تفسیر | جنگ چگونه انزوای علمی رژیم صهیونیستی را تشدید کرده است؟

رژیم صهیونیستی همواره علم و تکنولوژی را از منابع مهم قدرت و از نشانه‌های توسعه خود معرفی کرده است. در سال‌های اخیر به واسطه جنگ و تحریم جهانی، رابطه و همکاری علمی رژیم با کشورهای مختلف به خصوص کشورهای اروپایی کاهش یافته و این موضوع با هشدار جامعه علمی اسرائیل همراه شده است. سوال این است که جنگ چگونه به انزوای علمی رژیم منجر شده است؟

جنایت‌هایی که رژیم صهیونیستی علیه غیرنظامیان در کشورهای فلسطین، لبنان، سوریه و همچنین ایران مرتکب شده، انزجار افکار عمومی جهانی از جمله انزجار جامعه دانشگاهی در کشورهای مختلف از این رژیم را در پی داشته است. رسانه‌های صهیونیستی به نقل از دانشگاهیان اسرائیل گزارش دادند که تمایل جامعه دانشگاهی در کشورهای مختلف از جمله کشورهای اروپایی برای همکاری علمی با دانشگاهیان اسرائیلی کاهش یافته است. 

رسانه‌های اسرائیلی نوشتند دانشجویان و استادان در کشورهای مختلف علیه سیاست‌های جنگ‌طلبانه و غیر انسانی اسرائیل اعتراض می‌کنند. پژوهشگر خارجی اصلاً وارد همکاری با پژوهشگر اسرائیلی نمی‌شود، چون هزینه سیاسی، رسانه‌ای یا اخلاقی همکاری را بالا می‌بیند. وبسایت صهیونیستی Calcalist گزارش می‌دهد که موارد ثبت‌شده از امتناع یا جلوگیری از همکاری‌های علمی با صهیونیست‌ها از ۲۰ مورد در نوامبر ۲۰۲۵ به ۵۰ مورد در مه ۲۰۲۶ رسیده است. گزارش ۲۰۲۶ از مؤسسه Samuel Neaman در خود اسرائیل تصویری پیچیده‌تر ارائه می‌کند. این گزارش افزایش فشارهای تحریمی و اعتراضات دانشگاهی را تأیید می‌کند و درباره تبعات آن هشدار جدی می‌دهد.

نکته مهم دیگر این است که جنگ و ناامنی اجتماعی ناشی از آن و همچنین امتناع دانشگاهیان دیگر کشورها از همکاری علمی با صهیونیست‌ها سبب فرار مغزها و افزایش مهاجرت معکوس از اراضی اشغالی شده است. در واقع، یکی از ابعاد نگران‌کننده برای مقامات اسرائیلی، ترکیب جمعیتی کسانی است که مهاجرت معکوس را انتخاب کرده‌اند. گزارش‌ها حاکی از آن است که سهم قابل‌توجهی از این افراد را «متخصصان تحصیل‌کرده»، نخبگان دانشگاهی، نیروهای متخصص در بخش‌های تکنولوژی (High-Tech) تشکیل می‌دهند. این خروج که تحت عنوان «فرار مغزها» در تحلیل‌های صهیونیست ها مطرح می‌شود، با نگرانی از پیامدهای بلندمدت بر توان اقتصادی و علمی اسرائیل همراه است. منتقدان جنگ درباره تبعات به شدت منفی فرار مغزها بر اقتصاد اسرائیل و آینده آن هشدار می‌دهند. برخی نیز هشدار می‌دهند که اگر این وضعیت ادامه پیدا کند به‌تدریج انگیزه مهاجرت افزایش نیز پیدا می‌کند. رسانه‌های صهیونیستی نوشتند آثار فرار مغزها ممکن است در آمار اقتصادی امروز دیده نشود؛ اما پنج یا ده سال بعد خودش را در کیفیت نیروی انسانی، ثبت اختراع، شرکت‌های فناوری و مهاجرت نخبگان نشان خواهد داد.