فرصت برای مسلمانکشی؛ بازخوانی تعمد غرب در کشتار مسلمانان سربرنیتسا
پارستودی- شورای امنیت سازمان ملل در بهار ۱۹۹۳ سربرنیتسا را «منطقه امن» اعلام کرده بود؛ با این حال، نیروهای تحت فرماندهی «راتکو ملادیچ»، که بعدها به جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت و نسل کشی مجرم شناخته شد، منطقه تحت نظارت سازمان ملل را زیر پا گذاشتند. حدود ۱۵ هزار نفر از ساکنان سربرنیتسا به کوههای اطراف گریختند، اما نیروهای صرب آنها را پیدا کرده و هزاران نفر را قتل عام کردند. اجساد قربانیان از ۵۷۰ نقطه در سراسر این کشور پیدا شده است.
ردپای تاریخی اتفاقات و حوادث مرتبط با جنگهای جهانی اول و دوم و همچنین درگیریها در میان کشورهای اروپایی باعث ایجاد جنگ دهه 90 میلادی در منطقهی بالکان شد. به گزارش پارستودی، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و یوگسلاوی، وجود جنگ سرد و امتداد آن را هم میتوان در ردیف همین تغییرات و تحولات منطقهای و مناسبات جهانی دانست که باز هم بیشترین آثار را بر زندگی مردم در منطقهی بالکان و خصوصا جمهوریهایی چون بوسنی و هرزگوین و کوزوو داشت.
اعلام استقلال جمهوریهای یوگسلاوی سابق یکی پس از دیگری انجام شد و نهایتا کار در موضوع بوسنی گره کوری خورد تا منجر به ایجاد درگیری و جنگی سخت و کشتاری وحشیانه در این سرزمین شد.
با گذشت سالهای زیاد، ردپای جنگ در شهرها و کوی و برزنهای بوسنی هنوز خودنمایی میکند. آثار رگبار سلاحها بر روی دیوار شهرها و وجود گورستانهای بسیار زیاد در نقاط مختلف شهری و روستایی در حدفاصل جادهها و حتی یادمان جان باختگان و کودکان کشته شده در معابر شلوغ شهر سارایوو از مناظری است که از خاطرهی تاریخ پاک نخواهد شد.
در جریان این جنگ، طولانیترین محاصره پایتخت یک کشور در طول جنگهای مدرن رقم خورد، به طوری که سارایوو به مدت 1425 روز در محاصره کامل قرار داشت و حدود 14 هزار نفر در طول جنگ چهل و چند ماهه در این شهر کشته شدند.
ابعاد و پیامدهای این جنگ بسیار وسیع و گسترده است ولی یکی از موضوعات قابل توجه، کشتار مردم مسلمان شهر سربرنیتسا است که بعد از جنگ جهانی دوم بزرگترین نسل کشی در اروپا بشمار می رود.
در خصوص عاملان و ابعاد حقوقی و سیاسی این وقایع، میتوان هم عوامل و زمینههای داخلی آن کشور را در نظر داشت و هم قصور و یا شاید مماشات سازمانهای بینالمللی را به عنوان عوامل خارجی.
شاخصترین عاملان این جنایت، «رادوان کاراجیچ» رئیس جمهوری صرب و سابق بوسنی و «راتکو ملادیچ» فرماندهی پیشین ارتش صربستان بودهاند که بعد از گذشت سالها از این جنگ و زندگی مخفیانه در شهرها و روستاهای کشور صربستان، به ترتیب در سالهای 2008 و 2011 دستگیر و زندانی شدند.
کاراجیچ در دادگاه جنایات جنگی لاهه در سال 2016 به ارتکاب نسل کشی و جنایات علیه بشریت به 40 سال زندان محکوم شد که این مجازات بعدا به حبس ابد تبدیل شد.
ملادیچ مشهور به قصاب بالکان و بوسنی به جرم کشتار 8300 نفر بوسنیایی در 11 ژوئیه 1995 به مجازات حبس ابد در سال 2017 محکوم شد.
شاید به نوعی بتوان این محکومیت و مجازات را برای این افراد، عقوبتی برای اعمال ضد بشری آنان در نظر داشت که ممکن است تا حدودی هم از درد و آلام بازماندگان قربانیان و آوارگان این جنگ کاسته باشد ولی در واقع باید گفت: هیچ حد و حدود مجازاتی را نمیتوان برای افرادی در نظر داشت که انسانهای بی دفاع و غیر نظامی را مورد اذیت و آزار و شکنجه قرار داده و تعداد قابل توجهی از انسانها را به جرم داشتن قومیت و یا اختلافات نژادی و تاریخی و عقیدتی از میان بردهاند.
از سوی دیگر، دست اتهام به سوی جوامع غربی و خصوصا سازمانهای بینالمللی همچون ملل متحد بلند است که در این پرونده، قصورشان تا حدود زیادی مشخص است.
کشورهای صاحب قدرت بعد از جنگ جهانی دوم، سازمان ملل متحد را به عنوان بزرگترین و قدرتمندترین سازمان بین دولتی در جهان با هدف جلوگیری از ایجاد جنگ، حفظ امنیت و تامین صلح جهانی ایجاد و جایگزین جامعه ملل کردند.
اگر صرفا در نام و شعار سازمان ملل متحد نگاه گذرایی بیندازیم، "Peace, Dignity and equality on healthy planet" ، به درستی درخواهیم یافت که یکی از ارکان مهم و حیاتی این سازمان یعنی شورای امنیت که وظیفه پاسداری از صلح و امنیت بینالمللی را بر عهده دارد، قصور معناداری در موضوع جنایات جنگی در بوسنی و هرزگوین و خصوصا سربرنیتسا داشته است. چرا که شهر سربرنیتسا از سوی سازمان ملل متحد به عنوان منطقه امن حفاظت شده اعلام شده بود و مسئولیت آن نیز با نظامیان مسلح هلندی یا همان کلاه آبیهای صلحبان بود که آنان بدون هیچ واکنشی جمعیت قابل توجهی از مردان و جوانان بوسنیایی را در اختیار صربها قرار دادند و در نتیجه جمعیتی در حدود 8000 نفر انسان غیر نظامی، در اقدامی وحشیانه به قتل رسیدند.
البته قصور و مماشات جوامع غربی در قبال موضوع حقوق بشر برای سایر کشورها به جنگ بوسنی ختم نمیشود و از دیگر صفحات تاریک پروندههای آنان، نسل کشی رواندا در سال 1994 است که در حین آن جنگ قومیتی در مرکز افریقا بالغ بر 800 هزار نفر مرد، زن و کودک کشته و به حدود 200 تا 500 هزار زن تجاوز جنسی شد.
ادعای فریبکارانه جوامع غربی در قبال حقوق بشر و یا شعارهای پوپولیستی انسان دوستانهشان برای سایر ملتها از موضوعاتی است که نمونه های پرشماری میتوان برای آن در نظر داشت.
منابع:
هاشمی، سعید. کشتار سربرنیتسا و حقوق بشر غربی. دیپلماسی ایرانی.
نسلکشی سربرنیتسا؛ بزرگترین تراژدی انسانی در اروپا. خبرگزاری میزان.
عبارات کلیدی: کشتار مسلمانان در سربرنیتسا، جنگ بوسنی، استانداردهای دوگانه غرب در قبال حقوق بشر، رادوان کاراجیچ ، راتکو ملادیچ فرمانده ی ارتش صربستان
mrt