Medya Kaşiger'in anısına

İranlı ünlü mütercim ve yazar Medya Kaşiger, 29 Temmuz 2017 tarihinde hayatını kaybetti.

Bugün Hicri Şemsi 1396 yılı Mordat ayının ağır bir günüdür ve ben her zamanki gibi Tahran'ın İnkılap Caddesi üzerindeki kitap pazarına  çoğu kez dostluk ve aşinalıklarımı hediye aldığım kitaplarla hüzünlerimi paylaşmak için gelmişimdir. Hş. 1380 yılında  Medya Kaşiger ile tanıştığım günü hatırlıyorum. Her zamanki gibi, yalnızlıktan İnkılap Caddesi'ndeki kitap pazarına sığınmıştım. İnkılap'ta kitap pazarı, zamanın nasıl geçtiğini hissetmeden yaşadığınız bir yerdir, sabah gelirsin bir de bakarsın ışıklar söner ve kepenkler kapatılır. Bir gün geride bırakmışsın ancak daha yolun yarısını katetmemişsin. 1380 yılından bu gün gibi ağır bir günü anlatıyordum, elim cebimde derin düşünce içinde kitaplarla dolu vitrinlere bakıyor, zaman zaman içeri girip, "yeniler" masasından bir kitap alır, sayfalarını karıştırıyordum. "Pantolon'lu Bulut", yazar: Vladimir Mayakofski, mütercim: Medya Kaşiger. Kitap dikkatimi çekti, aldım sayfalarını karıştırdım:

...

Ben bugün

El alemin maskarasıyım

Özel maskaralık

Hikayeye benzerim

Kasvetli

Anlamsız

Ancak ben

görüyorum

....

Çünkü Ben

Derdin olduğu yerdeyim

Çünkü ben

Her göz yaşı damlasının

Çarmıhına gerilmişim

Ben

Günahlarım

Hiç affedilmez

Çünkü Ben

Kendi canımda 

Yakmışımdır

Sevgi değil!

Sevgi tarlasını ...

(Pantolon'lu Bulut şiirinden)

Mütercimi tanımıyordum, ancak kalemi beni alıp, götürdü. Satıcıdan sordum ve kısa bilgilerini öğrendim.

İnce bir kitaptır, otobüste durağa varmadan önce tamamını okudum. İnanılmaz tercümesiyle kitap beni büyülemişti. Defalarca kitabı okudum, bazı bölümlerini tekrar tekrar okudum. Bu kitabın ardından, kalemine meftun oldum; öyle ki bir aydan az bir sürede yayımlanan bütün eserlerini okudum. Bir edebi oturumda kendisini görene kadar, bayan olduğunu zannediyor, bir bayan ve kendi cinsiyetimden biri olarak görüp, kalemiyle onur duyuyordum. Ancak bir oturumda, önümde 40 yaşlarında bir erkek, sıcak, heyecanlı ve samimi sesi ve bakışıyla oturuyordu. İlk bakışta ne kadar serbest bir insan olduğunu anlamak hiç zor değildi. Gözlerindeki parlayan aynaya bakıp, hayatını görmek yeterliydi. Hatırlıyorum, o mecliste herkes bir şeyler söylüyor ve Medya'nın eserlerine değiniyordu.

Meclistekilerden biri, tercümelerini övüyor, diğeri, şiir ve öykülerini anlatıyordu.

Meclisten biri, neden daha ziyade öykü yazmıyorsunuz diye sordu. Cevabı kısa, ancak çok anlamlıydı. "Ben ebedi bir turistim. Hiçbir zaman hiçbir yerde, oralı olduğumu düşünecek kadar kalmam".

Doğru söylüyordu. Kararsız ve perişan değildi. Olduğu her yerde huzur ve sükunet veriyordu, aynı huzurla edebiyatın renkli dünyasında seyahat ediyordu: Tercüme, makale, tenkit eseri, hikaye, tercüme teorisinden İran ve Fransa liderleri arasında yapılan görüşmelerde resmi mütercimliğe kadar. Hiçbirinde daimi sakin değildi.

Medya Kaşiger Hş. 1335 yılında orta halli bir ailede dünyaya geldi. Kaşiger bir mülakatında, "orta kesimin değerleri, bizim için değerdir. Eğitim, kültür ve başka birçok şey gibi, solcu olmakla aykırı değildi ve hala da değil. Ancak çevremi görüyordum."

Medya, lise eğitimini Fransa'da aldı ve bu da, hayata bakışında etkisiz değildi. 

Genç yaşlarında, "Tude Partisi"ne üye oldu, ancak üyeliği sadece bir yıl sürdü. 

Bir yerde, "Eğer bir gün siyasi faaliyete inanıyorduysam şimdi siyasi faaliyete kesinlikle inanmıyorum. Kültürel faaliyet, siyasetin önünde gidiyor. Yani, başkalarının haklarına saygı anlamında barış içinde bir arada yaşamayı öğrenmeliyiz." ifade etmişti.

Kaşiger, ekonomi ve mimarlık branşındaki yüksek eğitimini yarıda bırakarak, ömrünü yazmaya ve tercüme etmeye adadı. Hş. 60'lı yılların sonlarına doğru Rus şair Vladimir Mayakofski'nin " Pantolon'lu Bulut" adlı şiirini tercüme etmesinin ardından ün saldı. 

Okuma tutkunu olduğu kadar kitap okuma etkinliğine de önem veriyordu. aynı saika ile, kültürel-toplumsal vakıf ve kuruluşların kurulmasında ve 80'li yıllarda yazınsal ödüllerin verilmesinde etkin rol ifa etti.

"Yelda", "Ruzi Ruzigari" ve "Mahmut Üstat Muhammad" gibi edebi ödül etkinliklerinin kurulması ve canlanmasına büyük yardım ve katkılarda bulundu.

Tercüme, makale, hikaye ve şiirlerinin yanısıra, 20'yi aşkın kitap yazdı.

"Yarından unutulmuş hatıralar" adlı kısa hikayeler dizisi geçtiğimiz yıl yayımlandı.

" Reminor'daki Kar Beyazı Sonat" şiir mecmuası, latif ve derin bakışını ölümsüz kıldı.

Bu toprakta kadın olarak doğmak suçtur

Dedin

Suçlu olmanı seviyordum

Benim sevgilim

Ayakların hışıltılar içinde

Kalbim üzerinde yürümesidir

Dedin

Saflıktan

Sevgili olmamı seviyordum

Kaşiger sadece 61 yıl yaşadı ve 7 Mordat tarihinde dünyaya veda etti.

Dostlarından biri anı defterinde şöyle yazar : "Kışın güzel bir gecede dostların bulunduğu bir mecliste hayat ve zorlukları hakkında görüşünü sorduğumda, sigarayı fosurdatarak, "ben gençliğimin ilk yıllarında kendime bir söz verdim". herkes susup, ona bakıştılar. Yaşamın zorluklarını düşünmeyi ölümden sonraya bırakmışım. O zaman bunlar için bir süre vakit var" dedi."

Ebedi Turist, ebedi evinde huzur buldu. Öbür dünyada kendisi ifade ettiği gibi yaşamı boyunca çektiği zorlukları düşünebilir.

Hey!

Bana bak gökyüzü

Şapkanı kaldır kardeşim

Tören denetliyorum

Ses gelmiyor

Dünya

Dev kulağını

Yıldız dolu kulağını

Eli üzerine koyup

Uyumuştur.

(Pantolon'lu Bulut şiirinden)

Dünya uyumuş, Medya da.

Allah rahmet eylesin