Մեկնաբանություն- Զանգեզուրի միջանցքը հակասում է Իրանի ազգային շահերին
Զանգեզորի միջանցքի կառուցումը հակասում է Իրանի ազգային շահերին, քանի որ այս կեղծ պլանի իրագործմամբ և դրանից բխող աշխարհաքաղաքական փոփոխությամբ Կովկասում, ինչպես նաև Ադրբեջանի հարավում Իրանի հետ սահմանի մոտ իսրայելական բազաների կառուցմամբ կխարխլվի Իրանի ազդեցիկ դերը երկրի հյուսիսային շրջանների ռազմական և տնտեսական հավասարումների մեջ։
«Զանգեզուրի միջանցք» նախագիծը 41 կիլոմետրանոց անցուղի է Հայաստանի տարածքում և Իրանի սահմանին, որը միացնում է Ադրբեջանը Նախիջևանին։ Ադրբեջանը փորձում է կառուցել ցամաքային և երկաթուղային միջանցք, որը կկապի այս երկիրը Նախիջևանին և Թուրքիային՝ Հայաստանի ամենահարավային մարզից՝ Սյունիքից։
Զանգեզուրի միջանցքը կարևոր դարձավ, քանի որ այն Հայաստանի միջոցով կապում է Ադրբեջանը Ռուսաստանին և Թուրքիային և հիմք է ստեղծում Ասիան, Եվրոպան և Մերձավոր Արևելքը միմյանց հետ կապելու համար։
Զանգեզուրի անցումը ոչ միայն կապի երթուղի է Ադրբեջանի, Նախիջևանի և ի վերջո Թուրքիայի միջև, այլ ավելի լայն տեսանկյունից այն տարանցիկ երթուղու կապող օղակի մի մասն է, որը սկիզբ է առնում Չինաստանից և ուղիղ գծով անցնելով Տաջիկստանից, Ուզբեկստանից, Թուրքմենստանից և Կասպից ծովից, հասնում է Ադրբեջան, և այս միջանցքով անցնելով՝ հասնում է Նախիջևան, Թուրքիա, իսկ արևմուտքում՝ Սև և Միջերկրական ծովեր։
Ադրբեջանի գերիշխանությունն այս միջանցքում և Հայաստանի վերացումը Բաքվին կտրամադրի շատ գերազանց ռազմավարական և տնտեսական դիրք, և դա լավ հնարավորություն է այս միջանցքում գերիշխելով, Հայաստանը հեռացնել Իրանի հարևանությունից։
Մյուս կողմից, Ռուսաստանի և Հայաստանի հարաբերություններում քաղաքական ճգնաժամը պատճառ է դարձել, որ Երևանը հեռանա Մոսկվայի քաղաքականությունից, և բացի այդ, Թուրքիա ուղիղ ցամաքային մուտքի հնարավորությունը և արևմտյան պատժամիջոցները տապալելու ևս մեկ գործիք ձեռք բերելը, այն գործոններն են, որոնք կհանգեցնեն Ռուսաստանի աջակցության և դա այնքան էլ զարմանալի չէր լինի։ Այսպիսով, հաշվի առնելով Կովկասում աշխարհաքաղաքական փոփոխությունը, ինչպես նաև Ադրբեջանի հարավում իսրայելական բազաների կառուցումը, կարելի է եզրակացնել, որ կխարխլվի Իրանի ազդեցիկ դերը՝ որպես որոշիչ ուժ իր հյուսիսային շրջանների ռազմական և տնտեսական հավասարումների մեջ, և Իրանը կզրկվի որևէ ռազմավարական դերից։
Տարածաշրջանում լարվածությունը մնում է չլուծված, և Իրանի ու Հայաստանի շահերի սերտաճման վրա ազդում է ընդհանուր սահմանային անվտանգության վերաբերյալ նրանց մտահոգությունը։
Սակայն չի կարելի ենթադրել, որ Կովկասում Իրանի քաղաքականությունը հիմնված է Հայաստանի և Ադրբեջանի կողմը բռնելու վրա, ավելի շուտ Իրանի քաղաքականությունը հիմնված է սեփական շահերի և ազգային անվտանգության վրա, և այս համատեքստում Բաքվի գործողությունները՝ գրավելու Հայաստանի հարավը կամ Զանգեզուրի միջանցքի կառուցումը հակասում է Իրանի ազգային շահերին
Նաև այն բանից հետո, երբ Իրանի գերագույն առաջնորդը Պուտինի և Էրդողանի հետ առանձին հանդիպումներում շեշտեց, որ Իրանը դեմ է լինելու Կովկասում աշխարհաքաղաքական փոփոխություններին, այս առումով Իրանի կարմիր գծերը բազմիցս ընդգծվել են։
Ընդհանրապես, թվում է, թե Կովկասի աշխարհաքաղաքականությունը դեռ տատանվում է, և բազմաթիվ բևեռների մրցակցությունը շարունակվում է առանց կոնկրետ կողմի հեգեմոնիայի, և աշխարհաքաղաքական, տնտեսական և անվտանգության նկատառումներից ելնելով, այն զգալի ռազմավարական մտահոգություններ է առաջացնում Իրանի համար և վտանգում է հավասարակշռությունն ու կայունությունը այս երկրի հյուսիսային սահմաններում:
Աղբյուր՝ Ուսանողական լրատվական գործակալություն