Սրբազան պաշտպանության 8-ամյա հերոսապատման վերընթերցում (80)

Ողջույն ձեզ թանկագին բարեկամներ: Այս հաղորդման ընթացքում կխոսենք Շալամչեի շրջանում իրաքյան բաասական բանակի խոչընդոտների ու ամրությունների, «Քարբալա -5» գործողության մեջ իրանցի մարտիկների վեհության, խիզախության ու քաջության մասին։

Նախորդ հաղորդման ընթացքում անդրադարձանք «Քարբալա -4» գործողության ձախողումից հետո, «Քարբալա-5» գործողության անհրաժեշտությանը։ Գործողություն, որի հաղթանակը երաշխավորված ու շատ արժեքավոր լինի ռազմական և քաղաքական տեսանկյունից՝ փոխարինի Քարբալա 4-ի  բացասական հետևանքները։ «Քարբալա 5» օպերացիան ողջ պարտադրված պատերազմի ամենամեծ մարտերից մեկն է՝ իրանական ուժերի՝ շատ դժվարին պայմաններում դիմադրության և հակառակորդի հենակետերի բարդության առումով։ Խորամշահրի գրավումից հետո Շալամչեի՝ որպես Բասրա քաղաքի մուտքերից մեկի վրա վերահսկղությունը դարձավ իրանցի  զինվորականների նպատակներից մեկը, և «Քարբալա 5» գործողությունը լավագույն հնարավորությունն էր այս գաղափարը կյանքի կոչելու համար։ Ուժերի արագ առաջխաղացումը սելավատարի պատնեշներով և իրաքյան բաասական բանակի դիրքերից «Ձկան ջրանցքի» արևելքում, այնուհետև այս ջրանցքով անցնելը և իրանական ուժերի առաջխաղացումը վկայում էին թշնամու հանկարծակիի գալու մասին։ Քարբալա 5-ում իրաքյան բաասական ուժերի ոչնչացումը շատ ավելի մեծ էր, քան «Ֆավ» օպերացիան, այնքան, որ նույնիսկ արևմտյան վերլուծաբանները ստիպված եղան խոստովանել դրա մի մասը: Շալամչեն համարվում էր իրաքյան բանակի ամենաուժեղ հենակետերից մեկը, և այն անթափանց պարիսպ էր իրաքյան բանակի համար, և չափից ավելի վստահությունը, այդ տարածաշրջանի վրա, մեծ ազդեցություն ունեցավ հակառակորդի հանկարծակիի գալու հարցում։ Այս ամրոցները կառուցվել են օտարերկրյա խորհրդատուների կողմից հինգ տարի շարունակ: Գործողության տարածքն ուներ մոտ 33 կմ լայնություն և մոտ 10 կմ խորություն, որը մեծապես զինված էր ինժեներական գործունեությամբ։ Օպերատիվ տարածքի փոքր չափերն ու տարածությունը առթել են գրավված տարածքի և դրանում գտնվող մարտական ​​ուժերի վրա հրետանային կրակի արդյունավետությունը։ Նշենք, որ իրաքյան բանակը 45 դաշտային հրետանային գումարտակի ունակությամբ՝ մոտ 1000 հրետանու տարողությամբ, մեծ ծավալի կրակ էր կազմակերպել այս տարածքի համար, այնպես որ բաասական թշնամու կրակից ողջ մնացած մարտիկները հրետանու արկերի պայթյունի ծխից ամբողջությամբ սևացել էին: Ալ-Մահդի 33-րդ դիվիզիայի հրամանատարի խոսքերը, լիովին պատկերում են կատարվածը.«Ես չգիտեմ, թե որքան կարևոր է սա Սադամի Բաասական ռեժիմի համար: Նա մեծ գումարներ է ներդրել Ջասեմ վտակի պաշտպանության համար։ Այնքան կրակ է տեղացնում, որ անգամ գերիներին չեն կարողանում հետ բերել։ Նրանք ոչնչանում են…»:

Սահմանափակ տարածքում և իրար կողքի է եղել նաև Իրանի մարտական​​ ստորաբաժանումների թիկունքային տարածքը։ Գործողության ընթացքում տրանսպորտային առանցքները նույնպես սահմանափակվել են մատակարարման ուժերի համար, և իրաքյան բանակը հինգ հրետանային գումարտակներով կարող էր ամբողջ թիկունքային տարածքը պահել ծանր կրակի տակ, քանի որ Շալամչեհ առանցքի երթուղին Բասրա քաղաքի դարպասն է, և այդ հատվածում գործողությունները համարվում էին պատերազմի ընթացքում ամենադժվար մարտերից մեկը՝ խոչընդոտների, պաշտպանության և ականապատ դաշտերի առումով: Ռազմական փորձագետների կարծիքով, նախատեսված այս առանցքը առաջընթացի համար անթափանցելի էր: Նշենք, որ բաասական թշնամու ամենալայն ականապատ դաշտերն ու խոչընդոտները եղել են առաջին գծում՝ համեմատած տարածաշրջանի բոլոր մարտադաշտերի։ Մյուս կողմից, Քարբալա 5 օպերատիվ տարածքի հողը ծածկված էր բազմաթիվ վտակներով ու ջրանցքներով, որ հակառակորդի գծերի ջախջախումից հետո իսլամական մարտիկները պետք է անցնեին դրանցից, որպեսզի շարունակեին առաջխաղացումը դեպի նշանակված թիրախները։ Այսպիսով, այդ հոսանքների գոյությունը բնական պատնեշի դեր էր կատարում բաասական թշնամու օգտին: Բուն օպերատիվ տարածքը ​​ծածկված էր բազմաթիվ բնական և արհեստական խոչընդոտներով, այդ թվում՝ հեղեղներով, առուներով, ջրանցքներով և հողաթմբերով, որոնք մեծ խոչընդոտ էին իրանական ուժերի առաջխաղացման համար: Իրաքյան բանակն այն ժամանակ կիրառում էր «պաշտպանական օպերատիվ ռազմավարություն»: Այս ռազմավարությունը, «շարժական պաշտպանության ռազմավարության» հետ մեկտեղ, աշխատեց որոշ զգայուն և կարևոր ճակատներում։ Պաշտպանական օպերատիվ ռազմավարության մեջ հողն օգտագործվել է որպես առանցքային գործոն՝ կանխելու իսլամական ռազմիկների հարձակումը, ուստի թշնամին 4 տարուց ավելի այս շրջանի հողը ծածկել էր բազմաթիվ խոչընդոտներով, ամրություններով, պաշտպանական դիրքերով և տարբեր ականապատ դաշտերով՝ որպես հաջող պաշտպանության արդյունավետ բաղադրիչներից մեկը։ ՊԲ առաջապահ ստորաբաժանումները վերահսկում էին օպերացիայի տարածքը. Իրաքյան բաասական բանակը հետևակի տեղաշարժը վերահսկելու համար օգտագործեց ֆրանսիական արտադրության ռադարներ և տարածքում ուներ կենտրոնացված ուժեր, ծանր հրետանու կրակ, խիտ պահեստային ստորաբաժանումներ և կենտրոնական հրամանատարություն: Բաասական բանակի ստորաբաժանումների թկունքային բաժնի՝ հակամարտության գոտում մոտ լինելու և բազմաթիվ անցուղիների առկայության պատճառով բաասական թշնամին ուներ լայնածավալ հակահարձակման գործողությունների և պահեստային ուժերին արագ ռազմադաշտ բերելու հնարավորությունը։

Չնայած նման ամրությունների և պաշտպանական գծերի առկայության, որոնք զինված են տարբեր խոչընդոտներով, այդ թվում՝ փշալարերով և հսկայական ականապատ դաշտերով և լայնածավալ ջրհեղեղներով, պարզ է դառնում իրանցի մարտիկների հաղթանակի կարևորությունը Քարբալա-5 գործողության մեջ: Newsweek-ն այդ օրերին, ընդգծելով «Քարբալա 5» գործողության մեջ Իրանի հաղթանակը, անդրադարձավ Իրաքի դեմ Իրանի հաղթանակի պայմաններին.-«Իրանցիների ներխուժումը Բասրայի մերձակայքում փոխեց առնվազն մեկ բան Իրանա-իրաքյան պատերազմի մեջ, և դա այն է, որ վերջին մի քանի տարիների ընթացքում առաջին անգամ բարձրացրեց հավանականությունը, որ մի կողմն իսկապես կհաղթի մյուսին»: Ռադիո BBC-ն այս առնչությամբ վերլուծության ժամանակ, նկատի ունենալով Ֆավի գործողության մեջ և Արվանդ գետն անցնելու ԻՀՊԿ-ի փորձը, անդրադառնալով «Քարբալա 5» գործողության ընթացքում հեղեղված տարածքը և ձկնաբուծական ջրանցքը հատելուն, BBC-ն ասաց. «Կրկին դա ցույց է տալիս ջրային ուղիները հատելու Իրանի կարողությունը»: Բայց իրանցի քաջարի մարտիկների ճակատամարտի ամենագեղեցիկ նկարագրությունը տվել են Հեղափոխության պահապանների դիվիզիաների հրամանատարները։ Նաջաֆ 18 դիվիզիայի հրամանատարը ԻՀՊԿ-ի գլխավոր հրամանատարությանը ուղղված զեկույցում մարտիկների բարձր մարտական ոգին այսպես է նկարագրում.«Տղաների մարտական ոգին աննախադեպ բարձր է: Երբևէ այսպես չի եղել, բասիջիներին փոշին սեւացրել է, բայց կանգնել են»: Ալ-Մահդի 32 դիվիզիայի հրամանատրը ևս այս կապակությամբ ասել է.«Աստված գիտի, ես երբեք նման ոգի չեմ տեսել մեր զինված ուժերում... Նախկինում այն ​​վայրերում, որտեղ հակառակորդի կրակոցները ինտենսիվ էին, հենց որ մարտիկը վիրավորվում կամ նահատակվում էր, անմիջապես մի զինվոր կամավոր գալիս էր նրան տեղափոխելու և դաշտից հանելու, բայց այստեղ ում ասացինք օգնեն վիրավորներին տարհանել, պատասխանեցին՝ տարհանման ուժերը վիրավոր են, ես մարտիկ եմ, եկել եմ կռվելու»:

Քարբալա 5-ի խիզախ և հիշարժան ճակատամարտի ամենագեղեցիկ նկարագրությունն արել է գեներալ Ղասեմ Սոլեյմանին։ Գեներալ Ղասեմ Սոլեյմանին ասում է.«Պատերազմի հպարտ պատմության ամենահիշարժան և կարևոր էջերից մեկը «Քարբալա 5» գործողությունն է, որը, եթե ասեմ գործողության օրը, Իմամ Հոսեյնի Քարբալայի մոտ տեղի ունեցավ և բոլոր այն զոհաբերությունները, անձնազոհության, ներողամտության և արժեքների մասին, որոնք դրսևորվել են Իմամ Հոսեյնի ուղեկիցները այդ օրը կատարեցին մեր մարտիկները ես շատ բան չեմ ասել: ԻՀՊԿ-ի Ղոդս ստորաբաժանման հրամանատարը շարունակեց.«Պատճառը, թե ինչու են աշխարհի երկրները մոբիլիզացվել և գրել 598 բանաձեւը, Քարբալա 5 գործողության արդյունքներն էին: Բոլոր թշնամիները ապշած էին դիմադրության ու զոհաբերության քանակի վրա։ Քարբալա 5-ը տեղի ունեցավ այս բոլոր անախորժությունների, անկարգությունների և հարմարությունների բացակայության գագաթնակետին»: Այս մեծ, կարևոր և փայլուն հաղթանակը մեծ ազդեցություն ունեցավ ողջ պատերազմի ճակատագրի վրա՝ ստիպելով Սադամի ռեժիմի արևմտյան և արևելյան աջակիցներին նահանջել և ընդունել 598 բանաձևը։