تحلیل | هگزاکوپتر رجوم؛ پاسخ یمن به الزامات میادین نبرد

پارس‌تودی- در میان انبوه پهپادهای نظامی که در سال‌های اخیر وارد صحنه نبردهای منطقه شده‌اند، هگزاکوپتر «رجوم» یمنی با طراحی هدفمند و مأموریت‌محور، جایگاهی ویژه یافته است.

به گزارش پارس‌تودی، هگزاکوپتر «رجوم» که به‌تازگی از سوی ارتش یمن رونمایی شده، برخلاف پهپادهای بال‌ثابت دوربرد که اغلب برای شناسایی راهبردی یا حملات دورایستا طراحی می‌شوند، تمام تمرکز خود را بر مأموریت‌های نزدیک، پشتیبانی هوایی بی‌واسطه از نیروهای زمینی با حمل مهمات پرتاب شونده از هوا از جمله خمپاره و انعطاف‌پذیری تاکتیکی در محیط‌های آشفته و پیچیده میدان نبرد معطوف کرده است. این رویکرد، رجوم را در زمره ابزارهای مکملی قرار می‌دهد که نه به‌دنبال تغییر موازنه راهبردی، بلکه به‌دنبال افزایش کارایی رزمی در سطح یگان‌های عملیاتی هستند.

ساختار شش‌روتوره رجوم، نخستین و مهم‌ترین وجه تمایز آن با کوادکوپترهای رایج است. استفاده از شش موتور الکتریکی، ضمن آنکه پایداری بیشتری را در شرایط جوی نامساعد یا هنگام برخورد با وزش بادهای ناگهانی در دره‌های کوهستانی فراهم می‌آورد، ظرفیت حمل بار را نیز به‌شکل محسوسی افزایش می‌دهد. در حالی که بسیاری از پرنده‌های چهارموتوره عملیاتی، حداکثر توان حمل محموله‌ای در حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم دارند، رجوم با ظرفیت اعلام‌شده ۴۰ کیلوگرم، به یک پلتفرم چندمنظوره تبدیل شده است که می‌تواند فراتر از نقش شناسایی، به‌عنوان یک سامانه انتقال تجهیزات، حمل مهمات سبک، یا حتی یک سکوی پشتیبانی آتش نزدیک عمل کند.

این ویژگی به‌ویژه در محورهای جنوبی و غربی یمن که خطوط تدارکاتی زمینی به‌علت پراکندگی جمعیت و توپوگرافی دشوار، بارها هدف حملات هوایی یا محاصره قرار گرفته‌اند، یک مزیت راهبردی محسوب می‌شود. هم چنین در طراحی و تولید این پرنده، از مواد کامپوزیت، آلومینیوم و پلیمر در بدنه و سازه استفاده شده که موجب سبک‌تر شدن سازه شده است.

ابعاد فیزیکی رجوم نیز به‌خوبی گویای فلسفه طراحی آن است. قطری در حدود ۱۵۰ سانتی‌متر و طول بازوهایی نزدیک به ۴۰ سانتی‌متر، این پرنده را در رده پهپادهای نسبتاً جمع‌وجور قرار می‌دهد که به‌راحتی قابل حمل توسط یک تیم کوچک، استقرار در پشت بام ساختمان‌ها، خودروهای تاکتیکی یا حتی دهانه غارهای کوهستانی است. استفاده از مواد کامپوزیت، آلومینیوم و پلیمر در بدنه، علاوه بر کاهش وزن سازه، به دوام بیشتر در برابر رطوبت، گردوغبار و ضربات احتمالی ناشی از فرودهای ناهموار کمک کرده است. این انتخاب مواد، نشان از توجه طراحان به شرایط عملیاتی واقعی یمن دارد؛ جایی که پهپادها نه در آشیانه‌های مجهز، بلکه در کارگاه‌های سیار و زیر آسمان باز به کار گرفته می‌شوند.

اما آنچه رجوم را از یک هلی‌شات پیشرفته صرف به یک سامانه تاکتیکی جدی تبدیل می‌کند، برد عملیاتی بیش از ۱۰ کیلومتری آن است. این برد، اگرچه در مقایسه با پهپادهای استراتژیکی که صدها کیلومتر پرواز می‌کنند، اندک به‌نظر می‌رسد، اما در بستر مأموریت‌های پشتیبانی نزدیک، دقیقاً همان فاصله‌ای است که میان یک گردان خط‌شکن و پشت‌جبهه‌های نزدیک آن وجود دارد. با این برد، فرماندهان میدانی می‌توانند بدون نیاز به هماهنگی با سامانه‌های مرکزی یا انتظار برای پروازهای شناسایی سنگین، در کمتر از چند دقیقه، یک محموله سبک تجهیزاتی یا مهماتی را به گروه‌های درگیر برسانند، یا با نصب دوربین‌های دید در شب و حسگرهای حرارتی، تصویر لحظه‌ای از تحرکات دشمن در پشت تپه‌های مجاور کسب کنند.

کاربردهای رجوم در محیط‌های شهری نیز قابل‌توجه است. در شهرهای شلوغ و بافت‌های متراکم مسکونی که هرگونه پرواز با هواگردهای بزرگ، هم به‌علت نداشتن باند فرود و هم به‌خاطر خطر تلفات جانبی غیرنظامی، تقریباً غیرممکن است، یک هگزاکوپتر با قابلیت برخاست و فرود عمودی و کنترل دقیق ارتفاع، می‌تواند بدون ایجاد سر و صدای زیاد و با حداقل ردپای حرارتی و راداری، به شناسایی سنگرهای پنهان، تیراندازهای مخفی یا خودروهای زرهی مستقر در کوچه‌پس‌کوچه‌ها بپردازد. این قابلیت، در جنگی که بیشتر نبردهای آن در فضای شهری و روستایی متراکم شکل می‌گیرد، یک برگ برنده تاکتیکی به‌شمار می‌رود.

از سوی دیگر، مزیت نسبی رجوم در مناطق کوهستانی نیز غیرقابل‌انکار است. یمن سرزمینی است با رشته‌کوه‌های مرتفع، دره‌های عمیق و گذرگاه‌های تنگ. در چنین عوارضی، پهپادهای بال‌ثابت برای پرواز مؤثر به فضای باز و ارتفاع مناسب نیاز دارند و معمولاً نقاط کور زیادی ایجاد می‌شود. اما رجوم با توانایی معلق‌ماندن، تغییر جهت ناگهانی و پرواز در ارتفاع پایین، می‌تواند از شکاف‌های کوهستانی عبور کند، پشت قله‌ها پنهان شود و ناگهان از زاویه‌ای غیرمنتظره ظاهر گردد. این ویژگی، آن را به ابزاری ایده‌آل برای کمین‌زدن به کاروان‌های سوختی یا ستون‌های زرهی که از تنگه‌های کوهستانی عبور می‌کنند، تبدیل کرده است.

شاید مهم‌ترین درس از معرفی رجوم، نشان دادن مسیری باشد که صنایع دفاعی یمن در پیش گرفته‌اند؛ مسیری که برخلاف بسیاری از کشورهای منطقه که به‌دنبال خرید سامانه‌های گران‌قیمت خارجی هستند، بر بومی‌سازی، سادگی، قابلیت تعمیرپذیری میدانی و تطابق با نیازهای عینی نبرد تأکید دارد. رجوم نه یک معجزه فناورانه، بلکه یک راهکار هوشمندانه برای پر کردن خلأیی است که سال‌ها در سطح یگان‌های زمینی احساس می‌شد. توانایی حمل ۴۰ کیلوگرم محموله، برد ۱۰ کیلومتری، ساختار شش‌موتوره مقاوم و قابلیت استقرار در هر نقطه، این هگزاکوپتر را به یکی از مؤثرترین ابزارهای پشتیبانی نزدیک در زرادخانه نیروهای یمنی تبدیل کرده است.

در آینده‌ای نه‌چندان دور، احتمالاً شاهد گسترش دامنه مأموریت‌های رجوم از حمل مهمات و تجهیزات به سمت انجام حملات دقیق نقطه‌ای با مهمات سبک هدایت‌شونده خواهیم بود که آن را به تهدیدی جدی‌تر برای خودروهای زرهی و استحکامات دشمن مبدل خواهد کرد. آنچه امروز از رجوم می‌دانیم، تنها نویدبخش ابتدای راهی است که در آن، پشتیبانی نزدیک هوایی از انحصار جت‌های گران‌قیمت خارج شده و به سطح گروهان‌ها و گردان‌های پیاده رسیده است.
srm