چرا چین خواهان مقابله جهانی با احیای نظامی‌گری ژاپن شده است؟

پارس‌تودی- چین خواستار مقابله جهانی با احیای نظامی‌گری ژاپن شد.

به گزارش پارس‌تودی، ژانگ شیاوگانگ سخنگوی وزارت دفاع چین روز پنج‌شنبه ۸ ژانویه با انتقاد از اقدامات نظامی اخیر ژاپن، از جامعه جهانی خواست برای جلوگیری از احیای نظامی‌گری ژاپن و حفظ نظم بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم همکاری کنند. 

او در پاسخ به پرسشی درباره اقدامات نظامی دولت ژاپن و اظهارات مقام‌های این کشور گفت: انتقادهای بین‌المللی نسبت به تحرکات منفی ژاپن در حوزه‌های نظامی و امنیتی، به‌ویژه از سوی کشورهای جنوب شرق آسیا، صریح و مداوم بوده است. سخنگوی وزارت دفاع چین افزود: ژاپن به‌جای ابراز پشیمانی از جنایات تاریخی خود و احتیاط در توسعه نظامی، با توجیهات ساختگی به گسترش تسلیحات پرداخته، سلاح‌های مخرب صادر کرده و حتی خواستار دستیابی به توانمندی هسته‌ای شده است؛ همه این موارد در حالی است که با مخالفت جهانی روبه‌روست. ژانگ تأکید کرد: این اقدامات نشان‌دهنده «نیت خطرناک» نیروهای راست‌گرای ژاپن برای بازنظامی‌سازی و احیای نظامی‌گری است. وی در پایان گفت: تمام کشورها و ملت‌های صلح‌دوست باید انگیزه‌های پنهان دولت ژاپن را درک کنند، برای جلوگیری از احیای نظامی‌گری ژاپن همکاری کنند، نظم بین‌المللی پس از جنگ را حفظ کرده و از صلح و ثبات منطقه‌ای و جهانی دفاع کنند.

روابط بین پکن و توکیو پس از اظهارات پارلمانی سانائه تاکایچی نخست‌وزیر ژاپن در ۷ نوامبر ۲۰۲۵ پرتنش شد. تاکایچی در پاسخ به پرسشی در مورد وضعیت فرضی اقدام نظامی چین علیه تایوان که توسط یک نماینده مجلس مخالف دولت مطرح شد، اظهار داشت که حمله به تایوان از سوی چین «وضعیت تهدیدکننده بقا» برای ژاپن تلقی شده و مستلزم واکنش «نیروهای دفاع از خود» است. بدین ترتیب از دیدگاه او حمله چین به تایوان می‌تواند تهدیدی موجودیتی برای ژاپن باشد و در چنین شرایطی توکیو می‌تواند نیروهای نظامی خود را وارد عمل کند. 

این موضع‌گیری بی‌سابقه توکیو واکنش تند پکن را به‌دنبال داشته است. چین در اقدامی تلافی‌جویانه، از اتباع خود خواست که به ژاپن سفر نکنند و واردات غذاهای دریایی از کشور ژاپن را تعلیق کرد. پکن همچنین خواستار بازپس‌گیری اظهارات تاکایچی شد. ضمن اینکه رویارویی‌ها و اقدامات تحریک‌آمیز نظامی بین دو طرف نیز تشدید شده است. در عرصه نظامی جنگنده‌های چینی در نزدیکی اوکیناوا رادارهای کنترل آتش خود را بر روی جنگنده‌های ژاپنی قفل کردند؛ اقدامی که توکیو آن را بسیار خطرناک و تحریک‌آمیز دانسته و بشدت دراین زمینه به پکن اعتراض کرده است. 

در اقدامی جدید وزارت بازرگانی چین در ۶ ژانویه ۲۰۲۶ صادرات کالاهای دو منظوره که هم کاربرد نظامی و هم غیرنظامی دارند، به ژاپن محدودتر ساخت و اعلام کرد که احتمالا عناصر کمیاب معدنی نیز در این محدوده صادراتی لحاظ شده‌اند. در بیانیه‌ وزارت بازرگانی چین آمده است که این محدودیت تجاری به‌منظور «حفظ امنیت ملی» و عمل به تعهدات بین‌المللی مانند منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای اعمال شده است. سخنگوی این وزارتخانه تصریح کرد که تصمیم چین در پاسخ به اظهارات تاکایچی اتخاذ شده که «دخالت فاحش» در امور داخلی چین و غیرقابل‌قبول است. وزارت خارجه ژاپن روز سه‌شنبه، هم‌زمان با اعلام این ممنوعیت، به‌شدت به این اقدام اعتراض کرد و خواستار عقب‌نشینی چین شد. هم چنین با افزایش تنش‌ها بین  چین و ژاپن، کابینه ژاپن ماه گذشته بسته هزینه‌ای رکوردشکنی برای سال مالی این کشور که از آوریل ۲۰۲۶ آغاز می شود تصویب کرد که شامل افزایش ۳.۸ درصدی بودجه سالانه نظامی به ۹ تریلیون ین (۵۸ میلیارد دلار) است.

با افزایش بی سابقه تنش ها بین چین و ژاپن، توکیو انتظار داشت آمریکا به‌عنوان متحد اصلی و ضامن امنیتی آن، موضعی صریح و علنی در حمایت از ژاپن اتخاذ کند. اما دولت آمریکا تنها از طریق سفارت خود در ژاپن پیام‌هایی حمایتی ارسال کرد و مقام‌های ارشد واشنگتن از بیان مواضع آشکار خودداری کردند. این وضعیت برای ژاپن ناامیدکننده بود. از دیدگاه ژاپنی‌ها، سکوت آمریکا نه‌تنها پیام ضعف به چین منتقل می‌کند، بلکه می‌تواند اعتبار اتحاد امنیتی واشنگتن و توکیو را در افکار عمومی ژاپن و منطقه زیر سؤال ببرد. این در حالی است که ترکیب کاهش قدرت خرید داخلی و افزایش تنش‌های تجاری با چین، چشم‌انداز اقتصادی ژاپن را در ماه‌های پیش رو با عدم قطعیت بیشتری همراه کرده است.

در واقع، بحران اخیر بین چین و ژاپن نشان داد که توکیو درحال گذار از «ابهام استراتژیک» به «وضوح استراتژیک محدود» است؛ یعنی ژاپن بیش از گذشته آماده است تا نقش فعال‌تری در امنیت منطقه شرق آسیا البته در راستای منافع غرب ایفا کند. اما این تغییر رویکرد نیازمند پشتوانه آشکار آمریکا است که در عمل به‌طور کامل تحقق نیافته است. همین امر باعث شده ژاپن احساس کند در مواجهه با چین باید با احتیاط بیشتری رفتار کند و نمی‌تواند تنها به حمایت علنی ایالات متحده بسنده کند. ضمن اینکه اقدامات تلافی جویانه پکن نیز اکنون برای مقامات توکیو محدودیت های ژاپن در مقابل چین را بیش از پیش آشکار ساخته است. 

srm