Bugün hicri şemsi 13 ordibeheşt 1396, hicri kameri 6 şaban 1438 ve miladi 3 mayıs 2017 çarşamba

210 yıl önce bugün hicri şemsi 13 ordibeheşt 1186'da, İran'la Fransa arasında Finkenştayn paktı imzalandı. Bu pakt uyarınca, Fransa silah ve askeri uzmanın gönderilmesiyle İranı Gürcistan toprakları ve Rusya'nın İran'da ele geçirdiği bölgelerin yeniden geri alınmasında yardımcı olması yükümlülüğü altına girdi. İran ise buna karşı İngiltere ile mevcut tüm siyasi ve ticari münasebetlerini kesmek ve bu ülkeye savaş ilan etme ve Fransa'nın İngiltere ile Ruslar arasındaki savaşta Fransa ile müttefik olma taahhüdünde bulundu. Finkenştayn paktının imzalanması ardından general Gardan komutanlığındaki askeri müsteşarlardan oluşan bir heyet İran ordusunu Avrupalı savaşlardaki teknikleri öğretmek için İran'a geldiler. Napolyon isteğinin aksine Rusya ile dostluk kurdu ve Fransız müsteşarları İranı terk ettiler. 

*****

502 yıl önce bugün 3 mayıs 1515'de Portekiz filoları İrana ait Hürmüz adasına saldırmakla burayı işgal etti ve batının ortadoğudaki müdahaleci ve sömürgecilik dönemi başlamış oldu. Bu stratejik ada Hürmüz boğazında yer almaktadır ki İranın güneyindeki Fars körfezi ve Umman denizini birbirine bağlamakta. İranın deniz gücüne sahip olmamasından dolayı sultacı Portekizliler 1521'e kadar o dönemde İran toprakları dahilinde olan Bahreyn başta olmak üzere İrana ait Fars körfezindeki diğer bazı adaları işgal etti. Portekizin uyguladığı şiddeti ve işgalciliği İran halkının öfkesine neden oldu. İran deniz kuvvetlerinin oluşması ile İranlı adalar 1652 yılına kadar Portekizlilerin işgalinden kurtarıldı.

*****     

163 yıl önce bugün hicri şemsi 13 ordibeheşt 1233'de, İranlı hekim ve şair Gani lakaplı mirza Habibullah Şirazi vefat etti. Hicri şemsi 1187'de İranın güneyindeki tarihi Şiraz kentinde dünyaya gelen mirza Habibullah Şirazi ilim öğrenmek için kutsal Meşhet kentinde gitti ve orada şiir söylemeye başladı. Mirza Habibullah Şirazi on yılın ardından nahiv, beyan, geometri usulü, nücum, hikmet, kelam, felsefe, edebiyat teknikleri ve şiir dallarında maharet kazandı ve ardından gacar şahlarından Nasireddin şahın sarayına gitti. Fransızca'yı öğrenen ilk İranlı şair olan Mirza Habibullah Şirazi bu dilin yanı sıra Arapça ve İngilizce'ye musallat idi. Mirza Habibullah Şirazi nihayet hicri şemsi 13 ordibeheşt 1233 ve hicri kameri 5 şaban 1270'de 47 yaşında vefat etti ve onun naaşı İranın güneyindeki Rey kentindeki Hz Abdulazim türbesinde defnedildi.

*****

113 yıl önce bugün hicri kameri 6 şaban 1325'de, İslam dünyasının önde gelen alimlerden Allame Hoi şehit düştü. Kendi döneminin önde gelen alimlerden olan şeyh Murtaza Ensari gibi alimlerden feyizler alan Allame Hoi, daha sonra içtihat derecesine ulaştı ve İslami bilimlerde özellikle hikmet alanında büyük maharet kazandı. Bu büyük islam alimi meşrute hükümetinin kurulması ve özgürlük hareketinin başlaması ve zulümle mücadele konusunda büyük çabalar harcadı ve nihayet kendi evinde gacar silsilesi şahlarından Muhammed Ali şah unsurlarınca şehit düştü.

88 yıl önce bugün hicri kameri 6 şaban 1350'de ünlü edip, alim  ve şair Mirza Lütfali Nesiri 82 yaşında vefat etti. Sadrulfazıl lakaplı Mirza Lütfali Nesiri hicri kameri 14. yüzyılında önde gelen alim ve fazıl idi. Esatir ve desturül Belaga Lütfali Nesirinin eserleri arasındadır.

548 yıl önce bugün 3 Mayıs 1469'da İtalyalı dünyaca ünlü tarihçi ve siyasetçi Nicolo Machiavelli bu ülkenin Florans kentinde dünyaya geldi. Siyasi faaliyetlerinin yanında Florans tarihini tanzim eden Machiavelli yaşamını siyaset ve vatanseverlikle geçirdi.

****

523 yıl önce bugün 3 mayıs 1494'de, Jamaika İspanyalı denizci Kristof Kolombun Amerika kıtasına yaptığı ikinci yolculuğunda keşfedildi. Jamaika yerlilerinin barışçıl davranmalarının aksine Kolomb ve İspanyalı temsilcileri Jamaikalılara karşı baskıcı davranıyorlardı. Jamaika coğrafi konumu ve bol altına sahip olmasından dolayı İspanyalıların ilgisini çekti ve 1509'dan sonra bu ülkenin sömürgesi altına girdi.

49 yıl önce bugün 3 mayıs 1968'de Fransanın başkenti Pariste büyük öğrenci hareketi başladı. Öğrenciler hükümetin eğitim siyasetlerine itiraz ettiler ve  kısa sürede Fransız işçileri maaşların düşük olmasına karşı olup öğrenciler safına katıldılar.

*****

24 yıl önce bugün 3 mayıs 1993'de UNESCO'nun önerisiyle BM genel kurulu bugünü dünya basın özgürlüğü günü olarak adlandırdı. Bu adlandırma basının meşru ve yasal özgürlüğünün savunulması ortamının oluşması ve gazetelerin muhabirleri ve yazarların haklarının korunmasına vurgu yapılmasına neden oldu.