موشک فکور ۹۰، محصول خلاقیت ایرانی در زمینه رزم هوایی

پارس‌تودی- نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در زمره نیروهای هوایی توانمند غرب آسیا است که گستره متنوعی از هواپیماهای رزمی را در اختیار دارد.

به گزارش پارس‌تودی، یکی از مهمترین هواپیماهای جنگنده این نیرو، هواپیمای جنگنده رهگیر" اف ۱۴ تامکت "است که دارای سابقه درخشانی در جنگ تحمیلی ۸ ساله با سرنگونی بیش از ۱۳۰ فروند هواپیمای دشمن است. سلاح اصلی این هواپیما موشک هوا به هوای دور برد "ایم ۵۴ فونیکس" است که یک موشک بسیار گران قیمت و موثر محسوب می شود. موشک فونیکس در دوره رژیم پهلوی که ایران پس از آمریکا بزرگ‌ترین ناوگان جنگنده اف ۱۴را داشت به همراه این هواپیماها وارد ایران شد تا نیاز دفاعی هوایی ایران را تامین کند، اما با آغاز جنگ تحمیلی ۸ ساله و تحریم‌های آمریکا، ذخایر این موشک‌ها به مرور کاهش یافت و ایران به ناچاربرای استفاده کمتر از آن، از سلاح‌های دیگری همچون موشک "سجیل" استفاده می‌کرد. ضمن اینکه با گذشت زمان و به پایان رسیدن عمر عملیاتی موشک فونیکس لزوم به کارگیری موشک جایگزین آن بشدت وجود داشت.

تکوین
در همین زمان بود که ایده ساخت موشکی برای جایگزینی فونیکس به ذهن فرماندهان رسید، اما اجرایی شدن آن تا حدود دهه ۲۰۰۰ (۱۳۸۰ ) به طول انجامید. در این راستا با تلاش گسترده متخصصان ایرانی، موشک جدیدی بر پایه فونیکس به نام موشک فکور۹۰  طی دوسال طراحی ، ساخته و عملیاتی شد. 

موشک فکور ۹۰ را باید نمونه نخست ایرانی موشک فونیکس دانست که به طور دقیق و با کیفیت نمونه اصلی، اما با توجه به تهدیدات روز طراحی و ساخته شده و موشکی میانبرد تلقی می شود. موشک فکور توسط سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع و جهاد خودکفایی نیروی هوایی ارتش توسعه یافته که در اکتبر ۲۰۱۱ (مهر ۱۳۹۰) خبر از ساخت آن داده شد ولی در آوریل ۲۰۱۷ (فروردین ۱۳۹۶) رسماً رونمایی شد. خط تولید موشک فکور در ژوئیه ۲۰۱۸ (مرداد ۱۳۹۷ ) و با حضور امیر سرتیپ امیر حاتمی وزیر دفاع وقت ایران افتتاح شد.

با این که موشک فکور۹۰ اساسا برای هواپیمای اف ۱۴طراحی و ساخته شده، ولی قرار است بر روی سایر جنگنده‌های نیروی هوایی ایران نیز قابلیت نصب داشته و احتمالا نسخه‌های متفاوتی از فکور ۹۰ نیز رونمایی خواهد شد. نکته مهم پس از رونمایی «فکور»، امکان توسعه نمونه ضد کشتی و ضد رادار بر اساس آن است که با توجه به برد کافی و سرعت پروازی مافوق صوت، می تواند پلتفرم مناسبی برای رسیدن به موشک ضد کشتی و ضد رادار باشد.

موشک فکور اگرچه دارای وزن بیشتری نسبت به فونیکس است، اما تولید انبوه آن در داخل و برخورداری از قابلیت‌های بالا با به‌کارگیری سامانه هدایت و جنگ الکترونیک جدید، راهکار موقتی مناسبی تا زمان توسعه نمونه بومی کامل موشک فونیکس یعنی موشک راداری فعال دوربرد "مقصود" است.

نسل اول موشک هوابه‌هوای فکور۹۰ با استفاده از موتور موشک شلمچه یعنی موتور ام ۱۱۲ اما بال‌ها و بالک‌های مشابه موشک فونیکس و با وزنی مشابه موشک شلمچه طراحی و ساخته شد. هدف از به‌کارگیری پیکربندی موشک فونیکس ، ایجاد امکان حمل موشک فکور در جایگاه‌های زیر بدنه جنگنده اف۱۴ است زیرا امکان حمل موشک هاوک/سجیل/شلمچه در جایگاه زیر بدنه اف۱۴ به‌دلیل اندازه دهانه بال، اگر ناممکن نباشد عملاً بسیار دور از دسترس است. 

تولید موشک‌های هوابه‌هوای فکور۹۰ با الکترونیک پروازی پیشرفته گام مهمی در جهت افزایش توان بازدارندگی رهگیرهای اف۱۴ ایران است. این موشک‌ها با قیمت تمام‌شده بسیار کمتر نسبت به نمونه‌های خارجی و آزمایش‌های متعدد صورت‌گرفته در مراحل توسعه به‌تعداد زیاد وارد خدمت شده و قابل استفاده دردفاع ازآسمان ایران و انهدام انواع اهداف قابل شناسایی با رادار قدرتمند جنگنده‌های اف۱۴ هستند.

ویژگی ها 
موشک فکور از نوع موشک‌های هوا به هوای راداری و برای رهگیری و انهدام اهداف، بر روی اف ۱۴سوار شده ودر مأموریت‌های عملیاتی این جنگنده برای نابودی اهداف هوایی در مسافات متوسط و دور حتی بیش از ۱۰۰ کیلومتر مورد استفاده قرار می‌ گیرد .برد موشک فکور حداکثر ۱۶۰ کیلومتر است. 

در مورد سامانه هدایت موشک فکور اطلاعاتی منتشر نشده است اما احتمال داده می‌شود برگرفته از سامانه موشک شلمچه یعنی نیمه‌فعال راداری باشد. یکی از ویژگی های بارز و برتری این موشک نسبت به فونیکس مقاومت بسیار بالا در برابر جمینگ JAMMING (جنگ الکترونیک) است. 
موشک فکور از نظر طراحی کلی شباهت‌های بسیاری به نمونه آمریکایی خود دارد، اما نباید از تفاوت‌های آن نیز غافل شد. این تفاوت‌ها به وضوح در بخش‌های گوناگون همچون دماغه موشک، محل اتصال بال‌ها و بخش خروجی پیشران موشک است. ضمن اینکه سیستم خنک کننده این موشک نیز بسیار پیشرفته‌تر از نوع آمریکایی آن است.

ابعاد هندسی آن نیز در نوع خود خاص است؛ چراکه زاویه قرارگیری بالک‌های این موشک از لبه حمله تا لبه فرار در ناحیه ریشه و همچنین ضخامت همه قسمت‌های این بالک‌ها نیز یکسان است. محل نصب عملگرهای حرکت دهنده بالک‌های کنترلی دیگر نکته مهم در موشک فکور ۹۰است. محل قرارگیری این بالک‌های کنترلی در این موشک نسبت به فونیکس جلوتر قرار دارد.

تفاوت آشکار دیگر، وجود یک داکت Duct در کنار بدنه فکور ۹۰ است که از ناحیه نزدیک به نوک تا انتهای بدنه کشیده شده است. موشک فکور در زمینه مقابله با جنگ الکترونیک (جنگال) نیز از سامانه‌های پاد جنگال بهره می‌برد و می‌تواند اختلالات الکترونیکی را دفع کرده و با مانورپذیری بالا اهداف را ساقط کند.موشک فکور قابلیت نصب در بخش زیرین جنگنده اف ۱۴ و همچنین پایلون‌های زیر بال (مقر حمل سلاح) را داراست. امکان نصب فکور در جایگاه زیر بدنه تامکت سبب افزایش پایایی رزمی این جنگنده در نبردهای هوایی می‌شود زیرا می توان ۶ موشک فکور را توسط اف۱۴ حمل و به‌کارگیری کرد. 
مشخصات  فنی
وزن                  ۱۴۰۵ پوند معادل ۶۳۶ کیلوگرم    
طول                  ۴ متر     
کلاهک             ۵۰ کیلوگرم
موتور                   پیشران سوخت جامد دو مرحله ای ام ۱۱۲
برد موثر              ۸۰ تا بیش از ۱۰۰ کیلومتر      
سقف پرواز         ۱۰۰هزار پا      
سرعت               ۵ ماخ
سکوی پرتاب      هواپیمای رهگیر اف ۱۴
srm