Geçtiğimiz hafta ABD ile Türkiye arasında vize restleşmesi Türkiye gündeminin baş köşesinde yer aldı.

Amerika ile Türkiye arasında yaşanan gerginliklerin devamında geçen hafta beyaz saray Türkiye yönetimine karşı yeni bir karar alarak gerginliğin daha da tırmanmasına neden oldu.

Amerika’nın Türkiye’deki büyükelçiliği ve konsoloslukları halkın bu diplomatik mekanlara müracaatını asgari seviyeye düşürmek için 8 Ekim gününden itibaren vize verme işlemini durdurdu.  Amerika yönetimi bu kararı, Ankara yönetimi Amerika’nın İstanbul başkonsolosluğunda çalışan Metin Topuz’u tutuklaması yüzünden aldı ve Türkiye’de vize işlemini durdurdu.

Amerika’nın İstanbul başkonsolosluğunda çalışan Türkiye vatandaşı Metin Topuz geçen hafta casusluk suçlaması ve FETÖ ile bağlantı suçundan tutuklanarak hapse atıldı.Türkiye Başbakan yardımcısı ve hükümet sözcüsü Bekir Bozdağ bu konuda yaptığı açıklamada, Amerika’nın İstanbul başkonsolosu Gülen cemaati ile bağlantısı bulunan bir zanlıyı işe alma konusunda Türkiye devletine cevap vermesi gerektiğini belirtti. Başbakan yardımcısı Bozdağ, Türkiye yasalarına göre Metin Topuz’un kimliği ABD başkonsolosluğunda işe alındıktan sonra Dışişleri Bakanlığına bildirilmesi gerektiğini, ancak başkonsolosluk bu konuyu bildirmediğini kaydetti.

Ancak Ankara’da bazı resmi olmayan kaynaklar, Washington yönetimi Türkiye’nin çeşitli kentlerinde bulunan büyükelçilik ve konsolosluklarında çalışanların ve diplomatlarının güvenliğinden kaygı duyduğu için Türkiye’de vize verme işlemini durdurduğunu belirtiyor.

ABD'nin Ankara Büyükelçiliği'nin Türkiye'den yapılan vize başvuruların süresiz olarak askıya alınmasını açıkladıktan sonra Türkiye'nin Washington Büyükelçiliği'nden vize misillemesi geldi.

Washington Büyükelçiliği, "Türkiye de, ABD vatandaşlarının vize başvurularını askıya aldı. Sınırda vize ve e-vize uygulaması askıya alındı" açıklamasında bulundu.

ABD'nin Ankara Büyükelçiliği'nin Türk vatandaşlarına vize işlemlerini askıya alması ve Türkiye'nin Washington Büyükelçisi'nin de misliyle karşılık vermesinin ardından Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, olaya sert tepki gösterdi.

Erdoğan geçen hafta Ukrayna ziyareti esnasında katıldığı bir basın toplantısında gazetecilerin sorularını cevaplayarak ABD'nin skandal vize kararına tepki gösterdi. 

Erdoğan, yaşanan vize krizine ilişkin, “Bu karar her şeyden önce çok çok üzüntü verici. Ankara’da büyükelçinin böyle bir kararı alarak uygulamaya sokması üzüntü verici. Dışişleri Bakanlığı yetkilileri bunu duydukları anda gerekli girişimlerde bulunarak muhataplarını aramışlardır. Bakanımız bu konuyu bana ilettiği anda kendilerine şunu söyledim; Türkiye bir hukuk devletidir. Biz bir kabile değiliz. Bir kabile devleti de değiliz. Onların açıkladığı metin ne ise mütekabiliyet esasına dayanarak aynı metni bizim büyükelçimiz anında açıklasın. Süreç bundan ibarettir” diye konuştu.

*******

Geçen hafta İran Merkez Bankası başkanı Veliyullah Seyf, İran'ın Türkiye ile ticaret hacmini yıllık 30 milyar dolara yükseltme hedefinin en kısa zamanda gerçekleşeceğini söyledi. Seyf, Ankara'da İran Merkez Bankası ve ECO Bank arasında işbirliği anlaşmasının imza töreni kulisinde yaptığı açıklamada, 'İran ve Türkiye arasında 'dövizde swap' esasına göre ticareti geliştirmenin sonuçlanmakta olduğunu ve gerekli belgelerin ise iki ülkenin  ilk ortak oturumunda  imzaya sunulacağını söyledi.

İran Merkez Bankası başkanı, iki ülke arasında yıllık ticaret hacminin 30 milyar dolara çıkması hedefinin  uygulamada en kısa zamanda gerçekleşmesinin mümkün olduğunu söyledi.

İran Merkez Bankası başkanı, İran ve ECO Bank arasında yapılan anlaşmaya da temasla, bu anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle, ECO Bank'ın İran banklarına İran'daki projelere mali ve finans açısından kredi verme gibi işlemlerin de sağlanacağını söyledi.

İran'ın para birimi riyal ve Türkiye'nin para birimi lira'nın iki ülke arasında swap (Takas) sisteminin uygulanması ile ilgili taslak İran Merkez Bankası genel başkanı Veliyyullah Seyf ve Türkiye Merkez Bankası başkanı Murad Çetinkaya arasında Ankara'da imzalandı.

Seyf, anlaşma imza töreni kulisinde  yaptığı açıklamada, bu belgenin Türkiye cumhurbaşkanı Erdoğan'ın İran'a yaptığı son ziyarette iki ülke cumhurbaşkanlarının imzasına sunulduğunu belirterek, bu anlaşmanın yürürlüğüyle iki ülke arasında yerel para birimleri üzerinden  ticari ve iktisadi ilişkilerin ve yatırımların  gerçekleşebileceğini söyledi.

Öte yandan Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Başdanışmanı İlnur Çevik, İran ve Türkiye'nin işbirliğinin Amerika ve siyonist İsrail'in bölgedeki planlarını bozduğunu söyledi.

İlnur Çevik, Yeni Birlik gazetesinde yayınlanan makalesinde, İran ve Türkiye'nin işbirliğinin Barzani'yi sarstığını belirterek, Tahran'da iki ülke liderlerinin son  görüşmesinin de Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin hayallerini suya düşürdüğünü bildirdi.

Çevik, Irak Kürt bölgesinin Suriye'nin kuzeyinden farklı olduğunu da belirtirken, Amerika'nın Irak'ın Kürt bölgesine yönelik müdahalesinin mümkün olmadığını bildirdi.

*******

Bültenimize bölge hareketliliklerine dair yaşanan gelişmelerle devam ediyoruz.

Geçtiğimiz hafta Suriye-Türkiye sınır bölgesindeki görgü tanıklarına dayandırılan haberde, TSK'ye ait zırhlı araçların, İdlib'e intikal ettiği kaydedildi.

Sınırda hazır birlikler ve Leopar tanklarının da yer aldığı askeri araçların bulunduğunu aktardı.

Rusya, Türkiye ve İran'ın ortak kararı sonrasında Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Suriye'nin kuzeyindeki İdlib kentinde gerçekleşecek operasyon için hazırlıklarını hızlandırdı. Askeri birlikleri İdlib'e götürecek araçlar ile güvenliği sağlayacak tank ve hava savunma sistemlerinin sınıra sevki tamamlandı. Kayseri Komando Tugayı'ndan birlikler de sınıra konuşlandırıldı. Türkiye, Rusya ve İran, eylül ayında Astana'da, çatışmasızlık bölgesine 500'er asker gönderme konusunda uzlaşmıştı. 

Öte yandan Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan İdlip operasyonu hakkında açıklama yaptı. Erdoğan "YPG ile oluşturulacak terör koridorunu bozmak zorundayız" ifadesini kullandı.

Erdoğan İdlip operasyonu hakkında yaptığı açıklamada, Astana kararlarını İdlip'de uygulamaya soktuklarına işaretle, yeni bir Kobani yaşamak istemediklerini ifade etti.

Türkiye'nin güney sınırındaki illerinin terör tehdidi altında olduğunu ifade eden Erdoğan; Suriye topraklarında gözü olmadığını ifade etti

Öte yandan, Gürcistan'da bulunan Türkiye Milli Savunma Bakanı Canikli, TSK'nın İdlib operasyonuna ilişkin açıklama yaptı. Suriye'den Türkiye'ye yönelik tehditlere işaret eden Canikli, "Tehditler tamamen ortadan kalkana kadar oradayız" dedi. Canikli ayrıca, TSK'nın Özgür Suriye Ordusu'na destek verdiğini de belirtti. 

*****

Şimdi iki  haberle bugünkü sohbetimizi noktalıyoruz.

Geçen hafta Venezuella cumhurbaşkanı Maduro iki günlük resmi bir ziyaret için üst düzey bir heyet başkanlığında Ankara'yı ziyaret etti. Türkiye'ye bir ziyaret gerçekleşti. Ankara'ya resmi bir ziyaret gerçekleştiren Maduro ile baş başa ve heyetlerarası görüşmelerin ardından bir basın açıklaması yapan Erdoğan, iki ülke ilişkilerini geliştirmeye verilen önemin altını çizdi. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara'yı ziyaret eden Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ile görüşmeler sonunda iki ülke arasında beş anlaşma imzalandığını ve iki ülke arasında enerji ve ticaret alanındaki işbirliğini geliştirmek için atılabilecek adımların görüşüldüğünü söyledi.

Basın açıklaması öncesinde iki ülke arasında havacılık, turizm işbirliği, tarım alanında mutabakat zaptı, ticaret ve ekonomik işbirliği anlaşması ve dışişleri alanında işbirliği anlaşması imzalandı.

Erdoğan, "THY'nin Venezuela' uçuşlarının daha etkin hale getirilebilmesi için Maduro'dan taleplerimiz oldu; önümüzdeki dönemde bu konuda anlaşma için müzakerelerimiz sürüyor" açıklamasında bulunurken, Maduro da "Türkiye ile havacılık anlaşması bizim için önemli, Caracas-İstanbul bağlantısını geliştirmek için lojistik desteğimizi vereceğiz" dedi.

Geçen hafta Türkiye hükümeti, bu yılın sonuna kadar askeri bütçeyi 41.3 milyar liraya arttırma kararı aldı. Resmi Gazete’de yayımlanan Mali Plan’a göre öncelikle bu yıl başında 28.7 milyar lira olan Milli Savunma Bakanlığı’nın 2017 ödeneği 41.3 milyar liraya yükseltildi. Ayrıca, 2018 yılı için de başlangıç ödeneği 40.4 milyar lira olarak belirlendi. Milli Savunma Bakanlığı’na önceki yıllara ve 2017 yılı başlangıç ödeneğine göre oldukça yüksek bütçe ayrılmış oldu. 2015 yılında Milli Savunma Bakanlığı bütçesi 22.7 milyar lira, 2016 yılında 26.4 milyar liraydı. 2018 yılı için Milli Savunma Bakanlığı’nın bütçe ödeneğindeki yükselişin temel nedeni mal ve hizmet alımları kalemindeki artış. Geçen yıl aynı kalemde 10.5 milyar liralık ödenek varken, bu yıl ödenek 20.3 milyar liraya çıktı.