Մեկնաբանություն․ Վերջին պատերազմը և Իրանի զսպման կարողության ցուցադրումը տարածաշրջանային նոր իրողություններում
Պատերազմները միշտ եղել են պետությունների իրական կարողությունների գնահատման հարթակներ, որտեղ բացահայտվում է քաղաքական քարոզչության և փաստացի ներուժի միջև եղած տարբերությունը։
Տարածաշրջանում տեղի ունեցած վերջին զարգացումները ևս բացառություն չէին և հերթական անգամ ցույց տվեցին, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը վերջին տարիներին կարողացել է ձևավորել ներքին հնարավորությունների, տեղական տեխնոլոգիաների և արդյունավետ զսպման վրա հիմնված պաշտպանական համակարգ, որն այսօր դարձել է Արևմտյան Ասիայի անվտանգության հաշվարկների վրա ազդող կարևոր գործոններից մեկը։
Pars Today-ի հաղորդմամբ՝ վերջին իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ Իրանի պաշտպանական ներուժի վերաբերյալ արևմտյան բազմաթիվ գնահատականներ, որոնք ձևավորվել էին բացառապես պատժամիջոցների և տնտեսական սահմանափակումների հիման վրա, հեռու էին իրականությունից։ Ռազմական փորձագետների ուշադրությունը գրավեց ոչ միայն Իրանի պաշտպանական տեխնիկան, այլև երկրի կարողությունը՝ պահպանելու գործողությունների համակարգվածությունը, կառավարելու մարտական իրավիճակը և բարդ անվտանգության պայմաններում արդյունավետորեն օգտագործելու տեղական հնարավորությունները։
Վերջին տասնամյակների ընթացքում Իրանի կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկը պատժամիջոցներից բխող սպառնալիքները պաշտպանական ինքնաբավության հնարավորության վերածելն էր։ Ռազմական տեխնիկայի ձեռքբերման լայնածավալ սահմանափակումները երկրի պաշտպանական արդյունաբերությանը մղեցին տեղական տեխնոլոգիաների զարգացման ճանապարհով։ Այս գործընթացի արդյունքում ձևավորվեցին նշանակալի կարողություններ հրթիռային, անօդաչու թռչող սարքերի, հակաօդային պաշտպանության, ռադարային և էլեկտրոնային պատերազմի ոլորտներում, որոնք այսօր կազմում են Իրանի զսպման ուժի կարևոր բաղադրիչը։
Վերջին պատերազմը նաև ցույց տվեց, որ ժամանակակից պայմաններում պաշտպանական հզորությունը այլևս չի որոշվում միայն կործանիչների կամ ծանր ռազմական տեխնիկայի քանակով։ Նորագույն տեխնոլոգիաները, անօդաչու համակարգերը, ցանցակենտրոն գործողությունները, էլեկտրոնային պատերազմը և ճշգրիտ հետախուզական տեղեկատվության կիրառումը դարձել են մարտադաշտի որոշիչ գործոններ։ Իրանը վերջին տարիներին զգալի ներդրումներ է կատարել այս ուղղություններով և կարողացել է առանձնահատուկ դիրք զբաղեցնել պաշտպանական տեխնոլոգիաների ոլորտում։
Այս համատեքստում առավել մեծ ուշադրության արժանացավ անօդաչու թռչող սարքերի դերը։ Աշխարհի տարբեր հակամարտությունների փորձը ցույց է տվել, որ անօդաչու համակարգերը դարձել են ժամանակակից պատերազմների առանցքային տարրերից մեկը։ Հետախուզական, մարտական և հարվածային տարբեր տեսակի անօդաչու սարքերի նախագծման և արտադրության ոլորտում Իրանի կարողությունները այն գործոններից են, որոնք գրավել են աշխարհի ռազմավարական և ռազմական հետազոտական կենտրոնների ուշադրությունը։
Սակայն վերջին զարգացումների ամենակարևոր ուղերձը կապված է զսպման գաղափարի հետ։ Պաշտպանական ուժի հիմնական նպատակը պատերազմ սկսելը չէ, այլ դրա կանխումը։ Երբ որևէ երկրի դեմ ռազմական գործողությունների գինը բարձրանում է, ձևավորվում է զսպման գործոնը։ Վերջին իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ Իրանը կարողացել է ստեղծել նման կարողություն և վերածվել այնպիսի դերակատարի, որի դերն ու հնարավոր արձագանքները հնարավոր չէ անտեսել տարածաշրջանային անվտանգության հաշվարկներում։
Ամփոփելով՝ վերջին պատերազմը ցույց տվեց, որ Իրանի պաշտպանական հզորությունը միայն ռազմական տեխնիկայի արդյունք չէ։ Այն ձևավորվել է տեղական գիտելիքի, տեխնոլոգիական առաջընթացի, գործնական մարտական փորձի, մասնագիտական մարդկային ռեսուրսների և ազգային կամքի համադրության արդյունքում։ Այս գործոններն են, որ տարիներ շարունակ ճնշումների և պատժամիջոցների պայմաններում Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը հնարավորություն են տվել զբաղեցնել այնպիսի դիրք, որը տարածաշրջանային և միջազգային անվտանգության համակարգում դիտարկվում է որպես ազդեցիկ ուժի դիրք, և որի նշանակությունն այսօր առավել ակնհայտ է դարձել։
Աղբյուր՝ IRNA