Bugün hicri şemsi 5 isfend 1397, hicri kameri 18 cemadiüssani 1440 ve 24 şubat 2019 Pazar

Bugün hicri şemsi 5 isfend İranlı ünlü düşünür Hoca Nasireddin Tusi'yi anma günü ve ayrıca mühendisler günüdür. Hicri kameri 597'de Tus'ta dünyaya gelen üstad Elbeşer ve Muhakkık Tusi lakaplı Ebu Cafer Muhammed bin Muhammed ilk başta akli ve nakli ve hikmet-i Meşa ilimlerini öğrendi ve yıllardan sonra matematik, fıkıh, felsefe, nücum ve edebiyat bilimlerini okudu öyle ki o dönemde üstatlık makamına ulaştı. O bir grup matematikçiyi toplayarak Marağa rasathanesinin yapılması çalışmalarına başladı. Hoca Nasireddin Tusi nihayet hicri kameri 672'de 75 yaşında Marağa rasathanesini kurduktan 16 yıl sonra vefat etti ve Kazemeyn'de toprağa verildi.

*****

421 yıl önce bugün 18 cemadiüssani 1019'da ünlü fakih, mütekellim ve alim Gazi seyyid Nurullah Şuşteri şehit edildi. Hicri kameri 956'da İran'ın güney batısındaki Şuşter'de dünyaya gelen Nurullah Şuşteri hicri kameri 993'de tebliğ için Hindistan'a gitti. O, liyakatli ve adil olmasından dolayı Lahur'da kadılık yaptı. Ekber şah Timuri'nin ölümünden sonra Gazi Şuşteri'nin muhalifleri onun halefi olan Cihangir şah nezdinde Gaziyi kötülediler ve bu alimi Şii olduğu bahanesiyle şehit ettiler.

****  

159 yıl önce bugün hicri kameri 18 Cemadiüssani 1281 tarihinde, İslam dünyasının önde gelen fakih, düşünür ve alimi Şeyh Murtaza Ansari Irak'ın Necef Kentinde vefat etti. İran'ın güneyindeki Dezful kentinde hicri kameri 1214 yılında dünyaya gelen Şeyh Murtaza Ansari ilk eğitimini bitirdikten sonra babasıyla birlikte Irak'a gitti ve Kerbela ve Necef'teki dini ilimler havzalarında, dönemin ünlü alimleri nezdinde feyiz aldı ve dini eğitimini tamamladı. Şeyh Murtaza Ansari kısa bir sürede kendi döneminin önde gelen üstatlarından sayıldı ve ders vermeye başladı. Şeyh Murtaza Ansari yıllarca fıkıh ve fıkıh usulü dallarında ders verdi ve birçok fazıl ve büyük din alimi onun nezdinde yetişti. Şeyh Murtaza Ansari'den günümüze dek birçok eser geriye kalmıştır ki bunlardan "resail", "mekasib mehreme" gibi kitaplara değinebiliriz. Bu eserler aslında dini ilimler medreselerinde en önemli ders kaynakları sayılmaktadır.

*****

151 yıl önce bugün hicri kameri 18 Cemadiüssani 1289 yılında, İran'daki hayati kaynakların kullanılması imtiyazı Gacar Nasıreddin Şah tarafından sömürgeci İngilizlerin piyonlarından olan Julius De Reuter'e devredildi. İran'daki madenleri kullanma imtiyazı aslında Londra'nın illegal çıkarlarının temini doğrultusunda ormanların kullanılması, çeşitli şehirlerde demir yolu, posta şubeleri, bankalar, telgraf hatlarının kurulması gibi hususları içeriyordu. İranda'ki halk ve din alimleri Hac Molla Ali Keni liderliğinde bu olaya karşı çıktılar ve nihayet halkçı itiraz dalgalarının had safhaya ulaşması ardından söz konusu imtiyaz lağvedildi. Ancak Reuter'in İran'da elde ettiği imtiyazın lağvedilmesi karşısında Nasıreddin Şah İran'da Şahlık bankası ve kağıt paranın basılması imtiyazını 60 yıllığına Reuter'e devretti.

*******

494 yıl önce bugün 24 şubat 1525'de Portekizli şair ve Avrupalı ediplerden Luiz Vaz de Camones, Portekizin başkenti Lisbonda dünyaya geldi. O, şair olmanın yanında cesur bir savaşçıydı. Camones'un en önemli eserleri Luzyades olup bazıları ise bu eserin Firdevsinin şehname eseri ve Humerin İliyad adlı eseriyle eş değer olduğuna inanıyor.012