Մեկնաբանություն. Ալուլայի համաձայնությունը և դրա տարբեր կողմերը
Հունվարի 5-ին Սաուդյան Արաբիայի Ալուլա քաղաքում տեղի ունեցավ Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի նիստը, և պաշտոնապես ավարտվեց Կատարի շրջափակումը:
Այս կապակցությամբ կան տարբեր վերլուծություններ:
Սաուդյան Արաբիան շրջանցեց երեք երկրներ՝ ԱՄԷ-ին, Բահրեյնին և Եգիպտոսին, Կատարի հետ համաձայնության գալու համար: Այսպիսով, այս երեք երկրներից ոչ մեկը բարձր մակարդակով չմասնակցեց Ալուլայի նիստին: Սա ցույց է տալիս, որ Կատարի հետ լարվածությունը դեռ առկա է և Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդում դեռ առկա է նաև բևեռացումը:
Ալուլայի համաձայնության հիմնական պարտվողը ԱՄԷ-ն էր: Վերջին ամիսներին ԱՄԷ-ի և Թուրքիայի միջև լարվածություն է հասունանում, մինչդեռ Կատարն ընդլայնում է իր հարաբերություններն Անկարայի հետ: Մյուս կողմից, ԱՄԷ-ն հավակնում է ազդեցիկ դերակատար լինել Արևմտյան Ասիայում, ներառյալ արաբական աշխարհում, բայց Սաուդյան Արաբիան Ալուլայի համաձայնագրում փաստորեն շրջանցեց ԱՄԷ-ին: Այդ պատճառով Աբու Դաբիի գահաժառանգ արքայազն Մուհամմադ բեն Զայեդը չմասնակցեց այդ նիստին:
Ալուլայի համաձայնությունը ցույց է տալիս, որ Կատարի դիմադրության մոտեցումը գերազանցում է Սաուդյան Արաբիայի և մյուս երեք երկրների առավելագույն ճնշման քաղաքականությանը: Վերջին երեքուկես տարվա ընթացքում Սաուդյան Արաբիան և երեք այլ երկրներ փորձել են շրջափակման և պատժամիջոցների միջոցով ճնշում գործադրել Կատարի վրա՝ փոխելու այդ երկրի արտաքին քաղաքականությունը, բայց Դոհայի կառավարությունը և պաշտոնատար անձինք բազմիցս շեշտել են, որ չեն ընդունում իրենց ինքնիշխանության և անկախության խախտումը: Կատարը երբեք չի ընդունել 13 պայմաններից և ոչ մեկը և մասնակցել է Ալուլայի նիստին: Իրանի արտգործնախարար Մոհամադ Ջավադ Զարիֆը երեքշաբթի օրն իր թվիթերյան միկրոբլոգում գրել է.-«Շնորհավորում եմ Կատարին՝ ճնշումներին և շորթումներին խիզախ դիմադրության և հաջողության համար»:
Ալուլայի համաձայնագրով ավարտվեց Արևմտյան Ասիայի տարածաշրջանին Թրամփի պարտադրած կարգը: Վերջին չորս տարիների ընթացքում Թրամփը անարխիկ կարգ է նկատի առել Արևմտյան Ասիայի համար: Այս տեսակ կարգով, ԱՄՆ-ն ողջունում է անարխիան և կայունությունն իր շահերին դեմ է համարում և իր շահերն հետապնդում է անարխիկ իրավիճակը գոյատևելու շրջանակում: Ուստի, չնայած Կատարն ու Սաուդյան Արաբիան Միացյալ Նահանգների դաշնակիցներն են, Թրամփի վարչակազմն այս տարիների ընթացքում երբեք չի փորձել դադարեցնել լարվածությունը: Սաուդյան Արաբիան օգտագործեց Թրամփի այս մոտեցումը ՝ տարածաշրջանի երկրների, այդ թվում՝ Կատարի նկատմամբ իր արտաքին քաղաքականության մեջ բռնության և գերակայության տրամաբանությունը շարունակելու համար:
Ալուլայի համաձայնությունը, նույնիսկ եթե լինի փխրուն ու ձեռք բերված լինի ճնշման արդյունքում, դարձյալ դրական քայլ է Արևմտյան Ասիայի անվտանգության համար: Վերջին չորս տարիների ընթացքում տարածաշրջանում տիրել է լուրջ լարվածություն ու անկայունություն: Ցանկացած համաձայնություն ,որը կհանգեցնի լարվածության ու անկայության թուլացմանը, տարածաշրջանի երկրների շահերին ուղղված քայլ է: Այս համաձայնությունը կարող է երկկողմ լարվածությանը վերջ դնելու նպատակով տարածաշրջանի երկրների միջև երկխոսությանն ուղղված քայլ լինել ,ինչը կամրապնդի տարածաշրջանային խաղաղությունն ու կայունությունը: Ուստի դոկտոր Զարիֆը դիմելով որոշ արաբական երկրներին, հատկապես Սաուդյան Արաբիային, ասել է.«Ժամանակն է ընդունեք ուժեղ տարածաշրջան ունենալու մեր առաջարկը»:
