Çfarë sfidash krijuan hebrenjtë haredi në territoret e pushtuara?

ParsToday- Territoret e pushtuara po përjetojnë përsëri protesta të hebrenjve haredi; demonstrata që kanë ekspozuar përçarjen e thellë midis këtij grupi fetar dhe strukturës politike izraelite.

Sipas Pars Today, shkëndija e protestave të hebrenjve haredi në territoret e pushtuara ishin vendimet e Gjykatës Supreme dhe presioni politik për të shfuqizuar përjashtimet e gjera të haredive nga shërbimi ushtarak; diçka që konsiderohet nga pjesa laike e shoqërisë si një "nevojë për barazi në lidhje me sigurinë" dhe nga hareditë si një "sulm i drejtpërdrejtë ndaj mënyrës fetare të jetesës". Megjithatë, protestat e fundit të hebrenjve haredi nuk janë thjesht një reagim ndaj heqjes së përjashtimit ushtarak, por më tepër një pasqyrim i një hendeku historik dhe strukturor midis sistemit fetar dhe atij politik izraelit.

Ky hendek ka ekzistuar që nga krijimi i regjimit të rremë izraelit dhe tani ka arritur në një pikë shpërthyese me presione sigurie, ndryshime demografike dhe kriza ekonomike. Pas formimit të Izraelit, hareditë morën privilegje të mëdha (përjashtim ushtarak, buxhet arsimor) pavarësisht popullsisë së tyre të vogël. Këto privilegje gradualisht u bënë boshti kryesor brenda territoreve të pushtuara dhe konflikteve politike.

Socialisht, hareditë jetojnë në komunitete të mbyllura, me median dhe shkollat ​​e tyre. Ekonomikisht, pjesëmarrja e meshkujve në tregun e punës është e ulët dhe gratë mbajnë barrën kryesore të sigurimit të familjeve të tyre; kjo situatë ka çuar në një varësi nga subvencionet qeveritare. Shkalla e lartë e lindjeve ka çuar në një rritje të shpejtë të popullsisë Haredi. Pjesa e tyre në popullsinë izraelite tani është rreth 13% dhe parashikohet që ata të bëhen blloku më i madh i popullsisë hebraike deri në mesin e shekullit.

Ky trend ka ngritur shqetësime serioze në lidhje me të ardhmen ekonomike dhe politike të Izraelit, pasi një popullsi e madhe por e pakualifikuar mund të ushtrojë një barrë të rëndë mbi ekonominë. Ushtria është shtylla e sigurisë së Izraelit; sekularistët e shohin përjashtimin e hebrenjve Haredi si një kërcënim për barazinë sociale. Në të kundërt, të hebrenjve Haredi e shohin ushtrinë si një kërcënim për besimin e tyre.

Duke u përqendruar në interesat e brendshme të komunitetit të tyre, partitë Haredi janë bërë aktorë kyç në koalicionet politike. Pa mbështetjen e tyre, qeveritë e krahut të djathtë janë të vështira për t'u formuar. Në aspektin ushtarak, ushtria izraelite po përballet me një mungesë prej rreth 12,000 trupash dhe presioni i luftërave të fundit në Gaza dhe Liban e ka përkeqësuar këtë nevojë. Shoqëria laike e Izraelit e konsideron përjashtimin e Haredive si diskriminues, sepse fëmijët e tyre vriten në luftë, ndërsa Hareditë janë të përjashtuar nga kjo përgjegjësi. Partitë opozitare në kabinet gjithashtu bien dakord për domosdoshmërinë e shërbimit të detyrueshëm për hebrenjtë Haredi dhe e kanë bërë këtë çështje një nga boshtet kryesore të konfliktit politik në Knesset.

Kabineti izraelit tani është i zënë midis dy presioneve: ushtria dhe shoqëria laike duan t'i japin fund përjashtimeve, dhe nga ana tjetër, partitë fetare Haredi janë thelbësore për mbijetesën e kabineteve të krahut të djathtë. Kabinetet e krahut të djathtë për të mbijetuar kanë nevojë për mbështetjen e partive fetare, por presioni nga ushtria dhe opinioni publik për t'i dhënë fund privilegjeve të veçanta të Haredive po rritet dita-ditës.

Kriza ka arritur në një fazë ku është e pamundur ta fshehësh. Si përfundim, duhet thënë se Hareditë sot nuk janë vetëm një bashkësi fetare; ata janë bërë një forcë vendimtare politike dhe demografike. Kombinimi i tyre unik (pushtet i lartë politik, pjesëmarrje e kufizuar ekonomike, popullsi në rritje) ngre pyetje themelore për të ardhmen e Izraelit; a do të jetë në gjendje sistemi politik ta integrojë këtë bashkësi? Apo ndarja fetare-laike do të bëhet një krizë strukturore që kërcënon themelet e regjimit pushtues izraelit?