Tarihten Bir Yaprak
Bugün hicri şemsi 1 Ordibeheşt 1396, hicri kameri 23 recep 1438 ve miladi 21 nisan 2017 cuma
Hicri şemsi 1 ordibeheşt İran takviminde İranlı şair şeyh Muslihiddin Sadi Şirazi anma günüdür. Hicri kameri 606 yılında Şirazda ilim ehli olan bir ailede dünyaya gelen Sadi ilk eğitimini bitirdikten sonra Bağdat'a gitti. Yaşamı boyunca çeşitli ülkelere özellikle Irak, Şam, Hicaz, Türkiye ve Azerbaycan'a giden Sadi, bu ülkelerde değerli tecrübeler elde etti. Sadi Şiraz'a geri döndükten sonra bu tecrübelerinden, keleme aldığı iki değerli kitap olan Bustan ve Gülistan'da yararlandı. Bu dünyaca ünlü İranlı şair hicri kameri 691'de vefat etti.
1188 yıl önce bugün 21 nisan 829'da İngiltere'nin ilk padişahı Egbert uzun süren savaşlardan sonra tahta geçti. Egbert diğer yerel padişahlarla savaştıktan sonra onları kendine bağlı kıldı ve 829'da İngilterenin ilk padişahı ve batı Saksonlar silsilesi başı olarak tahta geçti.
*****
235 yıl önce bugün 21 nisan 1782'de ünlü Alman eğitmen dünyada yeni anaokulların kurucusu Fredrik Frobel dünyaya geldi. Almanyada çocuk bahçelerinin oluşmasında ve çocukların eğitilmesi ve terbiyeleri alanındaki çabalarından dolayı anaokullar babası olarak tanındı. Frobel talim ve terbiye genel tarihi adlı eserinde İranlıların milattan önce 6. yüzyılında erkek çocuklar ve gençlere özgü ilk okullar ve anaokulların oluşmasında bir ilke imza attıklarını yazdı.
225 yıl önce bugün 21 nisan 1792'de sömürgeci Portekize karşı mücadele eden Brezilyalı önde gelen inkılapçı Triadentes tutuklandıktan sonra idam edildi. Brezilyadaki çok kötü şartlar ve ülke servetlerinin sömürgeci Portekizlilerce yağmalanması Triadentesin ülkesinin bağımsızlığına yönelik mücadeleci bir grubun oluşması için harekete geçti. Ancak Portekizliler onu tutuklayıp idam ettiler.
*****
189 yıl önce bugün 21 nisan 1828'de Fransız tarihçi ve filozof Hippolyte Taine dünyaya geldi. O kaleme aldığı kitaplarında edebi, sanatsal ve tarihi olayları, ırk, mekan ve zaman konuları dikkate alarak ele almaya çalıştı.
******
139 yıl önce bugün hicri şemsi 23 Recep 1299 tarihinde, İranlı ünlü fakih ve alim Ayetullah seyid Hüseyin Kuhkemerei vefat etti. Şeyh Murtaza Ensari gibi kendi döneminin önde gelen alimleri nezdinde yıllarca dersler alan Ayetullah seyid Hüseyin Kuhkemerei o dönemde 800'den fazla alim yetiştirdi. İslam aleminin büyük alimi olan Ayetullah seyid Hüseyin Kuhkemerei ibadet, Furu-ı din, helal ve haramın hükümleri babında kitaplar ve risaleler kaleme almıştır.
79 yıl önce bugün 21 Nisan 1938'de, Hint yarımadasının Fars dilini kullanan dünyaca ünlü Müslüman şair ve düşünür Allame Muhammed İkbal Lahuri vefat etti. 1877'de Pencap eyaletindeki bir şehirde dünyaya gelen Lahuri ilk eğitimini bitirip lisansını aldıktan sonra eğitimini sürdürmek için Almanya ve İngiltereye gitti. İkbal Hindistanda önde gelen din reformcusu ve Pakistanın bağımsızlığı öncülerinden sayılırdı. İkbaldan günümüze dek Fars ve Ordu dillerinde birçok eser geriye kalmıştır.
71 yıl önce bugün 21 nisan 1946'da önde gelen İngiliz iktisatçı John Minard Keyns 63 yaşında hayata veda etti. Devletin bir ülkede iş fırsatlarının oluşması ve durgunluğun önlenmesi için müdahale etmesinin zaruri olduğuna inanan Keyns uluslar arası para düzenin oluşmasına vurgu yaptı. Bu yüzden uluslar arası para fonunun babası lakabını aldı.
66 yıl önce bugün hicri şemsi 1 Ordibeheşt 1330'da, İranlı önde gelen şair ve yazar Melekuşuera lakaplı Mirza Muhammed Taki Bahar 64 yaşında vefat etti. Hicri şemsi 1266'da İran'ın kuzey doğusundaki kutsal Meşhet kentinde dünyaya gelen Bahar, gençken şiir ve edebiyat dallarında yeteneği ortaya çıktı ve kendi döneminin önde gelen hocalarından dersler aldı. Bahar 14 yaşından beri özgürlükçü gruplarla inkılapçı hareketlerde etkin rolü vardı ve İran'daki meşrute inkılabında o dönemin siyasi gelişmeleri ve ülke idaresini sert bir dille eleştiren makaleler yayınladı. Bahar despot Rıza han Pehlevi'nin İngilizlerin yardımlarıyla iktidara geçtiği hicri şemsi 1299'da hapse girdi ve ardından sürgün edildi. Bahar hicri şemsi 1313'de serbest kaldı, kültürel ve edebi işleriyle uğraştı ve Meşhed kentinde Nobahar gazetesini yayınladı ve bir süre sonra da Tahran'da edebiyat fakültesi encümenini kurdu.
37 yıl önce bugün hicri şemsi 1 Ordibeheşt 1359'da, İranlı ünlü çağdaş şair ve ressam Sohrab Sepehri vefat etti. Hicri şemsi 1307'de İran'ın ortasındaki Kaşan kentinde dünyaya gelen Sepehri, ilk önce öğretmenlikle uğraştı ve daha sonra sanat işleriyle ilgilendi. Tasarım ve ressamlıkta özel bir yeteneği ve kabiliyeti olan Sepehri'nin resimleri İran'ın içinde ve dışında düzenlenen sergilerde birçok ödül aldı. Sohrab Sepehri'nin ilk şiir mecmuası hicri şemsi 1330'da ölüm rengi başlığıyla yayınlandı ve onun diğer eserleri olan uykunun hayatı, güneşin şarkısı ve hüznün doğusu, yayınlandı.
******
20 yıl önce bugün hicri şemsi 1 ordibeheşt 1376'da önde gelen fakih Ayetullah Mirza Ali Garavi Aliyari Tebrizi vefat etti. Hicri şemsi 1280'de Tebrizde dünyaya gelen Tebrizi ilk eğitimini bitirdikten sonra kutsal Necefi Eşrefe gitti ve orada önde gelen alimlerden olan seyid Ebulhasan İsfahani, Ziyaeddin Iraki, mirzai Naini gibi hocalardan feyizler aldı.