«دوست تو کسی است که تو را از گناه باز دارد»؛ توصیه‌های پیامبر اسلام و عترت‌ایشان درباره همنشین

پارس‌تودی- هر فردی از همنشین خود تأثیر می‌پذیرد و بخش مهمی از سرنوشت آدمی، به دست همنشینان او رقم می‌خورد. 

در دنیا، انسان بدون دوست، غریب و با غربت زندگی می‌کند و برای همیشه زندگی برایش مفهومی ندارد. چه بسا انسان‌هایی که به برکت دوستان خالص و دلسوز به اوج کمال و بهروزی رسیدند و در مقابل، چه بسیار انسان‌هایی که تنها بر اثر همنشینی و دوستی با نااهلان شکست و بی ثمری نصیبشان شد. اما چکار کنیم که دارای دوست خوب و صالح باشیم. در این‌باره احادیثی از پیامبر اسلام و خاندان ایشان نقل شده است که در پارس‌تودی به آن پرداخته شده است.

همنشینی با نیکوکاران
پيامبر اسلام
جـالِسِ الأبْرارَ، فإنّكَ إنْ فَعَلتَ خَيرا حَمِدوكَ و إنْ أخْطَأتَ لَم يُعَنِّفوكَ (تنبيه الخواطر :ج 2،ص122) 
با نيكوكاران بنشين زيرا اگر كار خوبى انجام دهى تو را مى‌ستايند و اگر خطايى كنى، سرزنشت نمى‌كنند.

دوست خوب
امام حسین (ع)
مَنْ أحَبَّکَ نَهَاکَ وَمَنْ أبْغَضَکَ أغْرَاکَ (کنزالفوائد، صفحه 128)
دوست تو کسی است که تو را از گناه باز دارد و دشمنت، آنکه تو را به انجام گناه تشویق کند.

دوستان زیاد
امام حسن عسکری (ع)
مَنْ کانَ الوَرَعُ سَجِیَّتَهُ وَالکَرَمُ طَبِیعَتَهُ وَالحِلْمُ خَلَّتَهُ، کَثُرَ صَدِیقُهُ. (بحار الأنوار، جلد ۷۸، صفحه ۳۷۹)
کسی که پارسایی خوی او، بخشندگی طبیعت او و بردباری منش او باشد، دوستانش زیاد شوند.

همه بدی‌ها
امام على (ع)
جِماعُ الشَّرِّ في مُقارَنةِ قَرينِ السُّوءِ (شرح غرر الحكم : ج3،ص369،ح 4774)
همه بدی‌ها در مجالست با همنشينِ بد است.

دوستان مرده دل
پیامبر اسلام
اِيّاكُمْ وَ مُجالَسَةَ الْمَوْتى قيلَ يا رَسُولَ اللّه ِ مَنِ الْمَوْتى؟ قالَ: كُلُّ غَنِىٍّ اَطْغاهُ غِناهُ. (تنبيه الخواطر،ص284)
از همنشينى با مردگان بپرهيزيد. پرسيدند: يا رسول اللّه ! مردگان چه كسانى اند؟ فرمود: هر ثروتمندى كه ثروتش او را به سركشى وادارد.

وظيـفه دوسـتى
امام صادق (ع)
مَنْ رَأى أخاهُ عَلى اَمْرٍ يَكْرَهُهُ فَلَمْ يَرُدَّهُ عَنْهُ، وَ هُوَ يَقْدِرُ عَلَيْه، فَقَدْ خانَهُ، وَ مَنْ يَجْتَنِبْ مُصادِقَةَ الاَْحْمَقَ اَوْشَكَ اَنْ يَتَخَلَّقَ بِأَخْلاقِهِ. (بحارالانوار، ج 75، ص 65)
كسى كه دوستش را در كار زشتى ببيند و با اينكه توانائى دارد، او را از آن باز ندارد، به او خيانت كرده است، و كسى از دوستى با نادان اجتناب نكند، ممكن است همانند او گردد

برخورد با دوست
امام علی (ع)
اِرْحَمْ اَخاكَ وَ اِنْ عَصاكَ، وَصِـلْهُ وَ اِنْ جـَفاكَ. (بحارالانوار، ج 74، ص 166)
با دوستت مهربانى كن، اگر چه تو را نافرمانى كند و با او ارتباط برقرار كن اگر چه به تو جفا كند.

سه خصلت
امام علی (ع)
ثَلاثٌ یُوجِبنَ المَحَبَّةَ: حُسنُ الخُلقِ وَ حُسنُ الرِّفقِ وَ التَّواضُعُ. (غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۴۶۸۴)
سه خصلت موجب دوستى است: خوش‌خویى، مهربانى و فروتنى.

mrt/ms