Koment | Si po e përçan Perëndimin marrëveshja mes Trumpit dhe Putinit?

ParsToday — Marrëveshja mes Donald Trumpit dhe Vladimir Putinit për eksportin e naftës diesel ruse drejt SHBA-së ka shkaktuar një valë kritikash.

Marrëveshja u njoftua me synimin për të rritur furnizimin me karburant dhe për të frenuar çmimet. Megjithatë, reagimet në Uashington, Kiev dhe Evropë tregojnë se pasojat e saj shkojnë përtej tregut të energjisë. Tani, në qendër të debatit janë besueshmëria e sanksioneve ndaj Rusisë, e ardhmja e mbështetjes për Ukrainën dhe kohezioni i frontit perëndimor.

Rritja e çmimeve të karburanteve e ka vënë administratën e Trumpit nën presion. Sipas të dhënave të Shoqatës Amerikane të Automobilave (AAA), çmimi i naftës diesel është rritur me rreth 70 për qind që nga fillimi i luftës së SHBA-së dhe regjimit sionist kundër Iranit, duke arritur në 6 dollarë e 28 centë për galon. Kjo rritje ka shtuar kostot e transportit dhe të prodhimit bujqësor. Si rrjedhojë, është rritur pakënaqësia mes shoferëve të kamionëve, fermerëve dhe banorëve të zonave rurale. Këto grupe përbëjnë baza tradicionale të votuesve republikanë. Në prag të zgjedhjeve afatmesme të 3 nëntorit, Trumpit i nevojitet një zgjidhje e shpejtë për të frenuar rritjen e kostos së jetesës.

Megjithatë, marrëveshja me Moskën nuk garanton uljen e çmimeve. Vetë SHBA-ja është një nga prodhuesit dhe eksportuesit më të mëdhenj të naftës diesel në botë. Edhe vëllimi i dërgesave ruse të njoftuara është i kufizuar në krahasim me përmasat e tregut botëror. Ndërprerjet e furnizimit me energji, të shkaktuara nga lufta në Azinë Perëndimore dhe dëmtimi i infrastrukturës së prodhimit, nuk mund të kapërcehen përmes disa dërgesave të karburantit. Edhe ekspertët shprehin dyshime nëse kjo marrëveshje do të ketë një ndikim të ndjeshëm në çmime. Prandaj, pyetja kryesore nuk lidhet vetëm me shkallën e uljes së çmimeve të karburanteve, por edhe me kostot politike dhe strategjike të këtij vendimi.

Marrëveshja me Rusinë është kundërshtuar brenda SHBA-së nga një numër ligjvënësish. Gjashtë senatorë republikanë dhe demokratë kanë ushtruar presion ndaj administratës së Trumpit për shkak të mungesës së konsultimeve me Kongresin dhe mundësisë së shkeljes së ligjit. Në vitin 2022, Kongresi ndaloi importet e energjisë nga Rusia, me qëllim që të pengonte financimin e luftës së Moskës. Edhe Tom Tillis, senator republikan, ka ngritur mundësinë e shkeljes së këtij ligji. Këto kundërshtime tregojnë se çështja shkon përtej furnizimit me karburant.

Vendimi i Trumpit ka vënë në pikëpyetje besueshmërinë e politikës amerikane të sanksioneve dhe kufijtë e kompetencave të presidentit. Tërheqja nga kufizimet e mëparshme, pa shpjegime të qarta, mund ta bëjë të paqartë mesazhin e Uashingtonit për aleatët dhe rivalët e tij. Ky vendim ngre gjithashtu pyetjen nëse konsideratat elektorale kanë marrë përparësi ndaj angazhimeve strategjike të SHBA-së.

Pasojat e marrëveshjes janë gjithashtu serioze për Evropën. Pas fillimit të luftës në Ukrainë, vendet evropiane e vunë në rend të ditës uljen e varësisë energjetike nga Rusia dhe kufizimin e të ardhurave të Moskës. Sanksionet synonin të rrisnin koston e vazhdimit të luftës dhe të kufizonin fuqinë ekonomike të Rusisë. Tani, marrëveshja e Uashingtonit me Kremlinin ka krijuar një shqetësim të ri: A po largohet SHBA-ja nga strategjia e përbashkët perëndimore ndaj Rusisë?

Rëndësia e çështjes nuk kufizohet vetëm te rikthimi i naftës diesel ruse në treg. Evropa ka përballuar kostot ekonomike të sanksioneve në një kohë kur aleati i saj kryesor në fushën e sigurisë mund të ndjekë një rrugë tjetër. Një përçarje e tillë mund ta dobësojë koordinimin transatlantik. Nga ana tjetër, Moska do të ketë mundësinë të përfitojë nga dallimet e interesave mes Uashingtonit dhe kryeqyteteve evropiane.

Reagimi i Ukrainës ka qenë edhe më i drejtpërdrejtë. Volodymyr Zelensky e ka cilësuar marrëveshjen si një vendim të dobët dhe ka paralajmëruar se lëshimet ekonomike mund ta nxisin Putinin të vazhdojë luftën. Sulmet e Ukrainës ndaj rafinerive ruse kanë ndërprerë një pjesë të kapacitetit prodhues të karburanteve të këtij vendi. Rifillimi i eksporteve mund të lehtësojë një pjesë të presionit ekonomik mbi Moskën. Megjithatë, analistët shprehin dyshime për aftësinë e Rusisë për të përmbushur të gjitha angazhimet e njoftuara. Marrëveshja mes Trumpit dhe Putinit nuk është thjesht një transaksion për furnizimin me naftë diesel.

Ky vendim ndodhet në pikëprerjen e krizës energjetike, konkurrencës elektorale në SHBA dhe luftës në Ukrainë. Marrëveshja mund të ndihmojë në rritjen e kufizuar të furnizimit me karburant, por nuk është në gjendje ta zgjidhë e vetme krizën e çmimeve. Nga ana tjetër, nëse ajo çon në dobësimin e sanksioneve dhe uljen e mbështetjes për Kievin, pasojat e saj strategjike mund të jenë shumë më të mëdha se përfitimet ekonomike afatshkurtra. Pikërisht kjo është edhe çështja kryesore për Evropën: A do t'i qëndrojë Uashingtoni ende besnik strategjisë së përbashkët perëndimore ndaj Rusisë, apo konsideratat e brendshme amerikane do të krijojnë një përçarje të re në këtë front?