چرا دبیرکل ناتو بر وابستگی دفاعی اروپا به آمریکا اصرار دارد؟

پارس‌تودی - دبیرکل ناتو بر وابستگی دفاعی اروپا به آمریکا پافشاری کرد.

به گزارش پارس‌تودی، «مارک روته» دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) اعلام کرد کشورهای عضو ناتو هنوز می‌توانند روی ایالات متحده حساب کنند، سیستم دفاع اروپایی نباید از دفاع آمریکایی مستقل باشد. وی روز جمعه در مصاحبه با خبرگزاری آلمانی (DPA) گفت: اروپا باید بیشتر برای امنیت خود هزینه کند، اما در کنار ایالات متحده. روته ادامه داد: من مطمئن هستم که ایالات متحده کاملاً از ناتو حمایت می‌کند. شکی در این مورد وجود ندارد.

دبیرکل ناتو این ایده ترامپ را که اروپا باید مسئولیت دفاع از خود را به‌تنهایی بر عهده بگیرد، رد کرده است. مارک روته ادعا می‌کند که واشنگتن با وجود بازگرداندن بدون جایگزین یک تیپ رزمی از رومانی به ایالات متحده در اکتبر ۲۰۲۵، به این قاره متعهد خواهد ماند. با این حال، این اقدام اولین گام مشخص کاهش حضور نظامی آمریکا در اروپا تلقی می‌شود. اظهارات او همچنین در حالی مطرح می‌شود که متحدان اروپایی منتظر تصمیمات آمریکا هستند که انتظار می‌رود منابع خود را از اروپا به منطقه هند و اقیانوس آرام منتقل کند. ایالات متحده همچنین در مارس ۲۰۲۵حمایت نظامی خود از اوکراین را به حالت تعلیق درآورد و اروپایی‌ها را مجبور به پر کردن شکاف‌ها کرد. 

این در حالی است که سند راهبرد امنیت ملی آمریکا که در دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شده صراحتاً از کشورهای اروپایی می‌خواهد هزینه دفاع از خود را پرداخت کنند. همین امر در کنار گمانه‌زنی‌ها در خصوص کاهش تعهدات ایالات متحده به ناتو، تسریع تشکیل سیستم دفاعی مستقل اروپا را برای قاره سبز به یک ضرورت تبدیل نموده است. دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا بارها از متحدان اروپایی واشنگتن خواسته تا «بار دفاع را تقسیم کرده» و «مسئولیت اصلی» امنیت این قاره را بر عهده بگیرند. در نشست سران کشورهای عضو ناتو در ژوئن ۲۰۲۵ در لاهه آنها متعهد شدند که هزینه‌های نظامی خود را به ۳.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی و سایر هزینه‌های مربوط به دفاع را به ۱.۵ درصد افزایش دهند. تا به امروز، تنها لهستان و لیتوانی از ۴ درصد فراتر رفته‌اند. طبق برآوردهای ناتو، بیش از نیمی از کشورهای عضو در محدوده ۲ درصد باقی مانده‌اند. ناتو از زمان تأسیس در سال ۱۹۴۹ بر پایه همکاری میان آمریکا و کشورهای اروپایی شکل گرفت. ایالات متحده با توان نظامی، فناوری پیشرفته و بودجه نظامی هنگفت، همواره نقش ستون فقرات این پیمان نظامی غربی را ایفا کرده است. 

به نظر می‌رسد موضع‌گیری اخیر مارک روته دبیرکل ناتو، مبنی بر اینکه اروپا نباید به‌طور کامل از آمریکا در حوزه دفاعی مستقل شود، مبتنی بر چند دلیل است: 

نخست، توان نظامی آمریکا بسیار فراتر از مجموع کشورهای اروپایی است. حدود ۷۵ درصد از تولید ناخالص داخلی کشورهای ناتو خارج از اتحادیه اروپا قرار دارد و بخش عمده آن متعلق به آمریکا است. این برتری اقتصادی و نظامی باعث می‌شود که اروپا برای مقابله با تهدیدهایی مانند روسیه یا تروریسم جهانی، به حمایت آمریکا نیازمند باشد. 

دوم، ساختار راهبردی ناتو بر پایه حضور آمریکا بنا شده است. واشنگتن نه‌تنها بزرگ‌ترین تأمین‌کننده تجهیزات و فناوری نظامی است، بلکه شبکه‌های اطلاعاتی و لجستیکی گسترده‌ای دارد که اروپا به‌تنهایی قادر به جایگزینی آنها نیست. دبیرکل ناتو بر این باور است که امنیت اروپا باید در کنار آمریکا و نه جدا از آن تأمین شود. 

سوم، فشار آمریکا برای افزایش هزینه‌های دفاعی اروپا نیز عامل دیگری است. واشنگتن انتظار دارد کشورهای اروپایی سهم بیشتری در تأمین هزینه‌های نظامی بپردازند، اما همچنان نقش رهبری را برای خود محفوظ می‌داند. این موضوع باعث می‌شود اروپا در عمل به آمریکا وابسته بماند، حتی اگر بودجه نظامی خود را افزایش دهد. 

پیامدهای این وابستگی چندوجهی است. مدافعان وابستگی امنیتی اروپا به آمریکا مانند مارک روته ادعا می‌کنند که امنیت اروپا بدین ترتیب تضمین می‌شود، زیرا آمریکا حداقل در حرف همچنان متعهد به دفاع جمعی در چارچوب ناتو است. این افراد معتقدند که این امر به کشورهای اروپایی امکان می‌دهد منابع خود را به حوزه‌های دیگر مانند توسعه اقتصادی یا رفاه اجتماعی اختصاص دهند. همچنین، حضور آمریکا در اروپا مانع از گسترش نفوذ روسیه و دیگر قدرت‌های رقیب می‌شود. 

در مجموع اصرار دبیرکل ناتو بر وابستگی دفاعی اروپا به آمریکا ناشی از واقعیت‌های قدرت نظامی و اقتصادی است. از دیدگاه وی اروپا بدون آمریکا نمی‌تواند در برابر تهدیدهای جهانی به‌طور کامل ایستادگی کند. با این حال، این وابستگی پیامدهایی دارد که می‌تواند استقلال راهبردی اروپا را محدود کند و آن را در برابر تغییرات سیاست خارجی آمریکا آسیب‌پذیر سازد. بنابراین، آینده امنیت اروپا همچنان به میزان تعهد آمریکا به ناتو و توانایی اروپا در افزایش سهم خود در دفاع جمعی وابسته خواهد بود.

اما از سوی دیگر، این وابستگی محدودیت‌هایی برای استقلال راهبردی اروپا ایجاد می‌کند. بسیاری از سیاستمداران اروپایی معتقدند که اتکا بیش‌ازحد به آمریکا می‌تواند اروپا را در برابر تغییرات سیاسی واشنگتن آسیب‌پذیر کند. نمونه آن اتخاذ سیاست «اول آمریکا» از سوی ترامپ در سال‌های اخیر است که نشان داد ایالات متحده عملاً اولویت‌های خود را بر منافع متحدان ترجیح می‌دهد. همین نگرانی‌ها باعث شده برخی رهبران اروپایی خواستار ایجاد ارتش مستقل اروپایی شوند، هرچند دبیرکل ناتو این ایده را غیرضروری می‌داند.

srm