Pse Kina mbron të drejtën bërthamore të Iranit?

ParsToday- Kina theksoi edhe një herë mbrojtjen e të drejtës bërthamore të Iranit.

Sipas Pars Today, të enjten, më 5 shkurt 2026, Liu Bin zv/ministrër i Jashtëm i Kinës, në një takim me Kazem Gharibabadi, Zëvendësministër i Jashtëm iranian për Çështjet Ligjore dhe Ndërkombëtare të Ministrisë së Punëve të Jashtme, si përfaqësues special i Presidentit të Iranit, mbështeti edhe një herë të drejtën e Teheranit për përdorim paqësor të energjisë bërthamore dhe theksoi nevojën për një zgjidhje politike dhe diplomatike të çështjes bërthamore iraniane.

Sipas faqes së internetit të Ministrisë së Punëve të Jashtme kineze, zyrtari kinez njoftoi se Pekini gjithmonë ka mbështetur zgjidhjen paqësore të çështjes bërthamore iraniane përmes mjeteve politike dhe diplomatike. Duke deklaruar se Pekini kundërshton kërcënimin e përdorimit të forcës dhe vendosjes së sanksioneve, ai shtoi: Kina mbështet të drejtën legjitime të Iranit për përdorim paqësor të energjisë bërthamore. Liu Bin kujtoi se Irani ka theksuar vazhdimisht mungesën e gatishmërisë së tij për të zhvilluar armë bërthamore dhe se Kina është e gatshme të bashkëpunojë me bashkësinë ndërkombëtare për të vazhduar drejt një zgjidhje të përshtatshme dhe të qëndrueshme për çështjen bërthamore iraniane.

Gjatë takimit, Gharibabadi vlerësoi gjithashtu qëndrimin e paanshëm dhe të drejtë të Kinës mbi çështjen bërthamore iraniane dhe theksoi gatishmërinë e Teheranit për të mbajtur komunikim dhe koordinim të vazhdueshëm me Pekinin.

Mbrojtja e qartë e Kinës për të drejtën bërthamore të Iranit, veçanërisht në vitin 2026, duke pasur parasysh tensionet në rritje midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit mbi çështjen bërthamore iraniane, duhet të kuptohet brenda një kuadri më të gjerë të politikës së jashtme të Pekinit; një kornizë që kombinon konsideratat ligjore, gjeopolitike, ekonomike dhe konkurrencën strukturore me Perëndimin. Kina zakonisht përpiqet të paraqesë qëndrimet e saj jo thjesht si mbështetje politike për një vend specifik, por si një mbrojtje të parimeve të përgjithshme të rendit ndërkombëtar, siç është e drejta për përdorim paqësor të energjisë bërthamore, multilateralizmi dhe kundërshtimi ndaj presionit të njëanshëm.

Një nga arsyet kryesore të Kinës është theksi i saj në regjimin ligjor për mospërhapjen e armëve bërthamore. Nga perspektiva e Pekinit, Traktati i Mospërhapjes Bërthamore është një "paketë të drejtash dhe detyrimesh"; domethënë, ndërsa vendet zotohen të mos ndjekin armë bërthamore, ato kanë të drejtën për teknologji bërthamore paqësore. Duke theksuar këtë ekuilibër, Kina argumenton se kufizimi i Iranit përtej angazhimeve të tij të dakorduara shkel frymën dhe kornizën e traktatit. Mbrojtja e të drejtave bërthamore të Iranit në këtë kontekst do të thotë mbrojtja e besueshmërisë së një sistemi ligjor ndërkombëtar në të cilin ai është përfitues.

Një arsye tjetër rrjedh nga konkurrenca gjeopolitike e Kinës me Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj. Në vitet e fundit, Pekini ka kundërshtuar gjithnjë e më shumë atë që e quan "politika e sanksioneve, presionit dhe ndërhyrjes së njëanshme". Për Kinën, çështja bërthamore iraniane është një shembull i qartë i përdorimit instrumental të sanksioneve dhe mekanizmave politikë për të diktuar vullnetin e fuqive perëndimore. Prandaj, mbrojtja e Iranit është njëkohësisht një mesazh simbolik për rendin ndërkombëtar të udhëhequr nga SHBA-ja; një mesazh se Kina nuk mbështet formimin e një modeli të njëanshëm në menaxhimin e krizave.

Faktori i tretë janë interesat ekonomike dhe energjetike. Irani është një lojtar i rëndësishëm në tregun e energjisë, si dhe në Iniciativën "Një Brez, një Rrugë". Stabiliteti i Iranit dhe një zgjidhje diplomatike e çështjes bërthamore i japin Kinës mundësinë e bashkëpunimit ekonomik afatgjatë. Nga perspektiva e Pekinit, presionet bërthamore dhe të sigurisë jo vetëm që dëmtojnë stabilitetin rajonal, por çojnë edhe në paqëndrueshmërinë e rrugëve të energjisë dhe tregtisë; një çështje që bie ndesh drejtpërdrejt me interesat strategjike të Kinës.

Së fundmi, duhet thënë se duke mbrojtur të drejtat bërthamore të Iranit, Kina po përpiqet të krijojë rolin e saj si një fuqi ndërmjetësuese përgjegjëse. Pekini zakonisht mbështet zgjidhjet diplomatike, dialogun dhe një kthim në marrëveshjet shumëpalëshe, duke theksuar këtë qasje mbi politikat konfrontuese. Në këtë kuptim, qëndrimi i Kinës nuk është thjesht një mbrojtje e Iranit, por pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për të ripërcaktuar rolin e saj në një rend global në tranzicion në të cilin ajo kërkon të jetë si mbrojtëse e rregullave, ashtu edhe kritike e mënyrës selektive se si ato zbatohen.