تفسیر | آیا انصارالله معادلات نظامی عربستان را برهم زده است؟

پارس‌تودی– در حالی که عربستان سعودی برای تقویت پدافند هوایی خود به کمک خارجی نیاز دارد، روزنامه «نشنال» در گزارشی از کمبود موشک‌های رهگیر و محدودیت انگلیس و فرانسه برای ارسال سامانه‌های بیشتر به ریاض خبر داده است. 

این وضعیت فقط یک بحران تسلیحاتی برای عربستان نیست، نشانه‌ای از ناکامی راهبردی است که قرار بود با تکیه بر برتری نظامی، اراده سیاسی عربستان را بر یمن تحمیل کند، اما اکنون امنیت زیرساخت‌های حیاتی خود عربستان را نیز با چالش روبه‌رو کرده است. ریاض در سال ۲۰۱۵ با تشکیل ائتلاف نظامی و آغاز عملیات علیه انصارالله، مدعی بازگرداندن دولت مورد حمایت خود و تغییر موازنه قدرت در یمن بود. با گذشت سال‌ها، این اهداف به‌طور کامل محقق نشدند.

حملات هوایی گسترده، هزینه‌های سنگین تسلیحاتی و حمایت قدرت‌های غربی نتوانستند انصارالله را از معادله سیاسی و نظامی یمن حذف کنند. پژوهش منتشرشده در سال ۲۰۲۵ در نشریه علمی Alternatives نیز ناکامی ائتلاف در تحقق اهداف اعلام‌شده، ضعف هماهنگی میان اعضا و محدودیت راهبرد نظامی‌گرایانه عربستان را از درس‌های اصلی این مداخله می‌داند. اکنون بازگشت تهدید به داخل خاک عربستان، هزینه‌های این محاسبه را آشکارتر کرده است.

گزارش «نشنال» از کمبود موشک‌های رهگیر و دشواری تأمین سامانه‌های بیشتر، بُعد تازه‌ای از این بحران را نشان می‌دهد. عربستان یکی از بزرگ‌ترین بهره‌برداران سامانه‌های پاتریوت است و برای خرید تجهیزات پیشرفته هزینه‌های هنگفتی کرده است؛ بااین‌حال، وسعت جغرافیایی کشور، پراکندگی تأسیسات انرژی و تعدد اهداف، دفاع کامل را دشوار می‌کند. حملات موشکی و پهپادی انصارالله نیز نشان داده‌ که برخورداری از تجهیزات گران‌قیمت، به‌تنهایی مصونیت ایجاد نمی‌کند.

پهپادها و موشک‌های کم‌هزینه‌تر می‌توانند طرف مقابل را به مصرف رهگیرهای بسیار گران‌قیمت وادار کنند. با کاهش ذخایر، حتی سامانه‌های پیشرفته نیز با محدودیت عملیاتی مواجه می‌شوند. این همان نقطه ضعف راهبردی است که امنیت را عمدتاً از مسیر خرید تسلیحات خارجی دنبال می‌کند، بی‌آنکه هزینه جنگ فرسایشی و توان جایگزینی مهمات را به‌اندازه کافی در محاسبات خود بگنجاند.

در این میان، نباید انصارالله را صرفاً با معیار حجم زرادخانه و برتری فناوری رقیب سنجید. این جنبش با وجود محدودیت منابع در مقایسه با ارتش عربستان، توانسته است هزینه‌های نظامی و امنیتی قابل‌توجهی به ریاض تحمیل کند. شناخت نقاط آسیب‌پذیر، تداوم عملیات و بهره‌گیری از ابزارهای کم‌هزینه‌تر، معادله‌ای ایجاد کرده که برتری تسلیحاتی عربستان نتوانسته آن را به‌طور پایدار حل کند. این واقعیت نشان می‌دهد تحمیل اراده سیاسی از راه زور، به‌ویژه در جامعه‌ای گرفتار جنگ طولانی، بسیار دشوارتر از برآوردهای اولیه است.

بحران کنونی در عین حال محدودیت اتحادهای خارجی را آشکار می‌کند. انگلیس و فرانسه باید میان کمک به عربستان و حفظ توان بازدارندگی در برابر روسیه موازنه برقرار کنند. آمریکا نیز با فشار بر ذخایر مهمات و تعهدات متعدد منطقه‌ای روبرو است. در چنین شرایطی، دولت‌ها ناگزیرند ابتدا امنیت ملی و منافع حیاتی خود را تأمین کنند و سپس به تعهداتشان در قبال شرکا بپردازند. اتحاد سیاسی، تضمین دسترسی نامحدود به تجهیزات نظامی نیست.

این تحولات ضرورت بازنگری در سیاست امنیتی عربستان را برجسته می‌کند. ادامه رقابت نظامی و تلاش برای تحمیل خواسته‌ها به یمن، بدون راه‌حل سیاسی پایدار، می‌تواند چرخه حمله و تلافی را طولانی‌تر کند. امنیت پایدار نه با انباشت بی‌پایان تسلیحات، بلکه با کاهش زمینه‌های درگیری، دیپلماسی منطقه‌ای و پذیرش واقعیت‌های سیاسی یمن دست‌یافتنی‌تر است.

درس راهبردی روشن است: قدرت نظامی می‌تواند هزینه تحمیل کند، اما تضمین‌کننده پیروزی سیاسی نیست. عربستان پس از سال‌ها جنگ، اکنون هم با محدودیت‌های راهبرد نظامی خود و هم با دشواری تأمین پدافند هوایی روبرو است. گزارش «نشنال» تصویری از یک کمبود تسلیحاتی ارائه می‌کند؛ اما پشت این کمبود، پرسشی بزرگ‌تر قرار دارد: چرا هزینه‌های سنگین نظامی نتوانسته‌اند امنیتی پایدار برای ریاض ایجاد کنند؟
mm