تفسیر | توافق ترامپ و پوتین چگونه غرب را دچار شکاف می‌کند؟

پارس‌تودی– توافق دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین برای صادرات گازوئیل روسیه به آمریکا، موجی از انتقادها را برانگیخته است. 

این توافق با هدف افزایش عرضه سوخت و مهار قیمت‌ها اعلام شد. بااین‌حال، واکنش‌ها در واشنگتن، کی‌یف و اروپا نشان می‌دهد که پیامدهای آن فراتر از بازار انرژی است. اکنون اعتبار تحریم‌های روسیه، آینده حمایت از اوکراین و انسجام جبهه غرب در کانون بحث قرار گرفته‌اند.

افزایش قیمت سوخت، دولت ترامپ را زیر فشار قرار داده است. بر اساس اعلام انجمن خودروی آمریکا، بهای گازوئیل از آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران حدود ۷۰ درصد افزایش یافته و به ۶ دلار و ۲۸ سنت در هر گالن رسیده است. این افزایش، هزینه حمل‌ونقل و تولید کشاورزی را بالا برده است. در نتیجه، نارضایتی در میان رانندگان کامیون، کشاورزان و ساکنان مناطق روستایی افزایش یافته است. این گروه‌ها از پایگاه‌های سنتی رأی جمهوری‌خواهان هستند. در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر، ترامپ به راه‌حلی سریع برای مهار هزینه‌های زندگی نیاز دارد.

با این‌حال، توافق با مسکو تضمینی برای کاهش قیمت‌ها نیست. آمریکا خود یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان گازوئیل جهان است. حجم محموله‌های اعلام‌شده روسیه نیز در مقایسه با ابعاد بازار جهانی محدود است. اختلال در عرضه انرژی، ناشی از جنگ در غرب آسیا و آسیب به زیرساخت‌های تولید، با چند محموله سوخت برطرف نمی‌شود. کارشناسان نیز درباره تأثیر محسوس این توافق بر قیمت‌ها تردید دارند. بنابراین، پرسش اصلی فقط میزان کاهش قیمت سوخت نیست؛ بلکه هزینه‌های سیاسی و راهبردی این تصمیم نیز اهمیت دارد.

توافق با روسیه در داخل آمریکا با مخالفت شماری از قانون‌گذاران روبه‌رو شده است. شش سناتور جمهوری‌خواه و دموکرات، دولت ترامپ را به دلیل مشورت نکردن با کنگره و احتمال نقض قانون تحت فشار قرار داده‌اند. کنگره در سال ۲۰۲۲ واردات انرژی از روسیه را برای جلوگیری از تأمین مالی جنگ مسکو ممنوع کرد. تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه، نیز احتمال نقض این قانون را مطرح کرده است. این اعتراض‌ها نشان می‌دهد که موضوع فراتر از تأمین سوخت است.

تصمیم ترامپ، اعتبار سیاست تحریمی آمریکا و حدود اختیارات رئیس‌جمهور را زیر سؤال برده است. عقب‌نشینی از محدودیت‌های پیشین، بدون توضیحات روشن، می‌تواند پیام واشنگتن به متحدان و رقبایش را مبهم کند. چنین تصمیمی همچنین این پرسش را مطرح می‌کند که آیا ملاحظات انتخاباتی بر تعهدات راهبردی آمریکا اولویت یافته‌اند؟

پیامدهای توافق برای اروپا نیز جدی است. کشورهای اروپایی پس از آغاز جنگ اوکراین، کاهش وابستگی انرژی به روسیه و محدود کردن درآمدهای مسکو را در دستور کار قرار دادند. تحریم‌ها قرار بود هزینه ادامه جنگ را افزایش دهند و توان اقتصادی روسیه را محدود کنند. اکنون توافق واشنگتن با کرملین نگرانی تازه‌ای ایجاد کرده است: آیا آمریکا در حال فاصله گرفتن از راهبرد مشترک غرب در برابر روسیه است؟

اهمیت مسئله فقط به بازگشت گازوئیل روسیه به بازار محدود نمی‌شود. اروپا در شرایطی هزینه‌های اقتصادی تحریم‌ها را تحمل کرده که متحد اصلی امنیتی آن ممکن است مسیر متفاوتی در پیش بگیرد. چنین شکافی می‌تواند هماهنگی فراآتلانتیکی را تضعیف کند. در مقابل، مسکو فرصت خواهد یافت از اختلاف منافع میان واشنگتن و پایتخت‌های اروپایی بهره‌برداری کند.

واکنش اوکراین صریح‌تر بوده است. ولودیمیر زلنسکی توافق را تصمیمی ضعیف دانسته و هشدار داده است که امتیازهای اقتصادی می‌تواند پوتین را به ادامه جنگ تشویق کند. حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه، بخشی از ظرفیت تولید سوخت این کشور را مختل کرده است. ازسرگیری صادرات می‌تواند بخشی از فشار اقتصادی بر مسکو را کاهش دهد. بااین‌حال، تحلیلگران درباره توان روسیه برای تحقق تمام تعهدات اعلام‌شده تردید دارند.  توافق ترامپ و پوتین صرفاً معامله‌ای برای تأمین گازوئیل نیست.

این تصمیم در نقطه تلاقی بحران انرژی، رقابت انتخاباتی آمریکا و جنگ اوکراین قرار دارد. این توافق ممکن است به افزایش محدود عرضه سوخت کمک کند، اما به‌تنهایی قادر نیست بحران قیمت‌ها را حل کند. در مقابل، اگر به تضعیف تحریم‌ها و کاهش حمایت از کی‌یف بینجامد، پیامدهای راهبردی آن می‌تواند بسیار فراتر از منافع اقتصادی کوتاه‌مدت باشد. مسئله اصلی برای اروپا نیز همین است: آیا واشنگتن همچنان به راهبرد مشترک غرب در برابر روسیه پایبند می‌ماند یا ملاحظات داخلی آمریکا، شکافی تازه در این جبهه ایجاد خواهد کرد؟ 

mm