Bugün hş. 3 Ferverdin 1396, kameri 24 Cemadiüssani 1348 ve miladi 23 Mart 2017 Perşembe.

894 yıl önce böyle bir günde, Kuranî ilimlerin fadıl şahsiyetlerinden Ahmet bin Ali Beyhaki Sebzevari Nişabur kentinde hayata gözlerini yumdu. Sebzevari nehiv ve lugat ilimlerinde kendi çağının en seçkin alimlerinden biriydi ve Kur'an'ı Kerim ayetlerini de en iyi şekilde tefsir ve kıraat ederdi. Sebzevari’den  çoğu Kur'an'ı Kerim hakkında olan önemli eserler geride kaldı.

268 yıl önce böyle bir günde, Fransız matematikçi, fizik ve nücum bilgini Pierre Simon Laplace dünyaya geldi. Laplace ayın, gezegenlerin, kuyruklu yıldızların ve med ve cezir hakkında geniş araştırma yaptı. Laplace en çok güneş sisteminin ortaya çıkışı hakkında gündeme getirdiği tezi ile ün yaptı. Laplace fizik dalında da elektromanyetik meselesinin ilk yasalarını keşfetti ve Fransız kimyacı ve biyoloji uzmanı Lavaziye ile birlikte çekim gücünden kaynaklanan gizli ısı üzerine araştırma yaptı.

Laplace’tan dünya sistemi, gökyüzünün mekaniği, ihtimaller analizi tezi ve ihtimaller üzerine felsefi risalesi gibi bir çok değerli eser geride kaldı.

Laplace 1827 yılında hayata gözlerini yumdu.

***

98 yıl önce böyle bir günde, İtalya’da faşizm hareketi Benito Musolini önderliğinde kuruldu. Faşizm genelde ırkçı ve milliyetçi ideoloji üzerine inşa edilen despot rejimlere verilen addır. Faşizm rejimi muhalifleri bastırmak, özgürlükleri kaldırmak ve halkın düşünce ve inancına sansür uygulamakla ayakta kalmaya çalışan rejimdir.

İtalya tarihinde ve 20. Yüzyıl Avrupasında faşizmin ortaya çıkışı ve hakimiyeti ele geçirmesi siyah gömleklilerin hareketi olarak da ün yapmıştır ve tarihte çok acı olaylara kaynaklık eden bir harekettir. Zira İtalya’da Musolini 1922 yılında Başbakan olduğunda bu ülkeyi diktatörlüğe sürükledi ve bir süre sonra da Hitler’le ittifaka giderek ikinci dünya savaşının başlamasında etkili oldu.

95 yıl önce böyle bir günde, İran’ın ünlü Kum dini ilimler merkezi Ayetullah Hac Seyyid Abdulkerim Hairi Yezdi tarafından açıldı. Kutsal Kum kenti İslam dini zuhur ettiğ ilk yüzyıllardan itibaren dini ilimlerin ve maarifin ve ünlü alimlerin yetiştiği bir kent olarak ün yaptı. Öte yandan İmam Rıza’nın –s– kız kardeşi Hz. Masuma’nın –s– mutahhar mezarının bu kentte bulunması kentin önemini arttırmıştır. Buna karşın Kum alimleri bu kentte dini ilimlerin gelişmesi için çaba harcıyordu ve bu hedefe ulaşmak için Ayetullah Yezdi’den yardım talebinde bulundu. Ayetullah Hairi Yezdi de bu çağrıyı icabet etti ve geleceğe dönük geniş bakışı ile etkili ve gani bir dini ilimler mekrezi kurdu. Bu merkez daha sonra İslam inkılabının zafere kavuşmasında etkili rol ifa etti ve Şii kültürü ve İslamî ilimlerin yaygınlaşma merkezine dönüştü. Kum dini ilimler merkezi fıkıh, usul, felsefe, ekonomi, tefsir, kelam ve diğer ilimlerde seçkin alimler yetiştirdi.

24 yıl önce böyle bir günde, İranlı büyük alim Ayetullah Seyyid Muhammed Rıza Gülpayganı vefat etti. Ayetullah Gülpaygani Kum dini ilimler merkezi açıldıktan sonra bu kente hicret etti ve Ayetullah Hairi Yezdi vefat ettikten sonra yerine fıkıh ve usul derslerini vermeye başladı.

Ayetullah Gülpaygani İmam Humeyni’nin –ks– en büyük destekçilerinden biriydi ve imamın rihlet etmesinin ardından Şii Müslümanların en büyük taklit mercilerinden biri oldu.

96 yaşında vefat eden Ayetullah Gülpaygani, Hz. Masuma –s– türbesinin civarında defnedildi.