تغییر فرمول صلح افغانستان

تلاش برای تحقق مذاکرات صلح میان طالبان و دولت کابل، بنا به گفته مقامات عالی پاکستان، همچنان یکی از دستور کارهای مهم دولت این کشور است و پس از آنکه فرمول نشست های چهارجانبه صلح افغانستان با حضور افغانستان، پاکستان، چین و آمریکا به عنوان تنها طرف فرامنطقه ای این نشست ناکام ماند، اکنون پاکستان، چین و روسیه به دنبال فرمولی منهای قدرت های فرامنطقه ای برای کمک به حل مسائل افغانستان هستند.

سخنگوی وزارت خارجه پاکستان روز گذشته اعلام کرد نشست سه جانبه پاکستان-روسیه-چین با موضوع کمک به صلح و امنیت افغانستان، روز سه شنبه هفته آینده (هفتم دی ماه جاری) به میزبانی مسکو برگزار خواهد شد.

اسلام آباد همواره در مواضع رسمی و علنی خود اعلام می کند که صلح افغانستان را صلح در پاکستان می داند و هرگونه ناامنی و بی ثبات در افغانستان، به ضرر پاکستان خواهد بود.

درطول کمتر از یک سال اخیر، گروه چهارجانبه صلح افغانستان پنج نشست مختلف در اسلام آباد و کابل برگزار کرد اما تمام این نشست ها، در عمل هیچ گونه خروجی و نتیجه ای برای افغانستان نداشت و نه تنها نتوانست به تحقق مذاکرات صلح میان طالبان ودولت کابل منجر شود، بلکه فاصله ها را میان طرفین افزایش داد وچشم انداز صلح درافغانستان را بیش ازپیش درابهام و تاریکی فروبرد.

نقش آمریکا، به عنوان تنها عضو فرامنطقه ای گروه چهارجانبه صلح افغانستان درناکام ماندن تلاش های این گروه، کاملا برجسته و غیر قابل انکار است.روند نشست های گروه چهارجانبه اگرچه در ماه های اول تشکیل این گروه، ظاهرا به خوبی پیش می رفت اما اقدام آمریکا در هدف قرار دادن و کشتن 'ملا اختر منصور' رهبر وقت طالبان افغانستان در خاک پاکستان در خرداد ماه سال جاری، همه چیز را متوقف کرد. درخرداد ماه سال جاری یک فروند هواپیمای بدون سرنشین آمریکا خودروی حامل ملا اختر منصور را در خاک بلوچستان پاکستان هدف قرار داد و وی در این حمله کشته شد.

اگرچه حضور رهبر طالبان افغانستان در پاکستان سوال هایی را برانگیخت، اما پیش از آن پاکستان به صراحت اعلام کرده بود که برخی رهبران طالبان و اعضای ارشد این گروه در پاکستان هستند و این موضوع برکسی پوشیده نبود.کشته شدن ملا اختر منصور توسط آمریکا، باعث شد که طالبان همان اندک امید و اعتماد به نشست های گروه چهارجانبه صلح افغانستان را نیز از دست بدهد و بار دیگر از میز مذاکرات صلح گریزان شود.

چند روز پس از کشته شدن ملا اختر منصور بدست آمریکا، برخی منابع موثق اعلام کردند که درست چند روز قبل از این اتفاق، طالبان تصمیم گرفته بود مذاکرات صلح را با دولت کابل آغاز کند اما اقدام آمریکا، مانع از آن شد.

حالا پاکستان و چین به عنوان دو عضو از گروه شکست خورده چهار جانبه، با همراهی روسیه که این روزها نقش پررنگ تری در تحولات منطقه ایفا می کند، قصد دارند فرمول نشست سه جانبه را برای کمک به روند مذاکرات صلح افغانستان طراحی و اجرا کنند؛ 'فرمولی منهای آمریکا' که شاید کلید قفل قدیمی بر اختلافات طالبان و دولت کابل باشد.

دولت روسیه اخیرا ارتباط هایی را با طالبان افغانستان آغاز کرده و این ارتباط ها و تماس ها با توجه به رسانه ای شدن و اعلام شدن آن از سوی مقامات مسکو، بر کسی پوشیده نیست.چینی ها هم از ماه ها پیش ارتباط هایی با طالبان افغانستان داشتند و یکی دو بار در چند ماه اخیر، هیاتی از اعضای ارشد طالبان برای انجام گفت و گوهایی، به چین سفر کردند.رفت و آمد هیات های مختلف طالبان افغانستان به پاکستان هم در مدت یک سال اخیر، چند بار انجام شده و آخرین بار، بیش از یک ماه پیش یک هیات سه نفره از طالبان، سفری حدود 10 روز به پاکستان داشت.

فرمول سه جانبه جدید، از کشورهایی تشکیل شده که با طالبان در تماس هستند و خصومت چندانی بین آنها دیده نمی شود. با توجه به این مهم، می توان به نتیجه بخش بودن تلاش های گروه جدید پاکستان، چین، روسیه برای متقاعد کردن طالبان به حضور در پای میز مذاکرات صلح با دولت کابل امیدوار بود.

در گروه چهارجانبه، آمریکا یک پای اصلی قضیه بود که طالبان همواره حس خوبی نسبت به آن نداشت زیرا یکی از اساسی ترین موانع موجود در روند مذاکرات صلح افغانستان، حضور پرتعداد نیروهای بیگانه به رهبری نیروهای آمریکایی در افغانستان است و طالبان بارها تاکید کرده که تا زمان حضور نیروهای بیگانه در افغانستان، این کشور رنگ صلح را نخواهد دید.حالا قرار است نخستین نشست گروه سه جانبه پاکستان، چین و روسیه روز سه شنبه هفته آینده(هفتم دی ماه جاری) در مسکو برگزار شود.

هنوز سطح برگزاری این نشست اعلام نشده اما احتمال اینکه این نشست سه جانبه، در مراحل بعدی با حضور افغانستان، نمایندگان طالبان و برخی دیگر از کشورهای منطقه ای برگزار شود، دور از انتظار نیست.