اهمیت پیوندهای فرهنگی ایران و تاجیکستان؛ نگاهی به دستاوردهای اخیر

پارس تودی– اهمیت پیوندهای فرهنگی ایران و تاجیکستان در صدر رویدادهای نمادین فرهنگی ۲۰۲۵ قرار داشتند

به گزارش پارس تودی ، سال ۲۰۲۵ برای تاجیکستان سالی شاخص در عرصه فرهنگ و هنر بود؛ سالی که در آن، همکاری‌ها و پیوندهای فرهنگی این کشور با جمهوری اسلامی ایران، از بزرگداشت حافظ شیرازی در یونسکو تا برگزاری محافل ادبی، سینمایی و موسیقایی مشترک، نقشی پررنگ و تعیین‌کننده در دیپلماسی فرهنگی منطقه‌ای ایفا کرد.

مهم‌ترین رویداد فرهنگی تاجیکستان در سال ۲۰۲۵، مشارکت فعال این کشور در آیین بزرگداشت هفتصدمین سالگرد حافظ شیرازی در مقر سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در پاریس بود؛ رویدادی که به‌عنوان جلوه‌ای روشن از پیوندهای عمیق فرهنگی ایران و تاجیکستان در سطح بین‌المللی ارزیابی شد. سال ۲۰۲۵ در عین حال شاهد برگزاری چندین برنامه مشترک ادبی میان ایران و تاجیکستان بود. از جمله، در ماه سپتامبر، شب بزرگداشت فرزانه خجندی، شاعر مردمی تاجیکستان و از چهره‌های شاخص ادبیات معاصر فارسی، در تهران برگزار شد.

 همچنین در ابتدای سال ۲۰۲۵، محفل مشترک شعر و ادب ایران و تاجیکستان در دوشنبه برگزار شد که فرصت دیدار و گفت‌وگوی شاعران و نویسندگان دو کشور و آشنایی متقابل با تازه‌ترین آثار ادبی را فراهم کرد.

در حوزه سینما و هنرهای نمایشی نیز همکاری‌های فرهنگی ایران و تاجیکستان در سال ۲۰۲۵ ادامه یافت. تاجیکستان در جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در ایران و همچنین جشنواره‌های فرهنگی مرتبط با اقوام ایرانی‌تبار حضور داشت و آثار سینمایی و هنری خود را به نمایش گذاشت.به باور ناظران فرهنگی، این حضور، علاوه بر معرفی سینمای تاجیکستان به مخاطبان ایرانی، زمینه‌ساز گسترش همکاری‌های هنری و تولیدات مشترک در آینده خواهد بود.

برگزاری کنسرت خوانندگان ایرانی در دوشنبه، از دیگر جلوه‌های تعامل فرهنگی ایران و تاجیکستان در سال ۲۰۲۵ بود. حضور هنرمندان مطرح موسیقی ایران در کنار خوانندگان تاجیک و افغانستانی، از سوی برگزارکنندگان به‌عنوان «پل فرهنگی میان کشورهای فارسی‌زبان» توصیف شد؛ پلی که نقش مهمی در تقویت همگرایی فرهنگی منطقه‌ای ایفا می‌کند.

پیوندهای فرهنگی ایران و تاجیکستان از جمله مهم‌ترین عوامل نزدیکی دو ملت به شمار می‌رود و نقشی اساسی در تقویت روابط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی میان دو کشور ایفا می‌کند. این پیوندها ریشه در تاریخ مشترک، زبان واحد و میراث ادبی و هنری دارند که قرن‌هاست ملت‌های دو سوی مرز را به هم پیوند داده است. زبان فارسی به عنوان زبان مشترک، مهم‌ترین عنصر فرهنگی میان ایران و تاجیکستان محسوب می‌شود. این زبان نه تنها ابزار ارتباطی است، بلکه حامل هویت، اندیشه و میراث تمدنی مشترک است. آثار شاعران بزرگی چون رودکی، فردوسی، حافظ و مولوی در هر دو کشور جایگاه ویژه‌ای دارند و همچنان الهام‌بخش نسل‌های جدید هستند. 

فرهنگ مشترک ایران و تاجیکستان تنها به زبان و ادبیات محدود نمی‌شود، بلکه در آیین‌ها، سنت‌ها و جشن‌ها نیز نمود دارد. نوروز به عنوان جشن باستانی، نمونه بارزی از این اشتراک فرهنگی است که هر ساله در هر دو کشور با شکوه برگزار می‌شود و نماد همبستگی و پیوند تاریخی ملت‌هاست. موسیقی سنتی، هنرهای نمایشی و صنایع دستی نیز از دیگر عرصه‌هایی هستند که نشان‌دهنده نزدیکی فرهنگی دو ملت‌اند. 

اهمیت این پیوندهای فرهنگی در عرصه روابط بین‌الملل نیز قابل توجه است. ایران و تاجیکستان با تکیه بر میراث مشترک می‌توانند همکاری‌های منطقه‌ای خود را تقویت کنند و در برابر چالش‌های سیاسی و اقتصادی، از پشتوانه فرهنگی بهره ببرند. فرهنگ مشترک زمینه‌ساز اعتماد متقابل است و به دو کشور امکان می‌دهد روابط خود را بر پایه‌ای مستحکم بنا کنند. این امر در شرایطی که منطقه آسیای مرکزی و غرب آسیا با تحولات پیچیده مواجه است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. 

از سوی دیگر، پیوندهای فرهنگی نقش مهمی در دیپلماسی عمومی دارند. ایران و تاجیکستان می‌توانند با استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی، تصویر مثبتی از روابط خود در سطح جهانی ارائه دهند. برگزاری جشنواره‌های مشترک، تبادل هنرمندان، همکاری‌های دانشگاهی و پژوهشی، و توسعه گردشگری فرهنگی از جمله اقداماتی است که می‌تواند این روابط را بیش از پیش تقویت کند. در نهایت باید گفت که پیوندهای فرهنگی ایران و تاجیکستان نه تنها میراثی ارزشمند از گذشته‌اند، بلکه سرمایه‌ای راهبردی برای آینده محسوب می‌شوند. این پیوندها می‌توانند به عنوان پلی میان دو ملت عمل کنند و زمینه‌ساز همکاری‌های گسترده‌تر در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی شوند. حفظ و گسترش این روابط فرهنگی، تضمین‌کننده نزدیکی پایدار میان ایران و تاجیکستان خواهد بود و به هر دو کشور کمک می‌کند تا در مسیر توسعه و ثبات منطقه‌ای گام‌های مؤثرتری بردارند. 

برجستگی روابط فرهنگی با ایران در رویدادهای فرهنگی سال ۲۰۲۵ تاجیکستان، نشان‌دهنده جایگاه ویژه فرهنگ و زبان فارسی در سیاست فرهنگی دوشنبه است. از بزرگداشت حافظ در یونسکو تا محافل ادبی و هنری مشترک، این تعاملات بیانگر ظرفیت بالای دیپلماسی فرهنگی ایران و تاجیکستان در تقویت پیوندهای تاریخی و تمدنی در منطقه است.

srm