تفسیر | ناامنی منطقه‌ای؛ تهدید تازه برای رؤیای اقتصادی عربستان

پارس‌تودی- روزنامه فایننشال تایمز گزارش داد به دنبال حملات یمن به فرودگاه ریاض عربستان و افزایش نگرانی‌های امنیتی، مدیران شرکت‌های بزرگ نفتی جهان از حضور در کنفرانس انرژی ریاض انصراف دادند.

جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه غرب آسیا و به خصوص جنگ علیه ایران و همچنین درگیری‌های داخلی یمن و جنگ عربستان علیه آن کشور پیامدهای مهم امنیتی و اقتصادی برای کشورهای منطقه و به خصوص عربستان سعودی داشته است. 

یکی از مهم‌ترین پیامدها این است که ضریب امنیت در عربستان کاهش پیدا می‌کند و این موضوع نیز می‌تواند برای طرح‌های توسعه اقتصادی این کشور اثر بگذارد. عربستان سعودی در سال‌های اخیر تلاش کرده است با اجرای برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰، اقتصاد خود را از وابستگی تاریخی به درآمدهای نفتی خارج کند و به قطبی برای سرمایه‌گذاری بین‌المللی، گردشگری، حمل‌ونقل، خدمات مالی و برگزاری رویدادهای بزرگ تبدیل شود. موفقیت این راهبرد، علاوه بر منابع مالی، به یک پیش‌شرط اساسی وابسته است: اطمینان سرمایه‌گذاران از امنیت زیرساخت‌ها، استمرار فعالیت‌های اقتصادی و پیش‌بینی‌پذیری محیط کسب‌وکار. 

حمله یمن به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض، از این جهت اهمیت دارد که فرودگاه پایتخت صرفاً یک زیرساخت حمل‌ونقلی نیست؛ بلکه بخشی از شبکه ارتباطی دیپلماتیک، تجاری و مالی عربستان محسوب می‌شود. 

آنچه در گزارش نقل شده از فایننشال تایمز برجسته می‌شود، صرفاً لغو حضور شماری از مدیران شرکت‌های بزرگ نفتی در یک کنفرانس انرژی نیست؛ مسئله اصلی، تبدیل ناامنی نظامی به هزینه اقتصادی، کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران و تضعیف تصویر عربستان به‌عنوان یکی از امن‌ترین مراکز تجاری و مالی منطقه است. می‌توان این رویداد را نشانه‌ای از گسترش آثار یک بحران امنیتی از میدان نظامی به حوزه اقتصاد و اعتبار بین‌المللی عربستان ارزیابی کرد. 

از سوی دیگر، تحولات اخیر بار دیگر نشان می‌دهد که امنیت کشورهای غرب آسیا از یکدیگر جدا نیست و تهدیدهای امنیتی در یک منطقه می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای جغرافیایی همان کشور داشته باشد. حضور پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه، تشدید تقابل‌های نظامی و تداوم منازعات حل‌نشده، از جمله عواملی هستند که در تحلیل معادلات امنیتی منطقه مورد توجه قرار می‌گیرند.

در این میان، سیاست‌های عربستان در قبال یمن و پیامدهای مداخله نظامی آن کشور نیز بخشی از زمینه گسترده‌تر تنش‌های منطقه‌ای محسوب می‌شود. بنابراین، طرح‌های توسعه‌طلبانه اقتصادی در صورتی بدون مشکل امنیتی پیگیری خواهد شد که اساساً از یک سو مداخله عربستان در امور داخلی یمن و به ویژه محاصره این کشور پایان یابد و از سوی دیگر، پایگاه‌های آمریکا که تهدیدی جدی برای کشورهایی نظیر ایران است، تعطیل شود. تداوم رویکردهای نظامی، خطر بازتولید چرخه ناامنی و افزایش هزینه‌های اقتصادی کشورهای منطقه را به همراه دارد.

نکته پایانی اینکه، اگر تهدیدهای امنیتی منطقه و به‌ویژه جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران به چرخه‌ای مستمر از تقابل و پاسخ نظامی تبدیل شود، پیامدهای آن می‌تواند از حوزه نظامی فراتر رود و امنیت اقتصادی دیگر کشورهای منطقه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

برای عربستان، که بخش مهمی از راهبرد توسعه خود را بر جذب سرمایه خارجی، گسترش گردشگری و تبدیل‌شدن به یک مرکز اقتصادی بین‌المللی بنا کرده است، تداوم چنین وضعیتی می‌تواند هزینه‌های امنیتی را افزایش دهد و تحقق اهداف چشم‌انداز ۲۰۳۰ را با دشواری بیشتری مواجه سازد. از این منظر، امنیت منطقه‌ای نه‌تنها مسئله‌ای نظامی و سیاسی، بلکه یکی از پیش‌شرط‌های اساسی توسعه اقتصادی و حفظ اعتماد سرمایه‌گذاران است.

sre