Bugün hicri şemsi 19 ordibeheşt 1396, hicri kameri 12 şaban 1438 ve 9 mayıs 2017 salı

29 yıl önce bugün hicri şemsi 19 ordibeheşt 1367'de Halepçe faciasından 50 gün sonra BM'in Irak'ın İran'a dayattığı 8 yıllık savaşta kullandığı kimyasal silahların kullanılmasına dair 612 sayılı bildirisi yayınlandı. İran milletine karşı Irak'ın kimyasal silahlar kullanmasına ilişkin İran'ın Irak'a karşı şikayette bulunması ile BM uzmanları iki taraftaki bölgeleri ziyarette bulunması ardından İranlı siviller ve askerler ve Iraklı askerlere karşı kimyasal silahlardan yararlanıldığına dair BM genel sekreterine bir rapor sundu. Bu bildiride kimyasal silahların her hangi bir ülke tarafından kullanıldığına işaret edilmeden bu silahların kullanılması kınandı.

71 yıl önce bugün hicri şemsi 19 ordibeheşt 1325'te 2. dünya savaşının sona ermesinden sonra eski Sovyetler birliği askerlerinin İran'dan tamamen tahliyesi tamamlandı. 2. dünya savaşının sona ermesinden sonra İran Rusya'nın üçlü anlaşmanın aksine İranı tahliye etmediği ve ülkenin içişlerine karıştığına dair güvenlik konseyine şikayette bulundu. Eski Sovyetler birliği İran konusunun uluslar arası alanda kendi ülkesine karşı sansasyonel bir olaya dönüşmesini istemiyordu böylece Sovyetlerin İrandaki büyükelçisi İranla mutabakata varmaya çalıştı. Nihayet İranın tahliyesi, kuzey ve Azerbaycan petrolü konularında taraflar arasında bir anlaşma imzalandı ta ki hicri şemsi 19 ordibeheşt 1325'de tahliye tamamıyla gerçekleşti.

*****    

93 yıl önce bugün hicri şemsi 19 ordibeheşt 1303'de, İranlı mücadeleci din alimi ve mücahit Seyit Abdulhüseyin Lari vefat etti. Hicri şemsi 1226 yani hicri kameri 1264'de dünyaya gelen Seyit Abdulhüseyin Lari, ilk eğitimini tamamladıktan sonra kutsal Necefi Eşrefe gitti ve orada Mirzayi Şiraziden dersler öğrendi. Ayetullah Lari mirzayi Şirazi'nin emriyle Fars ili halkının önderliği ve hidayeti için Laristan'a gitti. Ayetullah Lari burada ilmiye havzasını kurdu ve islami ahkamı yayınlamaya başladı. Ayetullah Lari'nin en önemli girişimleri, Şiraz meşrutecilerinin desteklenmesi, hükümete bağlı güçlerle karşı karşıya gelmek ve İngiliz mütecavizlerle mücadele etmek için Tengestan savaşçılarıyla işbirliğinde bulunmaktı. Bu önde gelen Müslüman mücahit ve din alimi hicri şemsi 19 ordibeheşt 1303'de 86 yaşında vefat etti ve Cehrom kentinde toprağa verildi.****90  yıl önce bugün hicri şemsi 19 ordibeheşt 1306'da, sömürgeci kapitülasyon imtiyazı İran'ın dönem milli şura meclisi tarafından lağvedildi. İranda kapitülasyon hakkı ilk defa Fethalişah gacar döneminde hicri şemsi 1206'da Türkmençay anlaşmasında Rusyaya verildi ve sonraları birçok devlet de bu hakka kavuştular. Hicri şemsi 1297'de Rusların İran'daki kapitülasyon hakkının İran milletinin menfaatlerine karşı ve tehdit ve baskı altında oluştuğuna dair bildiriye göre idi ve anayasa uyarınca lağvedildi. 

Hicri şemsi 19 ordibeheşt İran takviminde İslam dünyasının önde gelen bilim adamı şeyh Koleyninin anma günüdür. Koleyni lakaplı şeyh Ebucafer Muhammed bin Yakup bin İshak Razi hicri kameri 258'de Rey kentine bağlı Koleyn köyünde ve İmam Hasan Askeri as döneminde dünyaya geldi. İmam zaman as'ın kısa gıybeti sırasında Şiilerle İmam Zaman as arasında vasıta olan Razi 4 elçi ve İmam Zaman as'ın özel temsilcisi ile hiç görünmeden aynı dönemde yaşardı. Koleyni halkın geneli tarafından doğru konuşmak ve davranmak ve hadislere tamamen musallatı olmakla tanınıyordu öyle ki Şii ve Sünni fetva almak için şeyh Koleyni'ye müracaat ederlerdi.

940 yıl önce bugün hicri kameri 12 şaban 498'de, günümüz İspanyada bulunan Endülüslü Müslüman muhaddis ve hekim Gassani lakaplı Hasan bin Hafız Endülüsi vefat etti. Yetenekli edip ve hekim olan Endülüsi güzel yazıya sahipti ve güzel şiirler söylerdi. Endülüsi'nin en değerli eseri Temcid Elmohmel adlı eserdir.

*****

364 yıl önce bugün 9 Mayıs 1653 tarihinde, dünyada en güzel ve görkemli binalardan biri sayılan ve Hindistan'daki İslami mimarinin en harika örneklerinden biri olan "Taç Mahal" binasının inşası, 22 yıl ardından nihayet sona erdi. Taç Mahal binasının inşa çalışmaları Hindistan'ın Agray eyaletinde Hint Moğol padişahı Şah Cihanın eşinin ölümünün ardından başladı.Taç Mahal binasının inşa edilmesi için önde gelen mimarlardan oluşan bir konseyde İran'ın ünlü mimarlarından üstad İsa İsfahani'nin planı kabul edildi ve o en iyi  Hint İslami mimari eserlerinden en görkemlisini inşa etti.

*****  

101 yıl önce böyle bir günde 9 Mayıs 1916 yılında, İngiltere, Fransa ve Rusya temsilcileri arasında Sayks Piko anlaşması imzalandı. Ancak Rusya Bolşevik devriminden dolayı bu pakttan ayrıldı. Sayks Piko anlaşması uyarınca İngiliz ve Fransa devletleri Osmanlı devletinin hegemonyasında bulunan Arap devletleri kendi aralarında böldüler. Sayks Piko anlaşmasına göre İngilizler tarafından Filistinin işgali bu topraklarda soykırımcı İsrail rejiminin kurulması zeminini hazırladı.

****** 

25 yıl önce bugün 9 Mayıs 1992 tarihinde, Ermenistan ordusunun Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarına saldırısı başladı. Eski Sovyetler birliğinin çökmesi ve yeni cumhuriyetlerin bağımsız olmalarıyla Ermenistan aslında Azerbaycan Cumhuriyetindeki Karabağ bölgesini kendi topraklarına ilhakını amaçlıyordu ancak bu saldırılar Azerbaycan Cumhuriyetinin zayıflaması ve Karabağdaki bağımsızlık yanlılarının konumunun güçlenmesi hedefiyle gerçekleşti.