رنج استعمار| پروازهای مرگ و جنایات بی‌رحمانه فرانسه در ماداگاسکار

پارس تودی- فرانسه، یکی از مهم‌ترین قدرت‌های استعماری در اواخر قرن 19 میلادی(سال ۱۸۹۶)، با هدف گسترش نفوذ سیاسی و اقتصادی و کنترل منابع طبیعی جزیره، ماداگاسکار را به‌عنوان مستعمره خود اعلام کرد،بدین ترتیب این کشور وارد یکی از تاریک‌ترین دوران تاریخ خود شد. این درحالی بود که پیش از این نیز فرانسه دهه‌ها مداخله محدود سیاسی و نظامی درماداگاسکار داشت و شرایط را برای تسلط کامل فراهم کرده بود.

هدف فرانسه از استعمار ماداگاسکار ایجاد حکومتی متمرکز و قابل کنترل بود که جمعیت بومی را به کار اجباری وادار کند و منابع طبیعی جزیره را استخراج نماید. برای تحقق این اهداف، فرانسه ساختارهای سیاسی، اقتصادی و حتی اجتماعی ماداگاسکار را به سرعت تغییر داد. قوانین جدید مالکیت زمین بومیان را محدود می‌کرد، کار اجباری و مالیات‌های سنگین بر مردم تحمیل شد و کنترل مستقیم بر منابع طبیعی و مزارع توسط فرانسویان نظام‌مند شد. حتی زبان و نظام آموزشی فرانسوی جایگزین سنت‌ها و آموزش‌های محلی بومی شد. در واقع فرانسه با این اقدامات عملاً حکمرانی سنتی پادشاهی و قدرت بزرگان محلی را از بین برد. این اقدامات نه تنها زندگی روزمره و استقلال مردم مالاگاسه را تهدید کرد، بلکه شرایط را برای آن‌ها سخت و غیرقابل‌تحمل ساخت و مردم به کارگرانی برای فرانسه تبدیل شدند که در بخش‌های مختلف طبق دستورات کارفرمایان فرانسوی باید کار می‌کردند. این وضعیت زمینه را برای شکل‌گیری مقاومت مردمی در ماداگاسکار فراهم کرد و خشم و نارضایتی گسترده‌ای در میان جمعیت بومی ایجاد کرد.

از همان آغاز اشغال ماداگاسکار توسط فرانسه، مقاومت مردمی شکل گرفت. یکی از نخستین جنبش‌ها، شورش Menalamba بود؛ مردم بومی در واکنش به سقوط پادشاهی و اعمال فشار فرانسه علیه استقلال جزیره قیام کردند. این قیام‌ها در ابتدا محلی بودند، اما نشان‌دهنده مقاومت گسترده مردم در برابر سیاست‌های استعماری فرانسه بود. پاسخ فرانسوی‌ها به این شورش‌ها بی‌رحمانه بود؛ نیروهای استعمارگر با کشتار گسترده، شکنجه و تبعید رهبران محلی تلاش کردند کنترل جزیره را تثبیت کنند و نمونه‌ای از خشونت سیستماتیک را به نمایش گذاشتند.

یکی از بزرگ‌ترین و خونین‌ترین مقاومت‌ها در ۲۹ مارس ۱۹۴۷ آغاز شد؛ قیامی عام که مردم ماداگاسکار علیه حکومت استعماری فرانسه به پا خواستند. این شورش که در استان‌هایی چون مورامانگا، ماناکارا  شروع شد، در عرض چند ماه بخش‌های گسترده‌ای از جزیره را دربر گرفت. مردم عمدتاً با سلاح‌های ابتدایی و با انگیزه آزادی و پایان دادن به سلطه خارجی وارد میدان شدند. برآوردها حاکی از مشارکت بیش از یک میلیون نفر در این قیام است که نشان‌دهنده عمق خشم و خواست استقلال در سراسر جامعه ماداگاسکار بود.

پاسخ فرانسه به این قیام، یکی از خشن‌ترین واکنش‌های سرکوبگر در تاریخ استعمار بود. فرماندهی نیروهای استعماری در ماداگاسکار با افزایش تعداد سربازان به حدود ۱۸ هزار نفر و انتقال نیرو از سایر بخش‌های امپراتوری، سیاست‌های ترور و سرکوب گسترده را به اجرا گذاشت و از سربازان زبده، چتربازان و نیروهایی از مستعمرات دیگر استفاده کرد تا قیام را سرکوب کند.

نظامیان فرانسوی علاوه بر اعدام‌های دسته‌جمعی و شکنجه، بسیاری از روستاها را به آتش کشیدند و ساکنان آن‌ها را قتل‌عام کردند. تجاوزات نظامی و خشونت‌های جنسی علیه مردم به‌صورت گسترده انجام شد و هیچ محدودیتی برای سرکوب جمعیت غیرنظامی وجود نداشت. این اقدامات وحشیانه، تصویر واضحی از شدت سرکوب فرانسه در ماداگاسکار ارائه می‌کند.

یکی از روش‌های سرکوب که در تاریخ استعمار بی‌سابقه بود و بعدها با نام «پروازهای مرگ» شناخته شد، به‌قدری هولناک و غیرانسانی بود که هنوز در حافظه تاریخی ماداگاسکار و جهان ثبت شده است. در این تاکتیک، زندانیان زنده، اغلب دست‌بسته از هواپیماها به پایین پرتاب می‌شدند تا جان خود را از دست بدهند. این روش نه فقط برای کشتار فوری افراد، بلکه برای ایجاد ترس عمیق و فروپاشی روانی در میان مردم به کار گرفته می‌شد. هدف فرانسه از این اقدام، نشان دادن قدرت مطلق خود و شکستن هرگونه مقاومت احتمالی بود؛ به‌طوری که مردم دیگر حتی جرات نزدیک شدن به نقاط تجمع نیروهای فرانسوی را نداشته باشند.

در واقع پروازهای مرگ تنها یک عملیات نظامی نبود؛ یک ابزار روانی و ترور جمعی بود که برای تهدید کل جمعیت و نابودی اراده آن‌ها طراحی شده بود. زندانیان معمولاً در شرایطی غیرانسانی و تحت شکنجه اولیه قرار داشتند و سپس بدون هیچ امکان دفاعی از ارتفاع پرتاب می‌شدند. در حقیقت، پروازهای مرگ نمادی از بی‌رحمی مطلق نیروهای استعمارگر فرانسه بود؛ نمونه‌ای که نه تنها جسم انسان‌ها را نابود می‌کرد، بلکه روح و روان جامعه را نیز برای دهه‌ها در شوک و ترس نگه می‌داشت.

این خشونت‌ها باعث کشته شدن حداقل ۳۰ تا ۴۰ هزار نفر و در برخی برآوردها تا بیش از ۱۰۰ هزار نفر شد که بخش زیادی از قربانیان، غیرنظامی و تعداد زیادی از آن‌ها زنان، کودکان و سالمندان بودند.

امروزه ۲۹ مارس به‌عنوان روز یادبود قربانیان این خشونت‌ها در ماداگاسکار گرامی داشته می‌شود. این روز نه تنها یادآور جان‌باختگان است، بلکه به جامعه یادآوری می‌کند که سلطه‌گری و استثمار بی‌رحمانه حتی با گذشت دهه‌ها نمی‌تواند از خاطره جمعی پاک شود. پروازهای مرگ، شکنجه‌های سیستماتیک و قتل‌عام‌های گسترده نمونه‌ای از شدت خشونت استعمار فرانسه علیه یک ملت است؛ جنایاتی که نشان می‌دهد برای حفظ قدرت هیچ حد و مرزی برای وحشی‌گری وجود ندارد.

ad