Ислом нуқтаи назаридан тинчлик ва осойишталик
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти шаҳривар ойининг 31-чиси ва милодий ҳисоб билан 21-чи сентябрь ойини "Халқаро тинчлик куни " -деб эълон қилган. Бу тарих БМТ бош ассамблеясининг 57-чи йиғилишида қабул қилинди.
Афсўски халқаро ҳужжатларнинг тасдиқланиши ва тинчлик севарлар фаолларнинг кўп фаолият олиб боришларига қарамасдан ҳалигача дунё бўйлаб уруш ва душманликларнинг ортиб кетиши гувоҳига айланмоқдамиз. Халқаро бугунги кунда яхшиси яна бир маротаба тинчликнинг тушунчаси ва унинг йўлларига аҳамият қаратсак ва дунёда тинчликни ўрнатиш учун самовий дин ислом диннинг таълимотларидан баҳраманд бўлсак яхши бўларди.
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти шаҳривар ойининг 31-чиси ва милодий ҳисоб билан 21-чи сентябрь ойини "Халқаро тинчлик куни " -деб эълон қилган. Бу тарих БМТ бош ассамблеясининг 57-чи йиғилишида қабул қилинди.
Бу йил БМТ ташкилотининг бош котиби Пан Ги Мун халқаро тинчлик куни муносибати билан изҳор этган ўз нутқида ҳар йили халқаро тинчлик куни кириб келиши муносибати билан сентябрь ойининг 21-чисида БМТ ташкилоти дунё бўйлаб тўқнашаётган томонлардан ўзаро 24 соатлик оташкесимни барқарор этишларини сўрайди, -деб айтди.
БМТ ташкилотининг бош котиби "Халқаро тинчлик куни муносибати" билан йўллаган ўз паёмида шундай деди: "Тинчлик фақат қуролларимизни бир томонга қуйишимиздан иборат эмас, балки солим бир жаҳонда ўз мавқелари ва ўз имкониятларини иштирокка қуядиган халқдан иборат бир жамиятни ижод этишга тегишли тинчлик саналади. Сизлар ўзларингиз ҳаммадан ҳам яхшироқ биласизларким, тинчлик фақат бир тасаддуф эмас. Тинчлик шунингдек бир совға ҳам эмас, балки шундай нарса ҳисобланадиким, биз ҳаммамиз ҳар куни ва ҳар бир мамлакатда тинчлик учун кўрашишимиз лозим. "
Афсўским, бугунги кунда халқаро ҳужжатларнинг қабул қилиниши ва тинчлик учун кўрашаётган ташкилотларнинг қизғин фаолиятларига қарамасдан дунёда қуполлик, душманлик ва урушларнинг ортиб кетиши шоҳидига айланмоқдамиз. Бу жаҳоний кунда яна бир маротаба тинчлик мафҳумига бир аҳамият қаратсак ва дунёда тинчликни ўрнатиш учун ислом самовий диннинг берган кўрсатмаларига диққат-эътибор қаратсак яхши бўларди. Дунёнинг ҳуқуқий тизимларида энг муҳим ва энг умумий бўлган нарса бу ислом динининг таълимотлари ва кўрсатмалари ҳисобланади. Ислом дини тинчликка нисбатан бошқа динлар билан муштарак қарашларга эгадир. Ислом дини нуқтаи назаридан тинчлик жамиятга осойишталик ва келишувни ижод этиш маъносидадир. Бошқа томондан тинчлик сўзи қуръоний сўз ҳисобланади ва ваҳий бўлган ушбу манбада тинчлик ҳақида 140 оятида таъкидлаб ўтилган. Қуръон нуқтаи назаридан тинчлик ва ислом сўзлари бирбирига боғлиқ бўлган ва ҳамроҳ сўзлар маъносида талқин этилади. Ислом ва тинчлик бирбирига боғлиқ бўлган ва муштарак илдиз ва мафҳумга эга бўлган сўз ҳисобланади. Исломий мутафаккирларнинг нуқтаи назарига кўра, тинчлик маъноси билан тегишли бўлган иккита сўз мавжуддир.
Биринчи сўз бу "Силм" -дир. Араб тилида бу сўз осойишталик ёки уша тинчлик маъносида келади.
Силм ёки осойишталик иллоҳий илдизга эгадир. Парвардигор ўзининг зотида мутлақ осойишталикка эгадир. Ва ҳар бир осойишталик уни осойишталигининг инъикоси ҳисобланади. Хилқатнинг зоти табиий ривожланиш йўлида бўлиб, ҳаётнинг жараёни кўпинча осойишталикка мойиллик зоҳир этади. Қуръон ва ваҳий манбаларида Аллоҳ таолога инсонни даъват этиш фалсафаси ҳам хилқатнинг табиатидан келиб чиқади. Чунончи Қуръони каримнинг Бақара муборак сурасининг 208 ояти каримасида шундай келтирилади: "“Эй, имон келтирганлар! Ёппасига тинчлик ишига киришингиз!
Ва Анфол муборак сурасининг 61 ояти каримасида ислом дининг суюкли пайғамбари салаллоҳу алаҳи ва олиҳи ва салламга шундай деб марҳамат қилади: "Агар улар сулҳга майл қилсалар, сиз ҳам унга мойил бўлинг ва Оллоҳга таваккул қилинг! Албатта Унинг Ўзи эшитгувчи,билгувчидир."
Ислом сўзи ҳам силм сўзидан олинган ва ҳақиқатан ҳам осойишталикка эришиш ва Оллоҳ таолога таот-ибодат қилиш маъносидадир. Аммо бошқа сўз бу тинчлик, яъни сулҳ сўзи ҳисобланадиким, инсонларнинг ўзаро осойишталик ва тинчликда яшашларига тегишлидир. Ислом сулҳ сўзининг қолибида бошқаларнинг ҳақ-ҳуқуқларига душманлик қилмаслик, тажовуз қилишдан парҳиз қилиш ва ўзаро бирбирларини ҳурмат-эҳтиром қилишни сўрайди.
Ислом динида тинчлик ва адолатга эришиш учун бир жараён ва эволюция мавжуддир. Бу эволюция уч босқичдан иборатдир. Биринчи босқич "Ички тинчлик" саналади. Бу босқичда жамиятнинг шахслари ўзларининг нафсларини тузатишлари ва тақвони ўзларида мустаҳкамлашлари керак.
Нафс билан жиҳод қилиш ушбу ҳаракатнинг бошланиш нуқтаси саналади. Ҳақиқатан ҳам мўмин шахс ўзининг маънавий ва нафсоний тамоюллари, руҳий ва жисмоний кучларининг ўртасидаги истак-хоҳишларига якун бериши лозим ва унинг инсоний камолотини юксалтиришни шакллантириш учун мазкур кучларнинг ўзаро бирбирига боғлиқ бўлиб қолиши билан ички тинчликка эришиши лозим бўлади.
Чунончи Ол-Имрон муборак сурасининг 103 ояти каримасида шундай марҳамат қилинади: "Ва барчангиз Оллоҳнинг арқонига (Қуръонга) боғланингиз ва бўлинмангиз! Ҳамда Оллоҳнинг сизларга берган неъматини эсланг: бирбирингизга душман бўлган пайтларингизда дилларингизни ошно қилиб қуйди-ю, сизлар Унинг неъмати сабаб биродарларга айландингиз. Ва дўззах чоҳининг ёқасида турган эдингиз, сизларни ундан халос қилди. Ҳақ йўлни топишингиз учун Оллоҳ сизларга Ўз оятларини мана шундай баён қилади."
Иккинчи босқич эса "Исломий сарзаминда ва жамиятда ижтимоий сулҳ" ҳисобланади. Инсоннинг ички тинчликка эришиши билан у учун бошқалар билан ваҳдат ва ижтимоий ҳамжиҳатлик заминаси вужудга келади. Чунончи Анфол сурасининг биринчи оятида шундай марҳамат қилинади: "Эй Муҳаммад) сиздан ўлжалар ҳақида сўрайдилар. Айтинг: Ўлжалар Оллоҳ ва пайғамбарникидир. Бас, оллоҳдан қўрқингиз ва ўз ораларингизни ўнглангиз! Агар мўмин бўлсангизлар, Оллоҳ ва Унинг пайғамбарига бўйсунингиз!"
Учинчи босқич эса "Мусалмон бўлмаганлар билан сулҳ қилиш"-дир. Исломий жамиятда ҳоким бўлган усуллардан бири бу бошқа диннинг намояндалари билан ўзаро тинч ва тотувлик билан яшаш саналади. Ислом мусалмон бўлмаган айрим мутафаккирнинг ақидаларига хилоф тарзда тинчлик ва сулҳ дини ҳисобланади.