Shqetësimi i Kinës: Pse Amerika është ende e dashuruar me Bagramin?

ParsToday- Kina njoftoi se krijimi i një baze ushtarake nga autorët e krizës afgane është i dëmshëm për sigurinë rajonale.

Sipas Pars Today, Guo Jiakun, zëdhënës i Ministrisë së Jashtme kineze, në lidhje me deklaratën e përbashkët të lëshuar në "Takimin Katërpalësh të Ministrave të Jashtëm të Kinës, Iranit, Pakistanit dhe Rusisë" të mbajtur të enjten në margjinat e Asamblesë së 80-të të Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, tha: Në takimin midis përfaqësuesve të Teheranit, Pekinit, Moskës dhe Islamabadit, anëtarët pjesëmarrës hodhën poshtë çdo rivendosje të bazave të huaja ushtarake në Afganistan, duke e shpallur atë në kundërshtim me sovranitetin e këtij vendi dhe një kërcënim për paqen dhe stabilitetin në rajon.

Duke thënë se deklarata theksonte respektin për sovranitetin, pavarësinë dhe integritetin territorial të Afganistanit, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme kineze shtoi: "Përfaqësuesit e këtyre katër vendeve kundërshtuan me vendosmëri rivendosjen e bazave të huaja ushtarake brenda ose përreth Afganistanit nga vendet përgjegjëse për situatën aktuale në këtë vend."

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i cili ka folur vazhdimisht për vendosmërinë e tij për të rimarrë kontrollin e Bazës Ajrore të Bagramit nga talebanët, më 21 shtator e kërcënoi Afganistanin se do të ndodhnin gjëra të këqija nëse nuk do t'ia dorëzonte kontrollin e kësaj baze ajrore Shteteve të Bashkuara. Të enjten, më 19 shtator, gjatë një vizite në Britani, Trump theksoi se Shtetet e Bashkuara po kërkonin të rimerrnin kontrollin e Bazës Ajrore të Bagramit, duke thënë se baza është vetëm një orë larg vendit ku Kina prodhon armët e saj bërthamore.

Trump e quajti Bazën e Bagramit "një produkt të Amerikës", ndërsa baza u ndërtua nga sovjetikët në vitet 1950 dhe Shtetet e Bashkuara vetëm e rinovuan atë; ekspertët i konsiderojnë këto deklarata një shembull të injorancës dhe iluzionit të tij të pronësisë mbi territoret e vendeve të tjera.

Zakir Jalali, një këshilltar i Ministrit të Jashtëm të qeverisë së talebanëve, iu përgjigj komenteve të Trump duke thënë se deklaratat e Trump për të rimarrë Bazën e Bagramit duhet të merren në konsideratë në kontekstin e një marrëveshjeje dhe tregtie. Ai shtoi se talebanët nuk do të pranojnë kurrë një prani ushtarake të huaj në Afganistan, dhe kjo çështje është hedhur poshtë plotësisht në bisedimet e Dohas.

Baza Ajrore e Bagramit është baza më e madhe ajrore në Afganistan dhe luajti një rol të madh gjatë pushtimit amerikan të vendit në vitin 2001 pas sulmeve të 11 shtatorit. Baza ka dy pista kryesore, njëra prej të cilave është 3,602 metra e gjatë dhe 46 metra e gjerë, e përshtatshme për uljen e avionëve të mëdhenj ushtarakë, përfshirë C-5 Galaxy, avionin më të madh të transportit në ushtrinë amerikane.

Arsyet e Trump për rimarrjen e Bazës Ajrore të Bagramit

Rëndësia strategjike e Bagramit në Afganistanin verior është se SHBA-të, me praninë e njësive dhe pajisjeve të tyre ushtarake në këtë bazë, do të kenë inteligjencën dhe mbikëqyrjen e sigurisë në një zonë të gjerë. Në këtë drejtim, SHBA-të do të jenë në gjendje të monitorojnë aktivitetet kineze në Afganistanin lindor, veçanërisht pranë provincës Xinjiang, aktivitetet e Iranit në perëndim dhe zonat në veri të Azisë Qendrore, të cilat konsiderohen sfera të ndikimit të Rusisë dhe Kinës. Në të njëjtën kohë, për këmbënguljen e Trump për rimarrjen e Bagramit mund të citohen edhe arsyet e mëposhtme:

* Afërsia me Kinën: Trump ka theksuar vazhdimisht se baza e Bagramit është vetëm një orë larg zonave ku Kina prodhon armët e saj bërthamore. Ai e konsideron këtë vendndodhje strategjike shumë të rëndësishme për monitorimin dhe përmbajtjen e Kinës.

* Kritika ndaj tërheqjes së forcave amerikane: Trump ka kritikuar ashpër mënyrën se si forcat amerikane u tërhoqën në vitin 2021, tërheqje e cila u krye gjatë presidencës së Joe Biden, dhe beson se Shtetet e Bashkuara nuk duhet ta kishin humbur bazën e Bagramit.

* Shqetësime në lidhje me ndikimin e Kinës dhe Iranit në Afganistan: Ai vuri në dukje praninë e diplomatëve kinezë dhe iranianë në ceremoninë ushtarake të talebanëve në Bagram, duke e konsideruar këtë një shenjë të ndikimit në rritje të këtyre vendeve në rajon.

* Ringjallja e operacioneve kundër terrorizmit: Disa burime kanë raportuar se Shtetet e Bashkuara po negociojnë me talebanët për të stacionuar një grup të vogël forcash amerikane në Bagram dhe për ta përdorur këtë bazë si pikënisje për operacionet kundër terrorizmit. Megjithatë, ekspertët ushtarakë kanë paralajmëruar se rimarrja e Bagramit nuk është e mundur pa vendosur dhjetëra mijëra forca ushtarake dhe pa shpenzuar kosto të larta, dhe edhe nëse arrihet një marrëveshje me talebanët, baza do të përballet me kërcënime nga ISIS dhe Al Kaeda.

Arsyet e kundërshtimit të Kinës ndaj kthimit të SHBA-së në Bagram

Kina kundërshton rivendosjen e forcave amerikane në Bazën Ajrore të Bagramit në Afganistan, dhe arsyet për këtë kundërshtim lidhen kryesisht me shqetësimet gjeopolitike dhe të sigurisë dhe parimin e mosndërhyrjes në punët e brendshme të vendeve. Arsyet kryesore të Kinës në këtë drejtim përfshihen si në vijim:

* Mbështetje për sovranitetin kombëtar të Afganistanit: Kina ka theksuar vazhdimisht se e ardhmja e Afganistanit duhet të përcaktohet nga populli i këtij vendi dhe e konsideron ndërhyrjen e huaj, veçanërisht atë ushtarake, një kërcënim për stabilitetin e brendshëm.

* Shqetësim për veprimet provokuese të SHBA-së: Ambasadori kinez ka paralajmëruar se disa vende po kërkojnë të destabilizojnë Afganistanin përmes veprimeve provokuese. Nga perspektiva e Pekinit, kthimi i SHBA-së në Bagram mund të rrisë tensionet rajonale.

* Konkurrenca gjeopolitike me SHBA-në: Bagrami ndodhet pranë kufijve të Kinës, dhe kthimi i SHBA-së në këtë bazë mund të shihet si një akt mbikëqyrjeje ose presioni ndaj Kinës. Trump tha gjithashtu se Bagrami është vetëm një orë larg qendrave të prodhimit të armëve bërthamore të Kinës.

* Interesat ekonomike të Kinës në Afganistan: Kina po kërkon të shfrytëzojë burimet minerale të Afganistanit përmes Iniciativës "Një Brez, një Rrugë". Prania ushtarake amerikane mund të kërcënojë këto projekte ose të pengojë ndikimin ekonomik të Kinës në rajon.