تفسیر | آینده امنیت منطقه؛ چرا محوریت کشورهای منطقه یک ضرورت است؟

این اظهارنظر وزیر خارجه مصر پیش از این توسط مقامات کشورهای مختلف منطقه بیان شده است. مقامات جمهوری اسلامی ایران نیز بارها بر این موضوع تأکید کرده‌اند که امنیت منطقه غرب آسیا باید توسط کشورهای این منطقه تأمین شود. اگرچه تاکنون به خصوص کشورهای عربی امنیت بومی و درون منطقه‌ای را نادیده گرفته‌اند، اما سوال این است که چرا اکنون برخی از کشورهای عربی از جمله مصر به این جمع‌بندی رسیده‌اند که طراحی هرگونه ترتیبات امنیتی آینده با محوریت کشورهای منطقه یک ضرورت است؟

تحولات سه سال اخیر و به خصوص جنایت‌های رژیم صهیونی و آمریکا علیه فلسطین، سوریه، لبنان، یمن، ایران و حتی عراق را می‌توان از دلایل اصلی تأکید این کشورها بر تأمین امنیت منطقه توسط کشورهای منطقه عنوان کرد. در واقع، جنایت‌های رژیم صهیونی و آمریکا در سه سال گذشته سبب شناخت بهتر از ماهیت تهدیدها شده است. برخلاف تبلیغات دروغین آمریکا و رژیم صهیونی درخصوص تهدید ایران برای منطقه، مهم‌ترین تهدید علیه منطقه، رژیم صهیونیستی است. این رژیم در سه سال اخیر ضمن جنایت‌های گسترده انسانی که علیه کشورهای منطقه مرتکب شد، مناطق بیشتری از جغرافیای عربی را نیز اشغال کرده و نخست وزیر و وزرای کابینه رژیم صریحاً بر تشکیل «اسرائیل بزرگ» تأکید دارند. در چنین شرایطی، وابستگی امنیتی به قدرت‌های بیرونی به خصوص آمریکا نه تنها هیچ امنیتی برای کشورهای عربی در پی نخواهد داشت بلکه امنیت این کشورها را به پایین ترین سطح تنزل خواهد داد زیرا در سه سال اخیر ثابت شده است که برای آمریکا، کشورهای عربی از جایگاه به مراتب پایین‌تری نسبت به اسرائیل برخوردار هستند. 

عامل دوم مربوط به پایداری و مشروعیت ترتیبات امنیتی درون منطقه‌ای است. تجربه ثابت کرده است ترتیبات امنیتی که بدون مشارکت فعال کشورهای منطقه طراحی شوند، ناپایدار هستند. در همین حال، تجربه ثابت کرده است وقتی خودِ کشورهای منطقه طراح و ضامن امنیت باشند، این ترتیبات از «مشروعیت» بالاتری برخوردار خواهد بود و در نتیجه، تعهد کشورها به حفظ آن‌ها بیشتر می‌شود. ترتیبات امنیتی که پیش از این بر منطقه غرب آسیا حاکم بود و هنوز هم وجود دارد، بر محوریت آمریکا قرار داشت، اما پیامد آن آزادی رژیم صهیونی برای حملات و جنایت‌های مداوم علیه کشورهای منطقه و همچنین حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران بود، حمله‌ای که در صورت بروز تعارض میان این رژیم و کشورهای عربی، می‌تواند علیه آنها نیز انجام شود زیرا رژیم صهیونیستی با حمایت همه‌جانبه آمریکا درصدد بر هم زدن موازنه قدرت و تبدیل شدن به قدرت برتر منطقه‌ای است.

عامل سوم در خصوص چرایی ضرورت طراحی ترتیبات امنیتی آینده با محوریت کشورهای منطقه، کاهش هزینه‌های امنیتی است. کشورهای منطقه سالانه مبالغ هنگفتی را صرف خرید تسلیحات از قدرت‌های خارجی می‌کنند تا در واقع امنیت خود را خریداری کنند. ایجاد یک سیستم امنیتی جمعی با محوریت کشورهای منطقه، می‌تواند ضمن کاهش رقابت تسلیحاتی پرهزینه، منابع مالی را به سمت توسعه اقتصادی و شکوفایی سوق دهد. 

نکته پایانی اینکه طراحی ترتیبات امنیتی درون منطقه‌ای، سبب کاهش تهدیدها در منطقه نیز خواهد شد، موضوعی که منطقه غرب آسیا به شدت به آن نیازمند است زیرا از سال 2011 تاکنون، این منطقه به واسطه مداخله خارجی و ترتیبات امنیتی برون منطقه‌ای، روی آرامش و ثبات ندیده است.

sre