Koment | Pse Trumpi e mbështet Marrëveshjen e Mekës?

Pars Today – Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka deklaruar mbështetjen e tij për Marrëveshjen e Mekës.

Sipas Pars Today, Donald Trump, presidenti i SHBA-së, në reagim ndaj Marrëveshjes së Mekës, shkroi në faqen e tij personale: “Jam shumë i kënaqur që shoh se Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani së fundmi dhe më në fund kanë nënshkruar Marrëveshjen e Mekës për mbrojtjen e përbashkët. Kjo tregon se si Lindja e Mesme po bashkohet dhe se si vendet më në fund do të jenë në gjendje të mbrojnë veten në një mënyrë më kuptimplotë. Urime udhëheqjes së madhe të tre vendeve të përmendura. Ky është një hap i madh, i guximshëm dhe i rëndësishëm.”

Mbështetja e Donald Trumpit, presidentit të SHBA-së, për Marrëveshjen e Mekës për mbrojtjen e përbashkët, e cila është lidhur mes Arabisë Saudite, Turqisë dhe Pakistanit, duhet analizuar në kuadër të një ndryshimi të thellë strategjik në politikën e jashtme të Uashingtonit ndaj Azisë Perëndimore; një ndryshim që i ka rrënjët në kuptimin e joefikasitetit të modelit tradicional të pranisë së drejtpërdrejtë ushtarake dhe në prirjen për t’ua deleguar përgjegjësinë për sigurinë e rajonit aleatëve rajonalë.

Trumpi, i cili gjithmonë ka folur për tërheqjen e forcave amerikane nga “luftërat pa fund të Lindjes së Mesme” dhe ka vënë në pikëpyetje kostot financiare dhe njerëzore të pranisë ushtarake në këtë rajon, në Marrëveshjen e Mekës nuk sheh një pakt rival për SHBA-në, por një mjet për realizimin e strategjisë së “aleancës rajonale nën mbikëqyrjen e Uashingtonit”. Duke e lavdëruar këtë marrëveshje si një “hap të madh, të guximshëm dhe të rëndësishëm”, ai në fakt u përcjell aleatëve tradicionalë të SHBA-së mesazhin se epoka e mbështetjes së thjeshtë te ombrella e sigurisë së SHBA-së ka përfunduar dhe se tani ka ardhur koha që ata të marrin përsipër një pjesë më të madhe të kostove të mbrojtjes, ndërsa SHBA-ja do të luajë rolin e një mbikëqyrësi dhe ofruesi të mbështetjes logjistike dhe informative.

Arsyet e mbështetjes së Trumpit për këtë marrëveshje mund të kërkohen në disa nivele të ndryshme, por të ndërlidhura me njëra-tjetrën.

Së pari, ai e ka kuptuar mirë se ndërhyrja e drejtpërdrejtë ushtarake në konfliktet rajonale, veçanërisht në përballjen me Iranin, jo vetëm që është e kushtueshme dhe e pasuksesshme, por gjithashtu kufizon mundësitë diplomatike dhe ekonomike të Uashingtonit. Trumpi përpiqet që, duke nxitur aleatët e tij të krijojnë një koalicion mbrojtës brenda rajonit, koston politike dhe ushtarake të çdo përballjeje të mundshme t’ua ngarkojë vendeve të rajonit dhe të zvogëlojë angazhimet gjithëpërfshirëse të SHBA-së në këtë drejtim. Natyrisht, Turqia ka deklaruar qartë se Marrëveshja e Mekës nuk është kundër Iranit. Xhevdet Yılmaz, në një intervistë për rrjetin “CNN Türk”, tha: “Marrëveshja e Mekës për mbrojtjen e përbashkët nuk ka në shënjestër Iranin apo ndonjë vend tjetër. Qëllimi i kësaj marrëveshjeje është forcimi i sigurisë rajonale, mbrojtja e ndërsjellë dhe parandalimi.”

Së dyti, kjo mbështetje është një përgjigje ndaj kritikave të brendshme për politikat e Trumpit ndaj Gjirit Persik; një hapësirë ku kundërshtarët e tij besojnë se tërheqja ushtarake nga rajoni do të krijojë një vakum pushteti për ndikimin e Iranit dhe Kinës. Por Trumpi, duke mbështetur Marrëveshjen e Mekës, tregon se në vend të një tërheqjeje të plotë, ai kërkon të riformulojë modelin e pranisë; një model në të cilin bazat ushtarake amerikane, në vend të rolit të vijës së parë, reduktohen në qendra mbështetjeje dhe koordinimi, ndërsa vendet arabe, Turqia dhe Pakistani marrin përsipër përgjegjësinë e drejtpërdrejtë për sigurimin e mbrojtjes kolektive.

Së treti, Marrëveshja e Mekës sjell përfitime ekonomike dhe të armatimeve për SHBA-në; pasi çdo bashkëpunim mbrojtës mes këtyre tri vendeve nënkupton rritjen e porosive për armatime ndaj industrisë ushtarake amerikane dhe, rrjedhimisht, gjallërimin e biznesit të kompleksit ushtarako-industrial amerikan. Trumpi, i cili gjithmonë ka theksuar krijimin e vendeve të punës dhe uljen e deficitit tregtar, e sheh këtë marrëveshje si bazë për kontrata të mëdha të armatimeve, të cilat mund të realizojnë një pjesë të premtimeve të tij ekonomike.

Por pasojat e kësaj mbështetjeje për praninë ushtarake amerikane në rajon janë më komplekse nga sa duken në pamje të parë. Nga njëra anë, mirëpritja e Trumpit për Marrëveshjen e Mekës mund të konsiderohet si shenjë e fillimit të një procesi të reduktimit gradual të pranisë së drejtpërdrejtë të forcave tokësore dhe ajrore amerikane në vendet e Gjirit Persik; në mënyrë që Uashingtoni, në vend të ruajtjes së bazave të përhershme dhe të kushtueshme, të mbështetet në vendosjen e forcave të reagimit të shpejtë jashtë rajonit dhe në përdorimin e bazave të lëvizshme dhe marrëveshjeve të përkohshme. Ky ndryshim, sipas Trumpit, krahas reduktimit të cenueshmërisë së forcave amerikane, ua heq qeverive arabe barrën psikologjike dhe politike të pritjes së ushtarakëve të huaj dhe u lejon atyre që, ndërkohë që përfitojnë nga mbështetja teknike dhe informative amerikane, të ruajnë pamjen e pavarësisë së tyre strategjike.

Por, nga ana tjetër, kjo qasje mund të çojë në dobësimin e pozitës tradicionale të SHBA-së si garantuesi i vetëm i pretenduar i sigurisë së rajonit dhe të krijojë terren për ndikimin e aktorëve si Rusia dhe Kina, të cilët gjithmonë kanë theksuar përfundimin e hegjemonisë amerikane. Nëse aleatët arabë të Uashingtonit arrijnë në përfundimin se mund të krijojnë aleanca alternative mbrojtëse pa praninë e gjerë ushtarake amerikane, atëherë Uashingtoni do të humbë një pjesë të rëndësishme të levës së tij të presionit dhe nuk do të jetë më në gjendje t’i paraqesë bazat e tij rajonale si kartë të fortë ushtarake.

Mbështetja e Trumpit për Marrëveshjen e Mekës, pavarësisht çdo vlerësimi optimist apo pesimist, është dëshmi e këtij realiteti: SHBA-ja nuk ka më dëshirë të luajë rolin e policit botëror në Azinë Perëndimore dhe përpiqet, duke nxitur aleatët të krijojnë aleanca rajonale, që krahas ruajtjes së interesave të saj strategjike, të dalë nga bataku i angazhimeve të pafundme ushtarake.

Megjithatë, pyetja themelore që mbetet ende është nëse kjo aleancë e sapokrijuar, pa mbështetjen gjithëpërfshirëse të Uashingtonit, do të ketë kohezionin dhe efikasitetin e nevojshëm për t’u përballur me kërcënime serioze, apo nëse në provën e parë serioze shpërbërja e saj do ta rikthejë sërish SHBA-në në një skenë nga e cila Trumpi këmbëngul fuqishëm të largohet. Përgjigjja e kësaj pyetjeje nuk gjendet në deklaratat e Shtëpisë së Bardhë, por në terren dhe në reagimin e aktorëve rajonalë ndaj krizave të ardhshme.

Për më tepër, këtu ekziston një faktor i quajtur regjimi sionist, i cili në praktikë e ka tërhequr Trumpin si një lodër në politikat e tij rajonale, veçanërisht në luftën kundër Boshtit të Rezistencës dhe Iranit, dhe e ka futur atë në një batak nga i cili dalja është shumë e kushtueshme.

(Kërkoni video, na ndiqni: https://t.me/ParsTodayshqip)