Ekvador halkı neden ülkede yabancı askeri üslerin kurulmasına karşı?

Parstoday – Latin Amerika ülkesi Ekvador halkı, ülkede yabancı askeri üslerin kurulmasına karşı oy kullandı.

Parstoday’in haberine göre, Ekvador halkı, Cumhurbaşkanı Daniel Noboa tarafından sunulan referandum önerilerini, yabancı askeri üslerin varlığına izin verilmesi de dahil olmak üzere, oyların büyük çoğunluğuyla reddetti. Bu karar, ABD’nin isteğine karşılık geliyor ve Latin Amerika’daki bu ülkede yabancı askeri üslerin kurulmasını yasaklayan düzenlemeyi koruyor.

Daniel Noboa, eski Cumhurbaşkan Rafael Correa tarafından desteklenen aday Luisa Gonzalez’i açık bir farkla yenerek 2029 yılına kadar Ekvador Cumhurbaşkanlığı koltuğuna yeniden seçildi. Ancak referandumda büyük bir yenilgi aldı; oyların %96’sı sayıldığında, dört soruya da “hayır” oyu ağırlıktaydı.

Geçen hafta, ABD İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem, sadece üç ay içinde ikinci kez Ekvador’u ziyaret etti. Ziyaretinde, Ekvador kıyılarındaki Manta ve Salinas üslerini inceledi ve Trump yönetiminin bu bölgelerde faaliyet gösterme ve askeri üs kurma ilgisini açıkladı.

Buna rağmen, Ekvador halkının %60,59’u mevcut anayasadaki yasağı koruma yönünde oy kullandı. Bu yasak, ABD’yi 10 yıllık varlığın ardından 2009’da Manta üssünden çekilmeye zorlamıştı. Referandumda “evet” oyu %39,41’de kaldı.

Güncel Ekvador Anayasası, 2008 yılında eski Cumhurbaşkan Rafael Correa döneminde (2007–2017) kurucu meclis süreciyle hazırlanmış ve Madde 5’te açıkça şunlar belirtilmiştir:"Ekvador barışçıl bir ülkedir. Yabancı askeri üslerin veya askeri amaçlı yabancı tesislerin kurulmasına izin verilmez. Ulusal askeri üslerin yabancı silahlı kuvvetlere veya güvenlik güçlerine devredilmesi yasaktır."

Böylece, 16 Kasım 2025’te yapılan referandumda, seçmenlerin yaklaşık üçte ikisi yabancı askeri üslerin kurulmasına karşı çıktı. Bu sonuç, ABD ile yakın ilişkiler içinde olan Noboa hükümeti için büyük bir yenilgi oldu. Noboa, başarısızlığını öğrendikten sonra halka açık bir konuşma yapmadı, sadece sosyal medyada yenilgiyi kabul etti. Ayrıca halk, anayasanın yeniden yazılmasını ve birkaç siyasi değişiklik önerisini de reddetti. Bu oylamanın mesajı açıktır: Ekvador toplumu bağımsızlığını korumak ve yabancı müdahaleye karşı durmak istiyor.

Ekvador halkının ABD üslerine karşı çıkmasının başlıca nedenleri şunlardır:

Ulusal egemenlik ve siyasi bağımsızlık: Birçok Ekvador vatandaşı, yabancı üslerin varlığını ülkenin bağımsızlığına müdahale olarak görüyor. ABD’nin ülke topraklarında askeri varlık göstermesine izin vermek, ulusal egemenliğin bir kısmını devretmek anlamına geliyor. Bu görüş, Latin Amerika tarihinde ABD’nin bölge ülkelerinin iç işlerine doğrudan veya dolaylı müdahalelerde bulunmasıyla şekillenmiştir.

Manta üssü deneyimi: ABD’nin Manta’daki askeri üssü 1999–2008 yılları arasında faaliyet gösterdi ve uyuşturucu ile mücadele operasyonları için kullanıldı. Ancak birçok Ekvadorlu bu varlığı olumsuz bir deneyim olarak değerlendirdi; çünkü hem güvenlik sorunlarına yol açtı hem de Washington’a karşı bir bağımlılık oluşturdu. Sözleşme sona erdikten sonra, hükümet yabancı askerlerin varlığına izin vermeyeceğini net bir şekilde açıkladı.

Jeopolitik çatışma korkusu: Karşıtlar, ABD üslerinin Ekvador’u büyük güçler arasındaki rekabet sahasına dönüştürebileceğini söylüyor. Latin Amerika’nın tarihsel olarak ABD etkisi altında olduğu bir bölgede, açık askeri varlık, Venezuela, Çin veya Rusya gibi ülkelerden olumsuz tepkiler doğurabilir ve Ekvador’u uluslararası gerilimlere sokabilir.

Sosyal ve kültürel kaygılar: Yabancı askerlerin varlığı genellikle sosyal değişikliklere yol açar; üssün çevresindeki yaşam maliyetlerinin artması ve askerlerin varlığından kaynaklanan kültürel ve sosyal sorunlar buna örnektir. Ekvador halkı, bu değişikliklerin ülkenin geleneksel yapısına zarar vereceğinden endişe ediyor.

Hükümetin güvenlik vaatlerine güvensizlik: Cumhurbaşkanı Daniel Noboa, ABD üslerini uyuşturucu çeteleri ve organize suçla mücadele için bir çözüm olarak tanıtmıştı. Ancak halk, bu argümanı kabul etmedi ve ülkenin güvenliğinin yabancılara değil, yerel güçlere ve sosyal reformlara dayalı olarak sağlanması gerektiğine inanıyor.

Görünüşe göre, Ekvador halkının ABD üslerine karşı çıkması, tarihsel hassasiyetler, ulusal bağımsızlık kaygıları, sosyal endişeler ve jeopolitik çatışma korkusunun bir birleşimidir. Halk, gerçek güvenliğin, ülkenin kendi iç gücüne dayanmasıyla sağlanabileceğine inanıyor. Bu tutum, Latin Amerika’daki müdahaleci karşıtı ruhun modern tarih boyunca tekrar tekrar görülen bir yansımasıdır.