Koment | Fatura e luftës me Iranin, mbi tryezën e Trumpit

ParsToday — Demokratët në SHBA kanë nisur një sulm të ri politik ndaj administratës së Donald Trumpit; këtë herë jo vetëm për çështjet e politikës së brendshme, por duke ngritur edhe çështjen e kostove të politikës së jashtme dhe pasojave ekonomike të luftës me Iranin.

Në narrativën e kundërshtarëve të Trumpit, agresioni ushtarak i SHBA-së dhe regjimit sionist ndaj Republikës Islamike të Iranit nuk është më një çështje e largët në Azinë Perëndimore; është një luftë që mund të ndikojë drejtpërdrejt në çmimet e energjisë, koston e jetesës dhe gjendjen ekonomike të familjeve amerikane dhe, përmes kësaj, të shndërrohet në një nga çështjet e zgjedhjeve afatmesme.

Demokratët po përpiqen ta vendosin në qendër të garës zgjedhore pyetjen se kush do ta paguajë koston e politikës së jashtme të Trumpit. Shtëpia e Bardhë flet për sigurinë kombëtare, parandalimin dhe fuqinë e SHBA-së, ndërsa kundërshtarët e administratës përpiqen ta lidhin faturën e kësaj politike me jetën e përditshme të amerikanëve; nga çmimet e energjisë dhe inflacioni deri te fuqia blerëse dhe shpenzimet familjare.

Kjo qasje ka rëndësi sepse ekonomia vazhdon të jetë një nga shqetësimet kryesore të votuesve amerikanë. Në kushte të tilla, çdo rritje e çmimeve të energjisë ose përshkallëzim i presioneve inflacioniste mund ta shndërrojë politikën e jashtme në një çështje të brendshme. Një luftë që në Uashington justifikohet me gjuhën e sigurisë kombëtare, në jetën e përditshme të qytetarit amerikan mund të shfaqet në formën e rritjes së kostove.

Sondazhet e reja gjithashtu tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e opinionit publik amerikan nuk e mbështet përfshirjen ushtarake të vendit në luftë me Iranin. Në sondazhin e Universitetit Quinnipiac të korrikut 2026, 60 për qind e votuesve kundërshtuan veprimin ushtarak të SHBA-së kundër Iranit, ndërsa 34 për qind e mbështetën atë. Gjithashtu, 62 për qind thanë se nuk e miratonin mënyrën se si Trumpi po e menaxhonte situatën lidhur me Iranin. Këto shifra, të marra më vete, nuk përcaktojnë rezultatin e zgjedhjeve, por tregojnë se lufta me Iranin është shndërruar për një pjesë të konsiderueshme të shoqërisë amerikane në një çështje të matshme dhe politike.

Në të vërtetë, çështja kryesore për administratën e Trumpit nuk është vetëm niveli i kundërshtimit ndaj luftës; çështja më e rëndësishme është lidhja e luftës me shqetësimet ekonomike të votuesve. Nëse amerikanët e lidhin rritjen e çmimeve të energjisë ose presionin inflacionist me luftën, politika e jashtme mund të bëhet pjesë e debatit ekonomik të zgjedhjeve, edhe për votuesit që zakonisht nuk i vendosin çështjet e jashtme në plan të parë.

Trumpi mund ta paraqesë operacionin ushtarak kundër Iranit si shenjë fuqie, parandalimi dhe mbrojtjeje të interesave të SHBA-së, por votuesi mund ta vlerësojë atë me një kriter tjetër: Sa kushton kjo luftë dhe mbi shpatullat e kujt do të bjerë në fund kjo kosto?

Në të njëjtën kohë, në qëndrimin e shoqërisë amerikane ndaj regjimit sionist po zhvillohen ndryshime të rëndësishme. Mbështetja tradicionale për Izraelin në SHBA është përballur me sfida gjatë viteve të fundit dhe lufta në Gaza e ka përshpejtuar këtë prirje. Tani edhe lufta me Iranin mund ta zhvendosë këtë debat nga niveli etik dhe humanitar në një nivel më të drejtpërdrejtë lidhur me interesat dhe kostot e SHBA-së.

Të dhënat e Gallup të shkurtit 2026 tregojnë se, për herë të parë në historinë disa dekadëshe të këtij instituti, simpatia e amerikanëve ndaj palestinezëve ka kaluar simpatinë ndaj izraelitëve. 41 për qind e amerikanëve thanë se ndjejnë më shumë simpati për palestinezët, ndërsa 36 për qind zgjodhën izraelitët. Mes të pavarurve, simpatia për të dyja palët ishte në nivelin 41 për qind.

Edhe ndarja partiake në këtë çështje është e dukshme. Sipas të njëjtave të dhëna, 65 për qind e demokratëve thanë se ndjejnë më shumë simpati për palestinezët, ndërsa mes republikanëve, 70 për qind vazhdojnë të zgjedhin izraelitët. Kjo ndarje tregon se çështja e Izraelit në SHBA është bërë më shumë se më parë një nga temat për të cilat palët politike kanë qëndrime të ndryshme.

Në këto kushte, kundërshtimi ndaj disa politikave të Izraelit dhe mbështetjes ushtarake të SHBA-së për Tel Avivin nuk ngrihet më vetëm nga krahu i majtë i Partisë Demokratike. Edhe në krahun e djathtë, rryma "Amerika e Para" dhe figura si Tucker Carlson diskutojnë për kostot e ndërhyrjeve të huaja dhe për përparësinë që duhet t'u jepet interesave të brendshme të SHBA-së. Argumenti i kësaj rryme është se politika e jashtme e SHBA-së duhet të matet me interesat e drejtpërdrejta të qytetarëve amerikanë dhe se angazhimet e jashtme nuk duhet të krijojnë kosto të pakufizuara të brendshme.

Në këtë mënyrë, lufta me Iranin mund t'i thellojë ndarjet ekzistuese në politikën e jashtme të SHBA-së. Nga njëra anë, një pjesë e demokratëve ngrenë pyetje lidhur me kostot ushtarake dhe mbështetjen për Izraelin, ndërsa nga ana tjetër, një pjesë e rrymës konservatore, duke u mbështetur në sloganin "Amerika e Para", flet për nevojën e kufizimit të ndërhyrjeve të huaja. Si rrjedhojë, kundërshtimi ndaj kostove të politikës së jashtme nuk ka mbetur domosdoshmërisht brenda ndarjes tradicionale mes së majtës dhe së djathtës.

Për administratën e Trumpit, pika e ndjeshme është pikërisht këtu. Ekonomia dhe kostoja e jetesës vazhdojnë të jenë ndër çështjet kryesore për votuesit dhe demokratët mund ta lidhin luftën me Iranin me këto shqetësime. Në një narrativë të tillë, çështja nuk është më vetëm nëse SHBA-ja duhet të ndërhyjë ushtarakisht në Azinë Perëndimore apo jo; por shtrohet edhe pyetja nëse qytetari amerikan është i gatshëm të paguajë edhe koston ekonomike të kësaj ndërhyrjeje.

Sondazhi i Quinnipiac i korrikut 2026 ka treguar se 49 për qind e votuesve e kanë vlerësuar gjendjen e tyre financiare si më të keqe krahasuar me një vit më parë, ndërsa shumica gjithashtu kanë menduar se gjendja e ekonomisë po përkeqësohet. Në të njëjtën kohë, 60 për qind kundërshtuan veprimin ushtarak të SHBA-së kundër Iranit. Këto dy të dhëna nuk provojnë domosdoshmërisht një lidhje shkakësore mes gjendjes ekonomike dhe kundërshtimit ndaj luftës, por tregojnë se dy çështje të rëndësishme për opinionin publik amerikan janë shfaqur njëkohësisht në të njëjtën periudhë.

Nga kjo perspektivë, zgjedhjet afatmesme të 3 nëntorit mund të shërbejnë gjithashtu si një tregues i qëndrimit të votuesve ndaj kostove të politikës së jashtme të administratës së Trumpit. Megjithatë, nuk mund të thuhet se lufta me Iranin do të përcaktojë e vetme rezultatin e zgjedhjeve; zgjedhjet në SHBA ndikohen nga një sërë faktorësh, nga ekonomia dhe emigracioni te shëndetësia, performanca e administratës dhe gjendja politike e partive. Por lufta mund të jetë një nga këta faktorë, veçanërisht nëse pasojat e saj ekonomike vazhdojnë të jenë të ndjeshme për votuesit.