Պայծառ ապագա (34)

Այս հաղորդման ընթացքում անդրադարձել ենք իսլամական հեղափոխությունից հետո իմամ Խոմեյնիի և Այաթոլլահ Խամենեիի նման հոգևոր առաջնորդների ղեկավարության ներքո Իրանում և աշխարհում կրոնական կարգախոսների տարածմանը:

Հարգարժան ռադիոլսող բարեկամներ, ներկայացնում ենք «Պայծառ ապագա» հաղորդաշարի հերթական թողարկումը: Շաբաթական հեռարձակվող այս հաղորդաշարի ընթացքում խոսում ենք Իսլամական հեղափոխության վերջին 4 տասնամյակների ձեռքբերումների մասին՝ իսլամական հեղափոխության հեռանկարը ուրվագծելու համար։ Նախորդ հաղորդման ընթացքում անդրադարձանք իսլամական հեղափոխության հաղթանակից հետո Իրանում ղուրանական մշակույթի տարածմանը և իմամ Խոմեյնիի որոշումների ղուրանական հիմքին։ ԱՄՆ նախկին պետքարտուղար, հայտնի ստրատեգ Հենրի Քիսինջերի նման վետերան քաղաքական գործիչներն իրենց անկարող էին համարում լուսահոգի իմամ Խոմեյնիի որոշումները հասկանալու և կանխատեսելու հարցում։ Հենրի Քիսինջերն իմամ Խոմեյնիի մասին ասել է.«Նրա որոշումներն այնպես կտրուկ էին, որ նույնիսկ քաղաքական գործիչներին ու տեսաբաններին խորհելու և պլանավորելու հնարավորություն չէին տալիս: Նա խոսում և գործում էր աշխարհում ճանաչված չափանիշներից տարբերվող չափանիշներով, կարծես ոգեշնչվում էր  մեկ այլ տեղից: Այաթոլլահ Խոմեյնիի թշնամությունն Արևմուտքի հետ բխում էր նրա աստվածային ուսմունքից»:

Ամերիկացի լրագրող Ռուբին Վուդսվերթն իմամ Խոմեյնիին հանդիպելուց հետո նրա մասին գրել է.«Երբ իմամ Խոմեյնին դռնից ներս էր մտնում, ես զգում էի, որ հոգևոր ուժի պտտահողմ է նբարձրանում: Կարծես թե շագանակագույն աբայի, սև չալմայի և սպիտակ մորուքի հետևում  կյանքն է հոսում, հմայելով յուրաքանչյուր դիտողի։ Այո, նա լույսի ճառագայթ էր, որ ներթափանցել էր բոլորի սրտերն ու հոգիները…նվազագույն խոսքը , որ կարող եմ ասել, այն է, որ նա կարծես թե անցյալի մարգարեներից է, կամ  նա իսլամի Մովսեսն է, որ եկել է անհավատ փարավոնին իր երկրից վտարելու»:

Իսլամ ընդունած շվեյցարացի լրագրող Ահմադ Հուբերն իմամ Խոմեյնիի մասին ասում է. «Իմամ Խոմեյնին մեր ժամանակների բոլոր հավատացյալների զարթոնքի աղբյուրն է: Նա վերականգնեց կրոնն ու բարոյական արժեքներն այնպիսի պայմաններում, երբ նյութապաշտությունն ու հակաբարոյական գաղափարները մարդկային հասարակությանն առել էին իրենց ճիրանների մեջ: Մենք փառք են տալիս  Աստծուն և շնորհավորում ենք ինքներս մեզ, որ նման գոհար ու բարիք պարգևեց մեզ՝ մուսուլմաններիս և Ձեզ իրանցիներիդ, որ մյուս մուսուլմանների համեմատ կրկնակի պատիվ եք վայելում: Հեղափոխության մեծարգո առաջնորդն աստվածային օրհնություն է և մեծ հպարտություն մեզ և իսլամական աշխարհի համար»:

---

Իհարկե, իմամ Խոմեյնիի իրավահաջորդ Այաթոլլահ Խամենեիի  պահվածքը մեծ հիացմունք է պատճառել աշխարհի բազմաթիվ քաղաքական գործիչներին։ ՄԱԿ-ի նախկին գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանը Այաթոլլահ Խամենեիի հետ հանդիպումից հետո ասել է. «Իրանցիներն ու մուսուլմանները պետք է հպարտանան նման առաջնորդով: Ես հանդիպել եմ տարբեր ղեկավարների, այդ թվում՝ Ժակ Շիրակին և Հելմուտ Քոհլին, և շատ տպավորված եմ: Բայց երբ հանդիպեցի նրան, զգացի, որ երբեք չեմ տեսել նրա նմանին։ Նրա հոգևոր անհատականությունն այնքան տպավորեց ինձ, որ ես ինքս ինձ մտածեցի, թե ինչու պետք է ինձ նման անձնավորությունը լինի ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը: Այս հանդիպումից հետո ես մոռացա բոլոր այն անձնավորություններին, ովքեր գրավել էին ինձ»:

Առանձնահատուկ կարևորություն ունի ղեկավարության և ժողովրդի միջև հարաբերությունը: Որքան մեծ ժողովրդականություն է վայելում առաջնորդությունը ժողովրդի մոտ, այնքան այն համարվում է իշխանության կարևոր աղբյուրը։ Ժողովրդի հանդեպ իմամի սերը մեծ գանահատանքի է արժանացել Արևմուտքում:   Ֆրանսիացի մտավորական Միշել Ֆուկոն ասում է.«Այաթոլլահ Խոմեյնիի անհատականությունը նման է առասպելի, որովհետև  ոչ մի պետության ղեկավար կամ քաղաքական առաջնորդ, նույնիսկ աշխարհի բոլոր լրատվամիջոցների աջակցությամբ, չի կարող պնդել, որ այդքան խորը զգացմունքային կապ կա իր և ժողովրդի միջև: Այս հուզական խորը կապը բացահայտվեց իմամ Խոմեյնիի մահվանից հետո, նրա փառահեղ հուղարկավորության  ժամանակ»:

Այն օրերին, երբ  Իրանի ժողովրուրդը սգում էր իր առաջնորդի մահը, լիբանանյան «Ալ Սաֆիր» օրաթերթը   գրել է. «Նրա հուղարկավորությանը մարդկանց  փառահեղ մասնակցությունը  ցույց է տալիս Իրանի ժողովրդի և  իր խիզախ ու պատմական առաջնորդի միջև եղած խորը կապը: Իսլամական հեղափոխությունը նման իմաստուն առաջնորդներով  մեծ ազդեցություն ունեցավ Իրանի և աշխարհի ժողովուրդների վրա»: 

Իսլամական հեղափոխության հաղթանակի շնորհիվ, իսլամ կրոնը հայտնվեց աշխարհի մտավորականների և քաղաքական գործիչների ուշադրության կենտրոնում: Իսլամ կրոնը, որ Վերածննդի դարաշրջանում մոռացության էր տրվել, Իսլամական հեղափոխության միջոցով վերադարձավ քաղաքական, գիտական ​​և սոցիալական ասպարեզ: Իսլամական հեղափոխությունը մուսուլմաններին դարձրեց էլ ավելի մուսուլման, քրիստոնյաներին՝ էլ ավելի քրիստոնյա, և բոլոր աստվածային կրոնների հետևորդներին էլ ավելի լուրջ դարձրեց իրենց համոզմունքների նկատմամբ:

---

Իսլամական հեղափոխությունը անհատական ​​բարեպաշտությունը  վերածեց հավաքական բարեպաշտության և կրոնական մեծ հանրահավաքների: Իսլամական հեղափոխության շնորհիվ վերականգնվեցին տասնյակ հազարավոր լքված մզկիթներ ու եկեղեցիներ։ Իսլամական հեղափոխությունը նույնիսկ կոմունիստական ​​երկրներում վերականգնեց ազանի կանչն ու եկեղեցու զանգերի ղողանջը։ Ժամանակին Իրանում կրոնական համալսարանականներն ամաչում էին պաշտամունք կատարել, աղոթել և հիջաբ կրել հանրության շրջանում, սակայն այսօր համալսարանական մզկիթները ամենամարդաշատ վայրերից են:

Այն իրավիճակում, երբ շատ արևմտյան երկրների երիտասարդների շրջանում անկում են ապրում  բարոյական ու մշակութային արժեքները, իսլամական հեղափոխությունը աշխարհում դարձել է բարոյական և հոգևոր արժեքների տարածման և առաջմղման կենտրոնը: Իսլամական հեղափոխությունը հասարակության մեջ դարձել է արդարության, ապագայի նկատմամբ ակնկալիքի և հույսի մարմնացում: Իրանցի մարզուհիների մաքրամաքուր մասնակցությունը  համաշխարհային մրցումներին ընդմիշտ վերջ տվեց կանանց արժեզրկման և սոցիալական ներկայության համատեղման տեսությանը: Պաշտոնապես ճանաչելով հիջաբով կանանց ներկայությունը խաղադաշտերում, իսլամական հեղափոխությունն իր մշակույթը պարտադրեց աշխարհին: Աշխարհի ամենաբարձր քաղաքական և գիտական շրջանակներում հիջաբ կրող կրթված կանանց ներկայությունը փշրել  է մուսուլման կնոջ մասին արևմտյան լրատվամիջոցների սխալ պատկերացումները:

Իսլամական հեղափոխության ձեռքբերումներից է անձնազոհության և նահատակության մշակույթի տարածումը։ Այս մշակույթը պատճառ դարձավ, որ Իրանի ժողովուրդը ապրի արժանապատիվ, և իսլամական հեղափոխությունը դրսևորվի ծաղկուն ու նպատակասլաց, իսկ նահատակության կարմիր գիծը շարունակվի: Լուսահոգի Իմամ Խոմեյնին ասել է.«Նահատակության կարմիր գիծը Մոհամմադի և Ալիի գիծն է: Եվ այս պատիվը մարգարեության և վիլայաթի ընտանիքից ժառանգել են նրանց հետևորդները»: Նահատակը վառվող ջահ է, որ ինքն  այրվում է, որպեսզի մյուսները ողջ մնան, ինչպես  ասել է վարպետ Մոթահարին.«Նահատակը մոմի նման է: Նա վառվում է, որպեսզի լույս սփռի շրջապատին, որպեսզի շրջապատը լուսավորվի ու ապրի խաղաղության մեջ: Այո, նահատակները մարդկության մոմերն են: Այրվեցին ու լուսավորեցին մարդկությանը»։ Իմամ Խոմեյնին ասել է. «Նահատակների անարատ գերեզմանները մինչև դատաստանի օրը լինելու են սիրահարների, միստիկների ու ազատորդիների սրբավայրը: Երանի նրանց, ովքեր նահատակությամբ գնացին։ Երանի նրանց, ովքեր զոհվեցին այս լույսի քարավանում: Երանի նրանց, ովքեր իրենց գրկում դաստիարակեցին  այս գոհարներին»։

---

Իսլամական հեղափոխության հրաշալի  ու մարդակերտ ազդեցություններն ու բարիքները ոչ միայն տարածվեցին ողջ Իրանում, այլև գրավեցին աշխարհի մտավորականների ու փորձագետների ուշադրությունը և ազատախոհ ու մաքրամաքուր մարդկանց սրտերն առաջնորդեցին դեպի հոգևոր արժեքներ: Իսլամական հեղափոխությունը, վերացնելով կոռուպցիայի և կործանման դրսևորումները, ճանապարհ հարթեց ժողովրդի դեպի հոգևոր և մարդկային արժեքներ վերադարձի համար, և կոչ արեց վերակենդանացնել իսլամական արժեքները:  Որքան գեղեցիկ է ասել  Այաթոլլահ Խամենեին, «Իսլամական հեղափոխությունը, իսլամի հեղափոխությունն է, Ղուրանի հեղափոխությունն է, Իսլամի դրոշը բարձրացնելու հեղափոխությունը: Իսլամական հեղափոխությունը հպարտանում է, որ իսլամական արժեքները, միաստվածությունը, աստվածային պատվիրանները և իսլամի հոգևոր արժեքը ներկայացնում է աշխարհին»: