جهنمی که مینهای ایرانی برای ناوهای آمریکایی رقم خواهد زد
-
مینهای دریایی کوچک ایران حریف بزرگ ناوهای آمریکایی
پارس تودی - تاکتیک مینریزی از ساحل ایران، نه تنها عامل بازدارنده ناوگانهای متخاصم بلکه تهدید بزرگی برای آنهاست.
نیروی دریایی ایران با رونمایی از تاکتیکهای نوین مینریزی و استقرار مینهای پیشرفته، هشدار عملیاتی جدی به ناوگروههای میلیارد دلاری آمریکا در خلیج فارس داده است. این اقدام بدون نیاز به شناورهای رزمی و با سرعت بالا انجام میشود و توان ایران در محدود کردن آزادی عمل ناوگان متخاصم را به رخ میکشد. خبرگزاری فارس در یک تحلیل مفصل به بررسی این توان نظامی ایران در دریا برای زمینگیر کردن ناوهای آمریکایی پرداخته است. پارس تودی گزیدهای از این تحلیل را ارائه میکند.
همزمان با افزایش تحرکات نظامی آمریکا در غرب آسیا و تقویت حضور ناوگانهای دریایی این کشور در پیرامون آبهای جنوبی ایران، برخی برآوردهای راهبردی از فعال شدن گزینههای بازدارندگی دریایی جمهوری اسلامی ایران در صورت تشدید تهدیدات نظامی حکایت دارد؛ گزینههایی که در چارچوب دکترین دفاع نامتقارن و راهبرد ضد دسترسی/منع منطقهای (A2/AD) تعریف میشوند. یکی از سناریوهای قابل طرح در این چارچوب، بهرهگیری از ظرفیت جنگ مین دریایی در خلیج فارس و پیرامون تنگه هرمز است؛ ابزاری که در ادبیات نظامی به عنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای ایجاد محدودیت عملیاتی برای ناوگانهای متخاصم شناخته میشود.
خلیج فارس؛ محیطی راهبردی با آسیبپذیری بالا
خلیج فارس از نظر جغرافیای نظامی یکی از پیچیدهترین محیطهای عملیاتی جهان محسوب میشود. عمق محدود آب، تراکم بالای تردد شناورهای نظامی و تجاری، محدود بودن مسیرهای کشتیرانی و وجود گلوگاه راهبردی تنگه هرمز، این منطقه را به محیطی تبدیل کرده است که اجرای راهبردهای بازدارندگی نامتقارن در آن با کارآمدی بالایی همراه است. در چنین محیطی، هرگونه اختلال در امنیت خطوط مواصلاتی دریایی میتواند علاوه بر پیامدهای نظامی، بازار جهانی انرژی و امنیت دریانوردی بینالمللی را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ موضوعی که موجب شده خلیج فارس همواره در محاسبات ژئوپلیتیکی قدرتهای بزرگ جایگاه ویژهای داشته باشد.
جایگاه جنگ مین در دکترین دریایی ایران
بررسی تحولات ساختار دفاع دریایی ایران در سالهای گذشته نشان میدهد جنگ مین به عنوان یکی از اجزای مهم راهبرد بازدارندگی در دستور کار قرار گرفته است. این راهبرد بر افزایش هزینه عملیاتی نیروهای مهاجم، کاهش آزادی مانور ناوگانهای متخاصم و ایجاد عدم قطعیت در محیط عملیاتی تمرکز دارد. مینهای دریایی به دلیل هزینه عملیاتی نسبتاً پایین در مقایسه با سامانههای سنگین رزمی، در کنار قدرت اثرگذاری بالا بر خطوط تردد شناورها، در بسیاری از دکترینهای دفاع نامتقارن نقش کلیدی ایفا میکنند.
در صورت تشدید تهدیدات نظامی، استقرار هدفمند مینها در مسیرهای محدود کشتیرانی میتواند ناوگانهای مهاجم را با چالشهای عملیاتی جدی مواجه کند. جنگ مین به عنوان بخشی مهم از راهبرد بازدارندگی ایران، بر افزایش هزینه عملیاتی مهاجم، کاهش آزادی مانور آن و ایجاد عدم قطعیت تمرکز دارد. مینهای دریایی با هزینه نسبتاً پایین و اثرگذاری بالا، در دفاع نامتقارن نقش کلیدی دارند.
تجربیات عملیاتی مانند برخورد نفتکش آمریکایی «بریجتون» (مرداد ۱۳۶۶) و ناو «ساموئل بی رابرتز» (فروردین ۱۳۶۷) با مینهای ایرانی، اثربخشی و بازتاب جهانی این ابزار را نشان داده است.
ساختار سناریوی مینریزی دفاعی ایران
احتمالاً چندلایه و شبکهمحور خواهد بود:
- پایش و طراحی میدان نبرد: با استفاده از رادارهای ساحلی، پایش الکترونیکی، پهپادها و حسگرهای زیرسطحی برای رصد دشمن و تعیین مناطق مینریزی.
- ایجاد مناطق پرخطر: استقرار میدانهای مین در گلوگاههای دریایی، مسیرهای اصلی نفتکشها و پیرامون تنگه هرمز برای مجبور کردن دشمن به تغییر مسیر، کاهش سرعت یا عملیات پاکسازی.
- . ترکیب با سایر لایههای بازدارندگی: مینها به تنهایی عمل نمیکنند و با موشکهای ساحلپایه، شناورهای تندرو، پهپادهای رزمی و جنگ الکترونیک ترکیب میشوند تا پیچیدگی میدان نبرد افزایش یابد.
انواع مینهای دریایی ایران و توان آنها
- مینهای سری صدف (مانند «صدف-۲»): مینهای تماسی بومی برای شناورهای سطحی و زیرسطحی.
- مینهای لنگردار: برای عمقهای کم، با حسگرهای ضربهای و فشار.
- مینهای هوشمند و زیرسطحی (مانند «EM-۵۲» و «MDM-۶» طبق گزارشهای غربی): با حسگرهای صوتی، مغناطیسی و هیدرودینامیکی برای تشخیص هدف.
- مینهای رونده (مانند «اروند» و «مهام»): مینهای هوشمند و پیشرفته با قابلیت حرکت کنترلشده و واکنش هدفمند.
تحول در تاکتیکهای مینریزی
در رزمایش «پیامبر اعظم ۱۹» با روش نوین ساحلپایه نشان داده شد که در این روش، مینها از ساحل و با راکتاندازهای «فجر-۵» به سمت دریا شلیک میشوند. نقطه قوت این روش عدم نیاز به شناورهای رزمی (کاهش آسیبپذیری) و سرعت بالای استقرار (صدها مین در زمان کوتاه) است
پیامدهای عملیاتی و راهبردی مینریزی احتمالی
- علاوه بر پیامدهای نظامی، میتواند منجر به اختلال در انتقال انرژی، افزایش هزینه بیمه کشتیرانی و نوسان در بازار جهانی نفت شود.
- عملیات مقابله با مین، پیچیده، زمانبر و پرهزینه است و حتی نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس با چالش مینروبی مواجه است.
- هدف ایران استفاده از ابزار دفاعی برای جلوگیری از درگیری و ایجاد بازدارندگی است.
تغییر دکترین: مینریزی به عنوان ابزار بازدارندگی فعال
این تحلیل نشان میدهد که ایران جنگ مین دریایی را نه به عنوان "گزینه آخر"، بلکه به عنوان بخشی از یک راهبرد حسابشده بازدارندگی در چارچوب دکترین A2/AD توسعه داده است که هدف نهایی آن جلوگیری از درگیری از طریق افزایش غیرقابل قبول هزینههای تهاجم است. یعنی دیگر صرفاً یک ابزار دفاع ساحلی نیست، بلکه ابزاری برای تحمیل هزینه و انتقال میدان نبرد به عمق آرایش دشمن است. هدف، ایجاد محدودیت عملیاتی برای ناوگان متخاصم در گستره خلیج فارس و تنگه هرمز، سلب ابتکار عمل از آنها و قرار دادن آنها در موضع واکنشی است.
NH2
