تحلیل | آمریکا و فروش ۵ میلیارد دلاری مهمات تهاجمی به عربستان سعودی

پارس تودی – آمریکا فروش ۵ میلیارد دلاری تسلیحات به عربستان سعودی را تأیید کرد.

به گزارش پارس تودی، وزارت خارجه آمریکا فروش بمب‌های هدایت‌شونده «جیدم –ایی آر»JDAM-ER به ارزش حدود ۵ میلیارد دلار به عربستان سعودی را تأیید کرد. این بمب‌ها با استفاده از بال‌های بازشونده، بردی حدود ۷۵ تا ۸۵ کیلومتر دارند. پیمانکار اصلی شرکت بوئینگ، واقع در آرلینگتون، ویرجینیا خواهد بود. 

به ادعای واشنگتن این فروش پیشنهادی با بهبود امنیت یک متحد غیرناتو اصلی که عاملی برای ثبات سیاسی و پیشرفت اقتصادی در منطقه خلیج فارس است، از اهداف سیاست خارجی و اهداف امنیت ملی ایالات متحده حمایت خواهد کرد.

وزارت خارجه آمریکا هم چنین ادعا کرده که فروش پیشنهادی قابلیت دفاع هوایی عربستان سعودی را برای مقابله با تهدیدات منطقه‌ای کنونی و آینده تقویت خواهد کرد، از دفاع داخلی این کشور پشتیبانی نموده و قابلیت هم‌افزایی با سامانه‌های مورد استفاده نیروهای ایالات متحده و دیگر شرکای منطقه خلیج فارس را بهبود می‌بخشد. واشنگتن در عین مدعی است که عربستان سعودی در جذب این اقلام و خدمات در نیروهای مسلح خود با مشکلی مواجه نخواهد شد و فروش پیشنهادی این تجهیزات و پشتیبانی، توازن نظامی در منطقه را تغییر نخواهد داد.
همچنین فروش موتورهای 1500 -AGT، که عمدتاً در تانک‌های اصلی میدان نبرد ام -۱ آبرامز استفاده می‌شوند، به ارزش ۷۵۰ میلیون دلار نیز مورد موافقت قرار گرفته است.

فروش حدود ۵ میلیارد دلار مهمات هدایت‌شونده و تجهیزات مرتبط از سوی آمریکا به عربستان سعودی را نمی‌توان صرفاً یک معامله تجاری یا اقدامی برای نوسازی زرادخانه نظامی ریاض تلقی کرد؛ این قرارداد در سطح راهبردی، بخشی از بازتعریف مناسبات امنیتی آمریکا و عربستان و تلاش واشنگتن برای تثبیت جایگاه خود در معادلات امنیتی خلیج فارس است.

اگرچه در ادبیات رسمی آمریکا این معامله با عنوان تقویت توان دفاعی عربستان در برابر تهدیدهای منطقه‌ای توجیه شده، بخش قابل توجهی از اقلام مورد درخواست، از جمله کیت‌های هدایت JDAM و بمب‌های 111- BLU و 117- BLU، ماهیتی تهاجمی و قابلیت استفاده در عملیات‌های دقیق هوایی دارند. به‌ویژه JDAM-ER با برخورداری از بال‌های بازشونده و برد حدود ۷۵ تا ۸۵ کیلومتر، امکان حمله از فاصله بیشتر و کاهش نیاز هواپیما به نزدیک‌شدن به منطقه هدف را فراهم می‌کند؛ بنابراین نمی‌توان نقش آن را صرفاً در چارچوب دفاع سرزمینی محدود کرد.

از منظر اهداف آمریکا، نخستین هدف این فروش تسلیحاتی حفظ و تقویت عربستان سعودی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شرکای امنیتی واشنگتن در خلیج فارس است. عربستان برای آمریکا هم از نظر انرژی، تجارت و سرمایه‌گذاری و هم از نظر موقعیت ژئوپلیتیکی اهمیت دارد و برخورداری آن از توانایی‌های نظامی پیشرفته، بخشی از معماری امنیتی مطلوب واشنگتن در منطقه محسوب می‌شود.

این معامله همچنین به افزایش وابستگی فنی و عملیاتی نیروهای مسلح عربستان به سامانه‌های آمریکایی منجر می‌شود؛ زیرا استفاده مؤثر از مهمات هدایت‌شونده، تجهیزات هدف‌گیری، قطعات یدکی، خدمات مهندسی و پشتیبانی لجستیکی، شبکه‌ای بلندمدت از همکاری نظامی میان دو کشور ایجاد می‌کند. از سوی دیگر، قرارداد مذکور برای صنایع دفاعی آمریکا، به‌ویژه پیمانکارانی مانند بوئینگ، یک بازار بزرگ و سودآور ایجاد می‌کند و در چارچوب رقابت تسلیحاتی جهانی، به حفظ ظرفیت تولید و جایگاه شرکت‌های آمریکایی در بازار غرب آسیا کمک می‌کند.
از منظر عربستان سعودی ، این خرید را باید در چارچوب تلاش ریاض برای افزایش استقلال و انعطاف عملیاتی نیروهای مسلح خود ارزیابی کرد.

دستیابی به هزاران کیت هدایت و بمب‌های دقیق به عربستان اجازه می‌دهد ظرفیت حملات هوایی دقیق خود را افزایش داده و برای سناریوهای مختلف منطقه‌ای آمادگی بیشتری داشته باشد. این موضوع به‌ویژه در شرایطی اهمیت دارد که ریاض همچنان با مجموعه‌ای از تهدیدهای موشکی، پهپادی و رقابت‌های ژئوپلیتیکی در محیط پیرامونی خود مواجه است. با این حال، افزایش قابلیت تهاجمی لزوماً به معنای افزایش امنیت نیست و می‌تواند به شکل‌گیری واکنش متقابل از سوی رقبای منطقه‌ای و تشدید مسابقه تسلیحاتی منجر شود.

مهم‌ترین پیامد منطقه‌ای این معامله، ارسال این پیام است که واشنگتن همچنان حاضر است در تأمین توان نظامی شرکای عرب خود نقش محوری داشته باشد. در نتیجه، رقبای عربستان ممکن است برای حفظ موازنه به دنبال افزایش خریدهای تسلیحاتی یا توسعه توانمندی‌های موشکی و پهپادی خود بروند. ادعای آمریکا مبنی بر اینکه این فروش «توازن نظامی منطقه را تغییر نخواهد داد» نیز باید با احتیاط ارزیابی شود؛ زیرا توازن فقط به تعداد سلاح‌ها وابسته نیست، بلکه کیفیت، دقت، برد، قابلیت شبکه‌سازی و آمادگی عملیاتی آنها نیز اهمیت دارد. افزون بر این، وجود بمب‌های ۵۰ ۰ و ۲۰۰۰ پوندی هدایت‌شونده، ظرفیت عربستان برای اجرای حملات دقیق و دورایستا را افزایش می‌دهد و در صورت استفاده در بحران‌های آینده، می‌تواند پیامدهای سیاسی و انسانی قابل توجهی داشته باشد.

در مجموع، این قرارداد را باید هم‌زمان در سه سطح اقتصادی، نظامی و ژئوپلیتیکی دید. آمریکا از طریق آن بازار تسلیحاتی خود را حفظ کرده، پیوند امنیتی با عربستان را تعمیق می‌کند و نفوذ خود را در خلیج فارس تثبیت می‌سازد؛ عربستان نیز با ارتقای توان مهمات دقیق، مدعی است که موقعیت بازدارندگی و قدرت عملیاتی خود را تقویت می‌کند. با این حال، پیامد نهایی معامله به نحوه استفاده از این قابلیت‌ها و واکنش بازیگران منطقه‌ای بستگی خواهد داشت.

بنابراین، فروش ۵ میلیارد دلاری بمب های هدایت شونده دقیق جیدم – ایی آر را می‌توان بخشی از روند گسترده‌تر نظامی‌شدن رقابت‌های خلیج فارس دانست که در کوتاه‌مدت توان بازدارندگی متحدان آمریکا را افزایش می‌دهد، اما در بلندمدت می‌تواند هزینه‌های رقابت تسلیحاتی و خطر تشدید بحران‌های منطقه‌ای را نیز بالا ببرد.
srm