Owgan bosgunlary hakda

Russiýa, Ýewropanyň Merkezi Aziýada owgan bosgunlaryny göçürmek baradaky meýilnamasyny tankytlaýar.

Russiýanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Mariýa Zaharowa çarşenbe güni NATO agzalarynyň Merkezi Aziýadaky owgan bosgunlaryny göçürmek meýilnamasyny "katastrofiki" diýip häsiýetlendirdi we "Ýewropa agyr zarba urjakdygyny" aýtdy. 
Rus resmisi, owgan bosgunlarynyň girmegine razy bolsa Ýeanewropa Bileleşiginiň Täjigistana, Türkmenistana we Özbegistana pul we serişde bermegi teklip edendigi baradaky habarlary tankytlady.ÝB-niň daşary syýasat başlygy Jozef Borrell 29-njy awgustda bu toparyň owgan bosgunlaryny kabul edýän goňşularyna maliýe kömegini berjekdigini aýtdy.

Russiýa, Owganystanyň krizisine garşy ABŞ-nyň Merkezi Aziýada goşun ibermek baradaky çagyryşyny we häzirki wagtda Täjigistan we Özbegistan ýaly ýurtlerinde, owgan bosgunlaryny jaýlamak baradaky Ýewropanyň meýilnamasyny  ençeme gezek tankytlady.  Syýasatşynas Omid Şukri täze owgan bosgunlarynyň  Ýewropa gelmekleri ÝB-niň Owganystandaky wakalara ýakyndan gözegçilik etmegine sebäp bolandygyny aýtdy. Beýleki tarapdan, ÝB,Merkezi Aziýa ýurtlary bilen söwdany ösdürmäge synanyşýar we Merkezi Aziýa garşy täze Ýewropa syýasatynda Owganystanyň pozisiýasy möhüm rol oýnap biler.

Şeýle-de bolsa, bu meselede käbir nokatlar bar. Ilki bilen, öňki tejribe Ýewropa ýurtlarynda gaçybatalga arzalaryna garamagyň birnäçe ýyl dowam edip biljekdigini görkezdi, bu ýagdaýda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň düşelgelerinde galmaly owgan bosgunlaryna näme bolar? Bu, elbetde, sosial netijelere getirer. bu ýurtlara köp howpsuzlyk getirer. Ikinji mesele, Merkezi Aziýa ýurtlaryna bosgun hökmünde girýänleriň arasynda DAEŞ we Al-Kaýda ýaly terrorçy elementleriň bolmazlygyna kepillik ýokdyr. Bu ýagdaýda Merkezi Aziýa ýurtlaryna çynlakaý howp abandyryp biler ýa-da Russiýa baryp biler we terrorçylyk howpuny iki esse ýokarlandyrýar.

Günbataryň bu isleginiň Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň eýýäm güýçli reaksiýa döredendigini bellemelidiris. Putin 2021-nji ýylyň awgust aýynyň ahyrynda ABŞ-nyň we Ýewropa wizalaryny almazdan ozal Günbatar Aziýanyň bosgunlaryny Merkezi Aziýa ýurtlaryna göçürmek baradaky pikiriniň gülkünçdigini aç-açan aýtdy. "Merkezi Aziýa ýurtlary biziň iň ýakyn hyzmatdaşlarymyz we ýaranlarymyz" -diýdi. Biz olar bilen serhetleri paýlaşýarys, emma wiza çäklendirmeleri ýok. "Gaçybatalga gözleýänler bu ýurtlaryň haýsydyr birine girse, bu gaçybatalga gözleýänleriň kimdigini we olaryň arasynda kimdigini nädip bileris?" Putiniň bu ýagdaýy gözden geçirmezden we wiza bermezden ozal Merkezi Aziýadaky owgan bosgunlaryny göçürmek baradaky meýilnamasy baradaky pozisiýasy, Günbataryň beýlekileriň gegemoniki garaýşyna Moskwanyň gaharyny getirýär diýdi.