Eýranda aýallaryň we erkekleriň deň hukuklary we mümkinçilikleri barmy?

Eýranda Yslam Rewolýusiýasynyň ýeňşinden soň, käbir Günbatar ýurtlary eýranly aýallara zulum edilendigini öňe sürmäge synanyşdylar.

1357-njy ýylda Yslam Rewolýusiýasynyň ýeňmegi bilen aýallaryň Eýran jemgyýetindäki ornuna bolan garaýyş düýpgöter özgerdi. Käbir adamlaryň pikir edişinden tapawutlylykda Yslam respublikasy ulgamy diňe bir dürli ugurlarda aýallaryň bolmagyna päsgelçilik döretmän, eýsem yslam taglymatlaryna we Ymam Homeýniniň (RA) sözlerine daýanmak bilen, ylmy, medeni, jemgyýetçilik, ykdysady we syýasy ugurlarda aýallaryň ösmegine we gülläp ösmegine ýol açdy.

Ymam Homeýni we Ymam Hameneýiniň aýallara bolan garaýyşlary

Eýran Yslam Respublikasyny esaslandyryjy Ymam Homeýni (RA) jemgyýetde erkekleriň we aýallaryň deň hukuklaryny hemişe nygtapdylar. Ol hezretleri şeýle hem: "Yslam jemgyýetinde aýallar erkin we uniwersitetlere, ofislere we parlamentlere girip bilýärler" -diýdiler.

Yslam rewolýusiýasynyň lideri Ymam Hameneýi, 1403-nji ýylyň 27-nji Azarynde müňlerçe aýal-gyzlar bilen geçirilen ýygnakda "Erkekler bilen aýallaryň arasynda ruhy hereketde, adam kämilliginde we gowy durmuşda ýaşamakda hiç hili tapawut ýok" diýip atlandyrdy we Yslamyň nukdaýnazaryndan, fiziki tapawudyň bardygyna garamazdan, erkekleriň we aýallaryň intellektual we amaly ukyplary, täzelikleri we çäksiz zehinleri bar, bu bolsa erkekler ýaly aýal-gyzlary dürli ylmy, syýasy, jemgyýetçilik, ykdysady, halkara, medeni we sungat ugurlarynda we işlerinde rol oýnamagy wajip edýär diýdiler.

Eýranda Yslam Rewolýusiýasyndan soň aýallaryň ylym we bilim pudagynda ylym we bilim almaklarynda möhüm üýtgeşmeler bolup geçdi:

Aýallaryň sowatlylyk derejesi rewolýusiýadan öň 15% -den 80% -e çenli ýokarlandy.

Eýranyň uniwersitetlerine kabul edilýänleriň 61% -i gyzlar boldy.

Uniwersitet mugallymlarynyň 33% -i we Eýranda lukmançylyk ylymlarynyň 44% -i aýallar boldy.

Saglyk we arassaçylyk pudagynda Eýran Yslam Respublikasy aýallaryň ýagdaýyny gowulandyrmak üçin täsirli çäreleri gördi:

Eýranly aýallaryň ömri 78 ýaşa ýetdi.

Enäniň ölüm derejesi 100,000 çaga doglanda 20-ä çenli azaldy.

Eýranyň saglygy goraýyş işgärleriniň 70% -den gowragy aýallardan durýar.

Iş we telekeçilik pudagynda:

Döredilen iş ýerleriniň 41% -i we öý iş ygtyýarnamalarynyň 80% -i aýallara berilýär.

Eýranda 4000-den gowrak bilime esaslanýan kompaniýalar aýallar tarapyndan dolandyrylýar.

Eýran oýlap tapyjylarynyň 24% -i aýallardyr (dünýädäki aýal oýlap tapyjylaryň ortaça derejesi 14%)

Eýranly aýallar hem syýasy we dolandyryş meýdançalarynda möhüm ösüş gazandylar:

Dolandyryş wezipelerine bellenen aýallaryň sany 2020-nji ýylda 19 000-den 2023-nji ýylda 40 000-den geçdi.

Eýranyň 14-nji hökümetinde 70-den gowrak aýal ministr, wise-prezident we hökümetiň metbugat sekretary ýaly möhüm wezipeleri eýeleýär.

Eýranyň mejlisinde 14 aýal we şäher we oba geňeşlerinde ýüzlerçe aýal bar.