مخالفت واشنگتن با بازگشت «نوری المالکی» به قدرت؛ چرا آمریکا نگران نخست‌وزیری دوباره مالکی است؟

پارس تودی - تهدید صریح «دونالد ترامپ» به قطع کمک‌های آمریکا به عراق در صورت انتخاب «نوری المالکی» به عنوان نخست‌وزیر، بار دیگر پرونده دخالت واشنگتن در معادلات سیاسی بغداد را به صدر اخبار بازگردانده و واکنش‌های گسترده‌ای را در داخل عراق و میان جریان‌های سیاسی این کشور برانگیخته است.

نامزدی «نوری المالکی» نخست‌وزیر پیشین عراق، از سوی ائتلاف "چارچوب هماهنگی شیعیان این کشور" به عنوان گزینه نخست‌وزیری، در حالی مطرح شده که صحنه سیاسی عراق همچنان تحت تأثیر رقابت‌های داخلی و فشارهای خارجی قرار دارد. بازگشت احتمالی سیاستمداری که هشت سال سکان دولت عراق را در دست داشت به نخست وزیری عراق با مخالفت آشکار آمریکا روبه‌رو شده است؛ مخالفتی که ریشه در تجربه گذشته و محاسبات ژئوپلیتیکی واشنگتن دارد.

چرا آمریکا با بازگشت مالکی مخالف است؟

دولت آمریکا، به‌ویژه در دوره دونالد ترامپ، نوری المالکی را نماد دورانی می‌داند که با گسترش نفوذ ایران در عراق همراه بوده است. ترامپ در اظهاراتی مداخله‌جویانه، دوره نخست‌وزیری مالکی (۲۰۰۶ تا ۲۰۱۴) را عامل "فقر و هرج‌ومرج" در عراق توصیف و تأکید کرد که انتخاب دوباره او، به قطع کمک‌های آمریکا منجر خواهد شد. از نگاه آمریکا، نزدیکی مالکی به تهران و روابط او با گروه‌های شیعی همسو با ایران، می‌تواند تلاش‌های واشنگتن برای محدودسازی نفوذ ایران در عراق را با چالش جدی مواجه کند.

چارچوب هماهنگی و دفاع از حق حاکمیت عراق

در واکنش به تهدیدهای ترامپ، ائتلاف چارچوب هماهنگی شیعیان با برگزاری نشست‌های اضطراری، بر عراقی بودن فرآیند انتخاب نخست‌وزیر تأکید کرده و دخالت خارجی را مردود دانست. این ائتلاف، مالکی را به دلیل "تجربه سیاسی و توان مدیریتی" گزینه‌ای مناسب معرفی کرده و پایبندی به سازوکارهای قانون اساسی را خواستار شده است.

واکنش نهادهای رسمی و جریان‌های سیاسی

مجلس اعلای اسلامی عراق نیز با صدور بیانیه‌ای، انتخاب نخست‌وزیر را امری کاملاً حاکمیتی دانست و تصریح کرد که این موضوع باید بر اساس اراده نمایندگان مردم و بدون فشار خارجی تعیین شود. در این حال، جریان‌های سیاسی عراق واکنش‌های متفاوتی نشان داده‌اند؛ برخی احزاب سنی نسبت به بازگشت مالکی ابراز تردید کرده و آن را عامل تشدید شکاف‌های سیاسی دانسته‌اند، در حالی که رهبران حزب دموکرات کردستان از این نامزدی استقبال و بر ضرورت همکاری ملی تأکید کرده‌اند.

چشم‌انداز پیش‌رو؛ تقابل اراده داخلی و فشار خارجی

نامزدی «نوری المالکی» به نخست وزیر عراق در شرایطی مطرح شده که این کشور در آستانه تصمیمی سرنوشت‌ساز قرار دارد. از یک سو، ائتلاف‌های شیعی با تکیه بر اکثریت پارلمانی، بر حق انتخاب مستقل نخست‌وزیر پافشاری می‌کنند و از سوی دیگر، آمریکا تلاش دارد با ابزار فشار سیاسی و اقتصادی، مسیر تحولات بغداد را تحت تأثیر قرار دهد.

در مجموع می توان گفت که آینده سیاسی عراق به میزان توان نهادهای این کشور در ایستادگی برابر مداخلات خارجی گره خورده است؛ آزمونی که انتخاب نخست‌وزیر جدید، نخستین و مهم‌ترین مرحله آن به شمار می‌رود.

hm