BERCAM konusunda İran'ın tutumu; Amerika'nın sorumluluklarına dönme zaruretini vurgulaması
Amerika BERCAM’dan çekilmekle söz konusu uluslararası anlaşmayı ihlal etmiştir. Bu yüzden Washington tüm sorumluluklarına geri dönmesi gerekiyor.
İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, salı gecesi Twitter üzerinden bu konuyu paylaşarak Amerika CNN TV kanalına son röportajına işaretle, " Eğer Amerika BERCAM'daki sorumluluklarına tamamen dönerse, İran da kendi telafi girişimlerine dönecektir" yazdı.
İran İslam cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Zarif’in BERCAM ve Amerika konusundaki açıklamaları, BERCAM’la ilgili düğümlerin çözümünde büyük önemi olan iki temel konuya değiniyor.
Birinci konu Amerika'nın anlaşmayı ihlal etmesine rağmen İran'ın sorumluluklarına bağlı kaldığını açıkça vurgulamasıdır. Zarif açıklamasında esasen İran'ın BERCAM sorumluluklarını azaltma eyleminin Amerika'nın mantıkdışı davranışlarına ve ayrıca Avrupa'nın BERCAM sorumluluklarını yerine getirmede eylemsizliği ve pasifliğine bir tepki olduğuna değinmiştir.
Bu yüzden BERCAM anlaşmasına önce İran’ın geri dönmesi tartışmaları mantıksızdır ve anlaşılacak bir konu değildir. İran’ın eylemleri, karşı tarafın sorumluluklarını muhtemelen gerçekleştirmemesi konusunda bizzat anlaşmada öngörülen maddeler uyarınca yapılmıştır. BERCAM Anlaşmasının 26 ve 36. maddeleri uyarınca karşı taraf sorumluluklarına bağlı kalmadığı takdirde İran kendi sorumluluklarını tamamen veya kısmen durdurabilir.
Zarif’in konuşmasındaki ikinci ve anahtar konumundaki olan konu ise mevcut çıkmazdan kurtulmak için mantıklı çözüm yoludur. Dışişleri Bakanı Zarif Pazartesi günü CNN TV kanalına verdiği mülakatta, BERCAM anlaşmasında belirli mekanizmaların öngörüldüğünü belirtti. Bunlardan biri ortak komisyondur ve ortak komisyon da bir Koordinatöre sahiptir. Bundan önce Federika Mogherini koordinatörlük görevindeydi. Şimdi ise Josep Borrell BERCAM ortak komisyon koordinatörü olarak seçilmiştir ve Amerika ile İran ile danışmanlık koordinasyon adımlarını atabilir.
Burada sorulması gereken soru, acaba Amerika ve yeni hükümetinin Trump yönetiminin yenilmiş siyasetçilerinden uzaklaşmak konusunda kararlı olup olmamalarıdır.
Eğer Amerika ve Biden tarafından seçilmiş olan takım, BERCAM’a karşı mantıklı sonuç almak peşindeler ise eskiyi telafi edecek olan açık pencereden hızla ve zaman kaybetmeden yararlanmaları gerekiyor. Yaptırımları kaldırma strateji yasasının onaylanması, BERCAM Anlaşmasının İran tarafından ihlali değil, İran’ın gönüllü olarak üstlendiği sorumlulukların azaltılmasıdır. İran ayrıca Amerika'nın BERCAM’a geri dönmesi için, öne süreceği hiçbir şart ve yeni talebi kabul etmeyeceğini de açıkça belirtmiştir.
Dışişleri Bakanı Zarif CNN kanalına verdiği mülakatta, " nükleer anlaşmanın, gerçekleştirebilecekleri ve gerçekleştirmeyecekleri konular üzerine müzakere edildiğini" belirtti.
Bu açıklamalar çok açık ve şeffaftır ve İran'ın BERCAM anlaşmasını iptal etmek veya devre dışı bırakmak peşinde olmadığını gösteriyor. Bu yüzden mevcut durumda önemli olan konu Amerika’nın BERCAM anlaşmasında açıkça belirtilen sorumluluklarına nasıl geri dönmesidir.
Washington yönetimi tek taraflı bir karara dayanarak BERCAM nükleer anlaşmadan geri çekildi ve İran'a eski yaptırımlara ilaveten sahte başlıklar altında yalan suçlamalar üzerine yeni yaptırımlar da uyguladı. Üstelik kendi iç yasaları ve kararları üzerine ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararına rağmen diğer ülkeleri de bu yaptırımları uygulamaları için baskı altına aldı.
Mevcut durumda Amerika yönetimi için tek bir yol geride kalmıştır ve o da yanlış gittii yoldan geri dönerek BERCAM Anlaşması sorumluluklarını üstlenmesi ve İran halkına verdiği zararları telafi etmektir./
