قالین افغانستانی در جستوجوی بازارهای جهانی
تولیدکنندگان قالین افغانستان میگویند نبود بازار مناسب و افزایش ورود قالینهای ماشینی خارجی، این صنعت دیرینه را با چالشهای جدی روبهرو ساخته است.
به گزارش فیض احمد محمدی خبرنگار رادیو دری، قالینبافی از کهنترین و ارزشمندترین صنایع دستی افغانستان به شمار میرود؛ هنری که قرنهاست با دستان هنرمند زنان و مردان این سرزمین جان میگیرد و امروز نیز به عنوان یکی از مهمترین اقلام صادراتی کشور در بازارهای جهانی شناخته میشود.
ولایت هرات نیز از دیرباز یکی از مراکز مهم تولید قالینهای دستباف بوده و دهها کارگاه در این ولایت با حفظ این هنر اصیل، برای صدها تن بهویژه بانوان، فرصت اشتغال ایجاد کردهاند.
با وجود این، تولیدکنندگان میگویند نبود بازار مناسب و افزایش ورود قالینهای ماشینی خارجی، این صنعت دیرینه را با چالشهای جدی روبهرو ساخته است.
در یکی از کارگاههای قالینبافی هرات، دهها بانو سرگرم بافت قالینهایی هستند که نقش و نگار آنها روایتگر فرهنگ، تاریخ و هنر افغانستان است. این کارگاه علاوه بر تولید قالین، برای دهها نفر بهصورت مستقیم و غیرمستقیم زمینه اشتغال فراهم کرده است.
زینب فیروزی مسئول این کارگاه میگوید پنج سال است که در بخش قالینبافی فعالیت میکند و در این مدت توانسته برای شماری از بانوان زمینه کار و درآمد فراهم سازد. او میافزاید که افزایش حضور قالینهای مشابه خارجی و ماشینی در بازار، به فروش تولیدات داخلی آسیب رسانده و سبب کاهش درآمد تولیدکنندگان شده است. به گفته وی، اگر حمایتهای لازم مسئولان صورت گیرد و زمینه بازاریابی و فروش بهتر فراهم شود، صنعت قالینبافی میتواند دوباره رونق گذشته خود را به دست آورد.
بانوانی که در این کارگاه مشغول کار هستند نیز از ایجاد فرصت اشتغال ابراز رضایت میکنند اما میگویند نبود بازار مناسب، فروش تولیدات آنان را دشوار ساخته است. آنان از مسئولان میخواهند با برگزاری نمایشگاههای داخلی و خارجی، ایجاد بازارهای دایمی، معرفی قالین افغانستان در سطح بینالمللی و حمایت از تولیدکنندگان، زمینه رشد بیشتر این صنعت را فراهم کنند.
از سوی دیگر بهناز سلجوقی رئیس اتاق تجارت و صنایع زنان هرات میگوید در سالهای اخیر علاقهمندی بانوان به فعالیتهای اقتصادی و تجاری به شکل چشمگیری افزایش یافته است. به گفته او، اکنون بیش از یک هزار و دوصد بانو به گونه رسمی در اتاق تجارت و صنایع زنان هرات ثبت شدهاند و در بخشهای مختلف اقتصادی، از جمله صنایع دستی، قالینبافی، تولیدات خانگی و تجارت فعالیت دارند. وی تأکید میکند که حمایت از بانوان کارآفرین میتواند نقش مهمی در رشد اقتصاد خانوادهها و توسعه اقتصاد کشور داشته باشد.
بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ده هزار بانو در بخشهای تجارت و صنعت ولایت هرات فعالیت دارند و بیش از یک هزار و دوصد تن از آنان به گونه رسمی در اتاق تجارت و صنایع زنان هرات ثبت شدهاند.
در همین حال، محمد یوسف امین آمر اجرایی اتاق تجارت و سرمایهگذاری هرات میگوید صنعت قالین همچنان یکی از مهمترین بخشهای صادرات غیرنفتی افغانستان است. به گفته او، هر سال حجم قابل توجهی از قالینهای تولیدشده در افغانستان به کشورهای مختلف جهان صادر میشود و این محصولات در بازارهای بینالمللی با نام افغانستان عرضه می شوند و به فروش میرسند.
وی میافزاید که قالین افغانستان به دلیل کیفیت بالا، رنگهای طبیعی، دوام و نقشهای اصیل، همچنان در بازارهای جهانی جایگاه ویژهای دارد اما برای حفظ این جایگاه، تولیدکنندگان نیازمند حمایت بیشتر، توسعه بازارهای صادراتی و تسهیل روند صادرات هستند.
کارشناسان اقتصادی نیز باور دارند که توسعه صنعت قالینبافی، علاوه بر حفظ یکی از مهمترین میراثهای فرهنگی افغانستان، میتواند سهم قابل توجهی در ایجاد اشتغال، افزایش صادرات و رشد اقتصاد کشور داشته باشد.
مسئولان حکومتی نیز در سالهای گذشته بارها بر حفاظت از صنایع دستی، بهویژه قالینبافی، تأکید کرده و آن را بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی افغانستان دانستهاند. با این حال، تولیدکنندگان معتقدند که این حمایتها باید از مرحله شعار فراتر رود و با ایجاد بازارهای فروش، برگزاری نمایشگاههای بینالمللی، جلوگیری از آسیب واردات بیرویه قالینهای مشابه و تسهیل صادرات، به اقدامات عملی تبدیل شود.
قالین افغانستان همچنان یکی از شناختهشدهترین نمادهای هنر و فرهنگ این کشور در جهان است؛ هنری که اگر از آن حمایت شود، میتواند همچنان پرچم صنایع دستی افغانستان را در بازارهای جهانی برافراشته نگه دارد.
