Bugün hicri şemsi 23 isfend 1397, hicri kameri 7 recep 1440 ve 14 mart 2019 perşembe

62 yıl önce bugün hicri şemsi 23 isfend 1335'de Savak olarak bilinen istihbarat ve güvenlik teşkilatının kurulması yasa tasarısı İran milli şura meclisince onaylandı. Hicri şemsi 1332'de Amerikan İngiliz ortak ürünü olan askeri darbe ile hezimete uğrayan İran petrol sanayisinin millileştirilmesi hareketinin ardından Washington Sovyetler birliğinin İrandaki nüfuzunu engellemek ve zalim pehlevi rejimini korumak için güçlü bir güvenlik teşkilatının oluşması planını sundu. Şahın iç muhaliflerinin bastırılması için yararlanılan bu teşkilat Amerikalılarca faaliyete geçirildi ve savak personeli eğitim gördüler. Bunlar İran halkının hakları ve özgürlüklerini savunan herkesi komünist ve Sovyetler birliğine bağlı oldukları adıyla tutuklayıp en şiddetli işkencelere tabi tuttular. Savakın faaliyetleri sırasında binlerce inkılapçı mücadeleci öldü ve yaralandı ve bu gizli teşkilat İranda insan hakları ihlalcisi ve katliam simgesi olarak tanındı. Bu teşkilat İran'da İslam inkılabının zaferinden birkaç gün önce hicri şemsi 17 Behmen 1357'de kapatıldı.

*****   

57 yıl önce bugün, hicri şemsi 23 İsfand 1340'da İran'ın çağdaş tarihinin Müslüman mücadeleci din alimi ve şahsiyeti Ayetullah seyid Ebulkasım Kaşani vefat etti. Gençliğinde Irak'taki Necefi Eşref dini ilimler havzasından fıkıh dalında içtihat makamına ulaşan Ayetullah Kaşani diğer din alimleriyle birlikte sömürgeci İngilizlerin despot siyasetlerine karşı geniş mücadele sürecini başlatması İran'dan ihraç edilmesine neden oldu. Ayetullah Kaşani İran'da İngiliz sömürgeciliğine karşı yıllarca mücadele etti ve bu yüzden de yıllarca hapis yattı. Tahran halkı hapisten serbest bırakıldıktan sonra onu, verdiği geniş çaptaki mücadelelerinden dolayı milli şura meclisine temsilci olarak seçti. Ayetullah Kaşani'nin Dr Musaddık'ı ve İran halkının sürekli mücadelesini desteklemesi neticesinde İran'ın petrol sanayisi millileştirildi ve Musaddık ise başbakan oldu. İngilizlerin kuklası olan Kavamul Saltane başbakan olduktan sonra Ayetullah Kaşani yayınladığı bildiriyle halka çağrıda bulundu ve böylece hicri şemsi 30 tir 1331 kıyamı vuku buldu. Hicri şemsi 1332'de Amerikan ürünü darbenin gerçekleşmesi ve şahın İrana geri dönmesi ardından onun unsurları Ayetullah Kaşani'yi gözetim altına aldılar ta ki nihayet uzun süre sömürgecilere karşı yaptığı mücadelenin ardından vefat etti. 

******

1135 yıl önce hicri kameri 7 Recep 305 tarihinde böyle bir günde Müslüman muhaddis ve edip İbni Tarrar dünyaya geldi. İbni Tarrar lakabı ile ün yapan Ebulfetih Maafi bin Zekeriyya bin Yahya, şafii alimlerindendir ve fıkıh, edebiyat, hadis, nahiv ve lügat ilimlerinin önde gelen büyüklerinden sayılır. İbni Tarrar fıkıh alanında bir çok esere imza attı. İbni Tarrar kameri 390 yılında 85 yaşındayken Bağdat’ta hayata gözlerini yumdu.

******

167 yıl önce bugün hicri kameri 7 Recep 1273 tarihinde İran ve İngiltere arasında Paris anlaşması Gacar kralı Nasıreddin döneminde imzalandı. Herat yöresi ta eski zamanlardan beri İran’a aitti, fakat Gacar kralı Muhammed döneminde İran’ın elinden çıkarıldı. Kral Nasıreddin Herat’ı geri almak için kameri 1273 yılında bu kente çıkarma yaparak fethetti. Ancak bu hareket İngilizlerin ve müttefiklerinin tepkisine yol açtı ve onlar da Hark adasını ve Buşehr liman kentini ve diğer bazı bölgeleri işgal etti. Sonunda İran ve İngiltere Paris’te bir anlaşma imzaladı. Anlaşmada İran Afganistan’a müdahalede bulunmamayı ve Herat üzerinde iddiasından vaz geçmeyi kabul etti.

******

41 yıl önce bugün, 14 Mart 1978’de Soykırımcı rejim İsrail ordusu Tel Aviv çevresindeki mücadeleci Filistinlilerin operasyonları bahanesiyle Lübnan topraklarına saldırdı. Birçok Filistinli ve Lübnanlı sivilin ölümüne neden olan bu saldırıda, Soykırımcı İsrail rejimi ordusu Güney Lübnan'ı Leytani ırmağına kadar işgal etti. Soykırımcı rejim İsrail'in güney Lübnan'a saldırması üzerine BM güvenlik konseyi 425 sayılı bildiriyi yayınlayarak bu rejim güçlerinin güney Lübnan'dan derhal geri çekilmelerini istedi ve barışın sağlanması için bölgeye güç gönderdi. Soykırımcı İsrail rejimi 1982’de Lübnan'a saldırdı ve ülkenin güneyini işgal etti; ancak 2000’de Lübnan direniş güçlerinin ardı ardına darbe vurmaları neticesinde güney Lübnan'dan geri çekilmek zorunda kaldı.

******

140 yıl önce 14 mart 1879'da dünyaca ünlü fizikçi ve matematikçi Albert Einstein Almanya'da dünyaya geldi. Einstein 1916'da genel nisbiyet teorisini yayınladı ki bu beşeriyet biliminde yeni bir ufkun açılmasına neden oldu. Albert Einstein 1921'de fotonlar ve teorik fizikle ilgili çabalarından dolayı fizik dalında Nobel ödülü aldı. Onun araştırmaları ve teorileri nükleer araştırmaların yayılmasında büyük etkisi oldu ki bu atom bombasının yapılmasına neden oldu. Albert Einstein kendi araştırmalarının bazı ülkelerin atom bombasını üretmek zeminini hazırladığını anlayınca çok üzüldü. Albert Einstein 1955'de hayata veda etti.012

*****