Վերանայելով Արևմուտքի հանցագործությունները - ԱՄՆ հանցագործություններն Իրաքի օկուպացիայի ընթացքում
https://parstoday.ir/hy/news/world-i237610-Վերանայելով_Արևմուտքի_հանցագործությունները_ԱՄՆ_հանցագործություններն_Իրաքի_օկուպացիայի_ընթացքում
ԱՄՆ-ն Իրաքի օկուպացիան սկսեց 2003 թվականին՝ զանգվածային ոչնչացման զենքի ոչնչացման և ահաբեկչության դեմ պայքարի կեղծ պատրվակով։ Սակայն այն վերածվեց մարդասիրական աղետի, որի հետևանքները շարունակվում են մինչ օրս։
(last modified 2026-04-28T14:25:26+00:00 )
Հոկտեմբեր 01, 2025 11:50 Asia/Tehran
  • Վերանայելով Արևմուտքի հանցագործությունները - ԱՄՆ հանցագործություններն Իրաքի օկուպացիայի ընթացքում

ԱՄՆ-ն Իրաքի օկուպացիան սկսեց 2003 թվականին՝ զանգվածային ոչնչացման զենքի ոչնչացման և ահաբեկչության դեմ պայքարի կեղծ պատրվակով։ Սակայն այն վերածվեց մարդասիրական աղետի, որի հետևանքները շարունակվում են մինչ օրս։

Քաղաքացիական բնակչության զանգվածային սպանություններ 
Միջազգային կազմակերպությունների հաղորդագրությունների համաձայն՝ Իրաքի օկուպացիայի տարիներին զոհվել է ավելի քան 200 հազար քաղաքացիական անձ։ Որոշ աղբյուրներ գնահատում են, որ առաջին երեք տարիների զոհերի թիվը հասել է  655 հազարի։ 2004 թվականի Ֆալլուջայի ճակատամարտը այս հանցագործությունների վառ օրինակ է, որի ժամանակ բնակելի տարածքներում օգտագործվել են ոչ ավանդական զենքեր, ինչպիսիք են սպիտակ ֆոսֆորը։

Կենսական ենթակառուցվածքների ոչնչացում 
Ամերիկյան ուժերը ոչնչացրին Իրաքի տնտեսական և սոցիալական հիմքերը՝ թիրախավորելով կենսական կենտրոնները, այդ թվում՝ էլեկտրակայանները, նավթավերամշակման գործարանները, հիվանդանոցները և դպրոցները: Այս ենթակառուցվածքների ոչնչացումը ազդեց միլիոնավոր իրաքցիների կյանքի վրա և լուրջ մարտահրավերներ առաջացրեց երկրի վերակառուցման համար։

Խոշտանգումներ և անմարդկային վերաբերմունք 
2004 թվականին Աբու Ղարիբ բանտից լուսանկարների հրապարակումը բացահայտեց ԱՄՆ ուժերի կողմից կատարված համակարգված հանցագործությունները: Իրաքցի բանտարկյալները ենթարկվել են ֆիզիկական և հոգեբանական խոշտանգումների, այդ թվում՝ էլեկտրական շոկերի, սեռական բռնության և համակարգված նվաստացման։

Մարդասիրական ճգնաժամ և տեղահանություն 
Իրաքի օկուպացիայի անմիջական հետևանքը միլիոնավոր մարդկանց տեղահանությունն էր: Մինչև 2007 թվականը մոտ երկու միլիոն մարդ փախել էր հարևան երկրներ, իսկ ավելի քան յոթ միլիոնը տեղահանվել էր Իրաքի ներսում։

Ահաբեկչության համար  պայմանների ստեղծում
Իրաքում ԱՄՆ քաղաքականությունը հարմար միջավայր ստեղծեց ահաբեկչական խմբավորումների, այդ թվում՝ ԻԼԻՊ-ի ընդլայնման համար: Օկուպացիայի հետևանքով առաջացած անվտանգության վակուումը և քաղաքական անկայունությունը հանգեցրին տարածաշրջանում ծայրահեղականության տարածմանը։

Այս հանցագործությունները, որոնք միջազգային իրավունքի և մարդասիրական իրավունքի ակնհայտ խախտումներ են, ոչ միայն պատճառ են դարձել, որպեսզի Միացյալ Նահանգները քննադատության ենթարկվի համաշխարհային ասպարեզում, այլև խորը վերքեր են հասցրել իրաքյան հասարակության կառուցվածքին, որոնց ապաքինման համար տասնամյակներ կպահանջվեն։