Dilemat e reja të Arabisë Saudite me bllokadën detare të Jemenit

ParsToday – Bllokada detare e Jemeni ndaj Arabisë Saudite dhe mbyllja e Ngushticës Bab al-Mandab për cisternat që transportojnë naftë saudite kanë krijuar probleme të reja për sauditët.

Sipas ParsToday, më 20 korrik 2026, forcat e armatosura të Jemenit shpallën zyrtarisht një bllokadë detare kundër Arabisë Saudite. Ky veprim u ndërmor në përgjigje të sulmeve ajrore të Arabisë Saudite në aeroportin e Sanaas dhe vazhdimit të bllokadës dymbëdhjetëvjeçar të Jemenit, duke rritur tensionet në një nivel të paparë që nga armëpushimi i vitit 2022. Ky veprim u ndërmor në përgjigje të bllokadës së vazhdueshme ndaj Jemenit nga Arabia Saudite, e cila ndaloi trafikun detar për sauditët, bazuar në parimin e "bllokadë kundër bllokadës". Kjo ka shkaktuar probleme të papara për Riadin.

Mbyllja e Ngushticës Bab al-Mandab për anijet cisternë saudite të naftës ka rritur koston e eksportimit të naftës së këtij vendi në tregjet globale, duke i detyruar këto anije cisternë të anashkalojnë të gjithë kontinentin afrikan për të arritur në destinacionin e tyre në Azi. Paralajmërimet dhe operacionet e ushtrisë jemenase në Detin e Kuq i kanë detyruar anijet cisternë saudite të naftës të ndryshojnë rrugën e tyre nga Bab al-Mandab në Kanalin e Suezit dhe të hyjnë në Detin Mesdhe, dhe më pas të kalojnë rreth e rrotull të gjithë kontinentit afrikan për të arritur në destinacionin e tyre përfundimtar në Azi.

Nga ana tjetër, ndryshe nga vitet 1970 dhe 1980, kur blerësit kryesorë të naftës saudite ishin Evropa dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës, sot shumica e blerësve të saj janë në Azinë Lindore, veçanërisht në Kinë, dhe kjo është bërë një problem i madh për Riadin. Përveç faktit që anijet cisternë që transportojnë naftë saudite duhet të lundrojnë për shumë ditë për të kaluar të gjithë kontinentin afrikan, janë rritur edhe kostot e transportit. Për shembull, kostoja e transportit të naftës me anije cisternë nga porti i Yanbu në Detin e Kuq në Tajvan në Azi është rritur me më shumë se 1 milion dollarë.

Një problem tjetër është lëvizja e ngarkesave me anë të cisternave përmes Kanalit të Suezit. Në këtë drejtim, firma kërkimore Energy Aspects ka raportuar se cisternat e mëdha detyrohen të kalojnë përmes Kanalit të Suezit gjysmë të zbrazët për shkak të kufizimeve të vendosura dhe më pas të ngarkojnë ngarkesën e tyre në Mesdhe.

Bllokada e vendosur nga Jemeni duket të jetë një kërcënim i drejtpërdrejtë për rrugët detare jetike të Arabisë Saudite. Ngushtica Bab al-Mandab, përmes së cilës kalon 12 përqind e tregtisë botërore, është në qendër të ekuacionit. Jemenasit kanë ndaluar hyrjen e tankerëve sauditë në portet e tyre. Tubacioni Lindje-Perëndim, i cili transporton më shumë se 7 milionë fuçi naftë në ditë nga lindja e Arabisë Saudite në portin e Yanbusë në Detin e Kuq, është seriozisht i cenueshëm. Bllokada përkon me bllokadën e Ngushticës së Hormuzit nga Irani, duke i prerë në mënyrë efektive mundësitë detare Arabisë Saudite.

Ndërkohë, bllokada detare e Jemenit i ka dhënë një goditje të rëndë ekonomisë së Arabisë Saudite. Sipas raportimeve, rrugët alternative kushtojnë 9 dollarë shtesë për fuçi nafte, duke i shkaktuar një barrë të madhe financiare buxhetit të Arabisë Saudite dhe duke ulur konkurrueshmërinë e naftës së saj në tregun global. Kostoja e karburantit për cisternë është rritur nga rreth 1.26 milion dollarë në 2.87 milion dollarë, dhe kostoja e çdo udhëtimi, duke përfshirë tarifat e Kanalit të Suezit, ka shtuar rreth 2.5 milion dollarë.

Fondi Monetar Ndërkombëtar ka parashikuar një rritje ekonomike të Arabisë Saudite prej vetëm rreth 2 përqind në vitin 2026. Ekonomistët vlerësojnë se çmimet e naftës mund të rriten në më shumë se 150 dollarë për fuçi nëse bllokada vazhdon. Deri më tani, 16 anije saudite janë detyruar të kthehen prapa dhe të paktën tre anije cisternë janë shënjestruar, duke demonstruar efektivitetin operacional të bllokadës detare të Jemenit.

Nga ana tjetër, jemenasit kanë shtuar sulmet e tyre me raketa dhe dronë ndaj objekteve të naftës Aramco në Yanbu dhe Xhizan, si dhe qytetit të Xhizan në jug të Arabisë Saudite. Rafineria e naftës Xhizan është përfshirë plotësisht nga zjarri dhe një pjesë e konsiderueshme e saj është shkatërruar. Sistemet mbrojtëse saudite kanë kapur raketat balistike të qëlluara drejt rafinerive të Yanbu, duke treguar një kërcënim serioz për infrastrukturën jetësore të vendit.

Këto përleshje ndodhin në një kohë kur Arabia Saudite është përpjekur të shmangë një luftë tjetër në Jemen që nga viti 2022, por tani po përballet me një krizë strategjike që përfshin dimensione ushtarake, ekonomike dhe politike.

Kështu, duhet thënë se bllokada detare e Jemenit ka transformuar ekuacionet strategjike të rajonit dhe e ka vendosur Arabinë Saudite në një situatë të paprecedentë. Riadi, i cili vetë e projektoi bllokadën e Jemenit, tani po shijon shijen e hidhur të së njëjtës politikë. Vazhdimi i kësaj situate mund të çojë në një krizë më të thellë në sektorin e energjisë, rritje të paqëndrueshmërisë në tregjet globale të naftës dhe rritje të tensioneve rajonale. Zgjidhja e kësaj krize, përtej zgjidhjeve ushtarake, kërkon një rishikim themelor të politikave saudite ndaj Jemenit dhe pranimin e një zgjidhjeje të drejtë për t'i dhënë fund bllokadës dymbëdhjetëvjeçare të vendit.

Kërkoni video, na ndiqni: https://t.me/ParsTodayshqip