Analiz | Soğuk mevsim öncesinde enerji krizi: Avrupa ne ölçüde dayanıklı?
Pars Today – Enerji fiyatlarındaki artış, doğal gaz rezervlerindeki azalma, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki güvensizlik ve Rusya-Ukrayna savaşının devam etmesi, Avrupa’yı soğuk mevsimin arifesinde zorlu bir sınavla karşı karşıya bırakıyor.
Mehr Haber Ajansının Pars Today’e dayandırdığı habere göre, enerji tedarik maliyetlerindeki benzeri görülmemiş artış, soğuk mevsim öncesinde Avrupa ekonomisinin kıta dışındaki gelişmelere karşı kırılganlığını bir kez daha ortaya koydu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, birkaç gün önce (6 Ekim) yaptığı açıklamada, ABD ve Siyonist rejimin İran’a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana Avrupa’da doğal gaz fiyatlarının yüzde 140 arttığını, motorin fiyatlarının iki katına çıktığını ve Avrupa Birliği’nin fosil yakıt ithalat maliyetinin 100 milyar avro yükseldiğini bildirdi. Üstelik bu artış, Avrupa’ya daha fazla enerji girişi olmadan gerçekleşti.
Avrupa enerji piyasası, ABD ve Siyonist rejimin İran’a yönelik saldırılarının Şubat 2026’da başlamasından bu yana fiyat artışları ve doğal gaz arzının sürdürülebilirliğine ilişkin endişelerle karşı karşıya. 12 Ekim tarihli piyasa verilerine göre, Hollanda piyasasında Avrupa’nın referans doğal gaz fiyatı megavat-saat başına yaklaşık 83 avroya ulaştı. Oysa kriz öncesinde bu fiyat 30 ila 35 avro aralığındaydı. Aynı zamanda Avrupa Birliği’nin doğal gaz depolarındaki doluluk oranı 11 Ekim itibarıyla yaklaşık yüzde 73,6’ya ulaştı. Bu seviye, geçen yılın aynı dönemindeki doluluk oranının hâlâ altında bulunuyor.
Avrupa Gaz İletim Sistemi Operatörleri Ağı (ENTSOG) da 2026-2027 soğuk mevsimine yönelik doğal gaz arzı görünüm raporunda, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının sınırlı kalması durumunda Avrupa’nın gaz rezervlerinin soğuk mevsimin sonuna kadar yüzde 30’un altına düşebileceği uyarısında bulundu. Fiyatların yükselmesi, rezervlerin düşük seviyede bulunması ve doğal gaz tedariki için küresel rekabetin artması, önümüzdeki aylarda Avrupa’nın güvenlik marjını daraltacak ve kıtayı şiddetli soğuklara veya arzda yaşanabilecek yeni aksaklıklara karşı daha savunmasız hâle getirecektir.
Avrupa’nın enerji alanındaki kırılganlığı yalnızca kıtanın doğal gaz rezervlerinin miktarıyla sınırlı değildir; aynı zamanda iletim güzergâhlarının güvenliğine ve üretici bölgelerdeki istikrara da bağlıdır. 2025 yılında küresel sıvılaştırılmış doğal gaz akışının yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. Bu geçiş noktasındaki aksaklıklar, küresel arzın azalmasına ve mevcut sevkiyatlar için rekabetin yoğunlaşmasına yol açarak Avrupa’nın doğal gaz tedarik maliyetlerini artırabilir.
Gözlemcilere göre bu durumun sonuçları, elektrik ve ısınma maliyetlerindeki artışın ötesine geçerek hane halklarının satın alma gücünü ve sanayinin rekabet kapasitesini baskı altına alıyor. Enerji fiyatlarındaki artış; kimyasallar, plastik ve kimyasal gübreler gibi sektörlerde üretim maliyetlerini yükseltiyor. Bu durum, ürün fiyatlarının artmasına, şirketlerin kâr marjlarının daralmasına ve işletmelerin faaliyetlerinin sınırlandırılmasına yol açabilir.
Aynı zamanda Babülmendep Boğazı ve Kızıldeniz’deki güvensizlik, gemileri Ümit Burnu üzerinden alternatif güzergâhlara yönelmeye zorlayabilir ve enerji taşımacılığının süresini ve maliyetini artırabilir. Nitekim 2026 yazında yayımlanan raporlara göre, bazı petrol tankerlerinin yolculuk süresi yaklaşık 19 günden 48 güne yaklaşan bir süreye çıkmıştır.