آیا حاکمیت اروپا قربانی سیاست‌های واشنگتن خواهد شد؟

پارس تودی- مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اقدام آمریکا در محدود کردن سفر مقامات این اتحادیه به ایالات متحده را غیرقابل‌قبول و به چالش کشیدن حاکمیت اروپا خواند.

به گزارش پارس تودی، کایا کالاس مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پستی در پلتفرم «ایکس» با بازنشر پست اعتراضی کمیسیون اروپا در واکنش به تصمیم تازه آمریکا نوشت: تصمیم ایالات متحده برای اعمال محدودیت‌های سفر بر شهروندان و مقامات اروپایی غیرقابل‌قبول است و حاکمیت ما را به چالش می‌کشد. وی افزود: اروپا به دفاع از ارزش‌های خود شامل آزادی بیان، قوانین منصفانه دیجیتال و حق تنظیم فضای خود ادامه خواهد داد. 

وزارت امور خارجه آمریکا هفته قبل به پنج نفر، از جمله «تیری برتون» (Thierry Breton) کمیسر سابق اتحادیه اروپا و تنظیم‌کننده پیشین فناوری در کمیسیون اروپا، به علت آنچه که «تلاش برای مجبور کردن مالکان سکوهای رسانه‌های اجتماعی آمریکا به سرکوب دیدگاه‌های مخالف» خواند روادید ورود نداد؛ اقدامی که خشم اروپاییان را برانگیخت و از آن به‌عنوان تحقیر مقامات اروپا یاد کردند. واشنگتن تیری برتون را به‌عنوان «متفکر» قانون خدمات دیجیتال اتحادیه اروپا توصیف کرد که تعدیل محتوا را بر شرکت‌های رسانه‌های اجتماعی تحمیل می‌کند. برتون در واکنش به این اقدام واشنگتن با لحنی انتقادی گفت که آمریکا به شکار مشغول شده است. 

کمیسیون اروپا در صفحه رسمی خود در ایکس با تأکید بر اینکه آزادی بیان «یک حق اساسی در اروپا و ارزشی مشترک با ایالات متحده در سراسر جهان دموکراتیک» است نوشت: ما تصمیم ایالات متحده برای اعمال محدودیت‌های سفر بر پنج فرد اروپایی، از جمله کمیسر سابق تیری برتون، را به‌شدت محکوم می‌کنیم. 

بروکسل با اعلام اینکه این حق حاکمیتی اتحادیه اروپا است که بازار دیجیتال خود را مطابق با ارزش‌هایش تنظیم کند افزود قوانین اتحادیه «به‌طور عادلانه و بدون تبعیض» اجرا می‌شود. کمیسیون همچنین هشدار داد در صورت لزوم، برای دفاع از «خودمختاری مقررات» خود در برابر اقدامات بی‌اساس آمریکا «به‌سرعت و قاطعانه» واکنش نشان خواهد داد. 

برتون، که کمیسر بازار داخلی در دوره ریاست اورزولا فن‌درلاین بود، نقش کلیدی در تدوین قانون خدمات دیجیتال داشت؛ قانونی که شرکت‌های فناوری و شبکه‌های اجتماعی را در قبال محتوای منتشرشده در پلتفرم‌هایشان پاسخگو می‌کند و امکان جریمه تا ۶ درصد از گردش مالی جهانی سالانه شرکت‌ها را فراهم می‌کند. قوانین دیجیتال سال‌هاست که به یکی از نقاط تنش میان واشنگتن و بروکسل تبدیل شده است و هر دو طرف دیگری را به سیاسی‌کردن مقرراتی متهم می‌کنند که به‌زعم آن‌ها باید صرفاً قواعد استاندارد بازار برای شرکت‌های فعال در اتحادیه اروپا باشد. این تنش پس از آن تشدید شد که کاخ سفید در اوایل دسامبر سند جنجالی راهبرد امنیت ملی منتشر کرد و در آن هشدار داد اروپا در آستانه «فروپاشی تمدنی» قرار دارد مگر اینکه مسیر خود را به‌طور بنیادین تغییر دهد. در این سند، دولت ترامپ ادعا کرده اروپا زیر بار «مقررات غیرقانونی و افراطی و سانسور» در حال غرق‌شدن است. دولت آمریکا به‌ویژه شخص دونالد ترامپ بارها از این‌که افراد و گروه‌های راست افراطی کمتر اجازه دارند در شبکه‌های اجتماعی اروپا به ترویج افکار نژادپرستانه بپردازند انتقاد کرده است. این رویکرد بر پایه سخنرانی جی.دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در کنفرانس امنیتی مونیخ شکل گرفت که در آن استدلال کرده بود بزرگ‌ترین تهدید برای اتحادیه اروپا «قوانین داخلی خودش» است. او کمیسرهای اروپایی را «کمیسرها» خطاب کرده بود و مدعی شده بود که موضوع «مداخله خارجی» بهانه‌ای برای سانسور است. اتحادیه اروپا این ادعاها را رد می‌کند. شماری از سیاستمداران اروپایی در تشریح رویکردهای ترامپ می‌گویند اینکه او می‌گوید در شماری از کشورهای اروپایی آزادی بیان نیست منظورش این است که آنان به‌اندازه وی به گروه‌های راست افراطی و نژادپرستان میدان نمی‌دهند. 

هرچند روابط اروپا و آمریکا پس از جنگ جهانی دوم و سپس در دوره پسا جنگ سرد بر پایه همکاری‌های امنیتی، اقتصادی و سیاسی شکل گرفته، اما در سال‌های اخیر اختلافات بر سر موضوعاتی چون تحریم‌ها، فناوری‌های دیجیتال و سیاست‌های انرژی پرسش‌هایی جدی درباره میزان استقلال اروپا از واشنگتن ایجاد کرده است. انتقاد اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از آمریکا پس از اقدام واشنگتن در تحریم پنج مقام اروپایی نمونه‌ای روشن از این نگرانی‌هاست. کالاس تأکید کرد که اروپا باید به‌عنوان «جوهره آزادی» شناخته شود و انتقادهای آمریکا نباید متوجه بروکسل بلکه متوجه کشورهایی چون روسیه باشد. انتقاد کالاس را می‌توان نشانه‌ای از تلاش اروپا برای بازسازی هویت مستقل خود دانست. اگرچه آمریکا همچنان بزرگ‌ترین متحد اروپا باقی خواهد ماند، اما تداوم سیاست‌های تحریمی و فشارهای واشنگتن می‌تواند اروپا را به سمت بازاندیشی در روابط فراآتلانتیک سوق دهد. 

دلایل این وضعیت را می‌توان در چند محور بررسی کرد: 

نخست، وابستگی امنیتی اروپا به آمریکا از طریق ناتو باعث شده واشنگتن در بسیاری از تصمیمات راهبردی اروپا نقش تعیین‌کننده داشته باشد و در عین حال بر اروپایی‌ها برای تحمیل خواسته‌های خود فشار وارد کند. دوم، فشارهای اقتصادی و تحریم‌های یکجانبه آمریکا علیه کشورها و حتی افراد اروپایی استقلال سیاست خارجی اتحادیه اروپا را زیر سؤال برده است. سوم، در حوزه فناوری و فضای دیجیتال، اروپا تلاش دارد با قوانین سخت‌گیرانه مانند «قانون خدمات دیجیتال» شرکت‌های آمریکایی را مهار کند، اما واکنش واشنگتن به این اقدامات نشان می‌دهد که آمریکا حاضر نیست به‌راحتی نفوذ خود را از دست بدهد. 

پیامدهای این روند نیز قابل توجه است. اگر اروپا نتواند میان منافع خود و فشارهای واشنگتن تعادل برقرار کند، خطر تضعیف حاکمیت سیاسی و اقتصادی آن وجود دارد. این امر می‌تواند به افزایش شکاف میان کشورهای اروپایی منجر شود؛ برخی کشورها به‌خصوص در اروپای شرقی همچنان بر اتحاد با آمریکا تأکید دارند، در حالی‌که دیگران خواهان استقلال بیشتر هستند. همچنین، چنین تنش‌هایی ممکن است زمینه‌ساز نزدیکی اروپا به دیگر قدرت‌ها مانند چین یا حتی تلاش برای بازتعریف روابط با روسیه شود. پرسش اصلی این است که آیا اروپا قادر خواهد بود میان نیاز به امنیت تحت چتر آمریکا و ضرورت حفظ استقلال سیاسی و اقتصادی خود تعادل برقرار کند یا نه. /

srm