Մեկնաբանություն- Աշխաբադում մեկնարկել է մերձկասպյան երկրների ԱԳ նախարարների խորհրդի նիստը

Թուրքմենստանի մայրաքաղաք Աշխաբադում մեկնարկել է մերձկասպյան երկրների ԱԳ նախարարների խորհրդի նիստը:

Նիստը կայանում է հունիսի 29-ին մեկնարկող՝ մերձկասպյան երկրների 6-րդ գագաթաժողովից առաջ:

Մերձկասպյան երկրների արտաքին գործերի նախարարների խորհրդի նիստերի անցկացումը լավ հնարավորություն է ընձեռում ափամերձ երկրներին՝ համաձայնության գալ այս ջրբաժանի և տարածաշրջանային և միջազգային հարցերի շուրջ և ընդլայնել համագործակցությունը: Աշխաբադի գագաթնաժողովին մասնակցում են մերձկասպյան հինգ երկրների արտաքին գործերի նախարարները։

2018 թվականի օգոստոսի 12-ին, Կասպից ծովի ափամերձ հինգ պետությունների, այդ թվում՝ ԻԻՀ Ռուսաստանի, Ղազախստանի, Ադրբեջանի և Թուրքմենստանի ղեկավարները՝ հիմնվելով ՄԱԿ-ի կանոնադրության և միջազգային իրավունքի սկզբունքների և չափանիշների վրա, բարիդրացիության և փոխըմբռնման սկզբունքի հիմամբ համաձայնության եկան  «Կասպից ծովի իրավական ռեժիմի մասին կոնվենցիայի»   տեքստի շուրջ:

Կոնվենցիայի ստորագրումից անցել է 4 տարի: Ու թեև այս ընթացքում իրականացվել են շատ կարևոր քայլեր, սակայն մի շարք հարցեր, այդ թվում՝ «ջրային տարածքների որոշումը» և «Կասպից ծովի հատակի և ընդերքի սահմանազատումը», դեռևս քննարկման փուլում են:

Համաձայն միջազգային կոնվենցիաների՝ ափամերձ պետությունների բանաձևերը յուրաքանչյուր երկրի խորհրդարանների կողմից վավերացվելուց հետո դառնում են կատարման համար պարտադիր: Մերձկասպյան երկրները պետք է կրկնապատկեն ջանքերը՝ այս ջրային տարածքը խաղաղ ճանապարհով և առանց  օտարների ներկայության օգտագործելու ուղղությամբ։

Թեհրանի և Մոսկվայի պաշտոնյաները հայտարարել են, որ երկու երկրների քաղաքականությունը ծրագրվել է հիմնվելով ափամերձ հինգ պետությունների կողմից  ընդգծված՝ ծովի անվտանգության պահպանության հիման վրա  և ակնկալվում է, որ այդ քաղաքականությունը կմնա երկու երկրների օրակարգում։

Մերձկասպյան  երկրների պարագայում կա  մի քանի կարևոր կետեր. Նախ՝   մի շարք  հաստատված  որոշումներ, հատկապես բնապահպանական խնդիրների և այս ջրային տարածքում էկոհամակարգերի և կենդանական ու բուսատեսակների պահպանման վերաբերյալ, դեռևս չեն իրականացվել։ Մյուս կողմից,  բազմաթիվ համաձայնագրեր են իրականացվել Կասպից ծովում նավթի և գազի արդյունահանման և նավային ու ծովային հաղորդակցությունների շահագործման վերաբերյալ։

Թեև Կասպից ծովում բնապահպանական խնդիրների կարևորությունը օրակարգային է, էկոհամակարգի պահպանմանն առնչվող փաստաթղթերը դեռ չեն իրականացվել։  Դա վկայում է  այն մասին, որ մերձկասպյան որոշ երկրներ չեն ցանկանում գումար ծախսել մերձկասպյան շրջակա միջավայրը պահպանելու համար:

Ամփոփելով Աշխաբադի հանդիպումները, պետք է, ասել, որ անցած չորս տարիների փորձագիտական ​​խորհրդակցությունների, արտաքին գործերի, տրանսպորտի նախարարների հանդիպումների արդյունքում սպասվում է, որ այսօրվա հանդիպման ավարտին  ափամերձ պետությունների ղեկավարները հիմնական և տրամաբանական պատասխան կտան բնապահպանական խնդիրների և սահմանների սահմանազատման ոլորտում առկա բազմաթիվ անորոշություններին։