷  نصب شد که این توپ نیز هم به سیستم اپتیکی مجهز بوده و هم سیستم راداری و توان درگیری با اهداف سطحی و هوایی را داشت . این توپ ۸۵ گلوله ذخیره درخود داشت و یک سلاح تمام خودکار با قابلیت انهدام اهداف سطحی و هوایی مختلف حتی موشک‌های ضدکشتی، با شلیک بالغ بر ۱۲ گلوله بر دقیقه، امکان هدفگیری با رادار و سامانه‌های الکترواپتیک و برد مؤثر ۱۲ هزار متر و برد نهایی ۱۷ هزار متر است. 

این ناو هم چنین دارای ۴  توپ ۲۰میلیمتری در دو طرف خود جهت درگیری نزدیک بود. ۲ پرتابگر موشک‌های پدافند هوایی محراب نیز در این ناوشکن مستقر شده بود. این ناوشکن دارای ۶  لوله اژدر افکن ۵۳۳ میلیمتری برای درگیری سطحی و زیر سطحی بود. متخصصان نیروی دریایی ارتش توانستند نمونه ایرانی کنسول هدایت و کنترل این اژدرها را هم تولید کنند. به طور کلی دو ویژگی مهم  ناوشکن سهند سازه بسیار قوی و رادار گریز و افزایش سطح عرشه پرواز، بود.
srm